Građani Crne Gore su 11. juna ove godine potvrdili veliku istorijsku odluku od 30. avgusta 2020. godine. Nova društvena većina formirana tokom perioda litija 2020. godine, proizvela je u minule tri godine i novu političku većinu koja na današnji dan ima 50 mandata u parlamentu, sa širokim koalicionim i pregovaračkim kapacitetom. Ostaci bivšeg stranačkog hegemona okupljeni oko krnjeg DPS-a, skupa sa njim imaju duplo manje mandata.
Premda je propaganda bivšeg režima Mila Đukanovića na dugom vremenskom potezu tvrdila da će litijska javnost okupljena oko Mitropolije crnogorsko-primorske SPC proizvesti „retrogradnu, izolacionalističku i klerofašističku“ političku scenu, koja će Crnu Goru uvesti u zonu sukoba sa međunarodnom zajednicom, dogodilo se potpuno suprotno. Tridesetavgustovsku većinu danas čini veliki broj političkih subjekata ‒ i različitih i sličnih programskih profilacija, sa snažnim uporištem u izbornoj volji naroda, a značajan dio njih ima redovnu saradnju sa EU i međunarodnom zajednicom. Javni rečnik više nije opterećen fatalističkim pristupom, optužbama o izdaji i revizionističkim narativima. Osim kada se oglasi bivši predsjednik i podsjeti nas svojim rečnikom zašto smo ga smijenili sa vlasti.
Politički pokreti i stranke većine, pokazale su sposobnost međusobne komunikacije, uprkos rivalitetima i predizbornim borbama. Na lokalnom nivou pokazale su i mogućnost konstruktivne saradnje. A sada se pred njima nalazi najvažniji ispit: formiranje vlade i stabilne većine. Od izvršenja tog zadataka umnogome će zavisiti, ne samo sudbina većine, već i politička situacija u Crnoj Gori. Da bi se prioritetne teme (ekonomija i reforme u pravosuđu) otvorile, a problemi riješili na optimalan način, nephodna je stabilna većina čiju bi osovinu činili PES, Za budućnost Crne Gore i Demokrate.
Situacija sa prethodne dvije vlade veoma je koristan doprinos uporednom političkom iskustvu ali i teoriji na temu ‒ šta se dešava sa vladom kada nema stabilnu većinu u parlamentu. Specifičnost ovog postizbornog raspleta jeste u tome što su pred Crnom Gorom ozbiljni reformski izazovi. No, i još jedna važna stvar. Eventualni izostanak ZBCG koju predvodi nacionalna srpska stranka, u srpskoj javnosti Crne Gore bio bi doživljen kao isključivanje Srba iz procesa odlučivanja, što bi za konsekvence moglo imati i snažan srpski opozicioni angažman, koji uključuje i ulične demonstracije.
Sem toga, to bi bio i snažan udarac za građanski karakter nove većine, a frustraciju ne bi trpjeli samo činioci ZBCG već i najveći broj njihovih glasača. Zato je odluka „nikad lakša”. Njeno sprovođenje, ipak, ima svoje kompleksnosti ali i načine rešenja.
U tome i jeste šansa za novu političku garnituru, da pokaže da li je talentovana i sposobna da amortizuje izostanak političkog iskustva saradnjom sa onima koji ga imaju na pretek. I time ne naprave kardinalnu grešku DPS-a, već umjesto produbljavanja podjela koje su destabilizovale Crnu Goru u svim segmentima, odluče da rade na organizovanju kohezije. I uspostavljanju stabilnosti.
Možda značajan dio njih ne uliva povjerenje kada su u pitanju veliki politički zadaci, ali građani su im dali povjerenje, prije svega zbog prezasićenosti svime što je DPS činio. Ako se na greškama uči, onda zahvaljujući DPS-u, u Crnoj Gori zaista ima na čemu da se uči.
Luka Radonjić
