Piše: Nebojša Popović
Od izjava da evropski put Crne Gore ide prebrzo hrvatski zvaničnici su za veoma kratko vrijeme prešli put do stanovišta tamošnjeg šefa diplomatije Gordana Grlić Radmana, da Hrvatska – “snažno podržava evropski put Crne Gore.”
Tako to obično biva kada periferni igrači Evrope umisle da zarad svojih lokalnih šićardžijskih interesa mogu da ugroze ono što je jedan od strategijskih interesa EU – a to je da se uticaj Brisela proširi i utvrdi na svoje neposredno okruženje, od kojih je jedna od ključnih karika “meki trbuh” Evrope – Zapadni Balkan.
Geopolitička pozicija EU je takva da je ona trenutno posredni sudionik u ukrajinskom ratu u kom glavnu riječ vode dvije velike sile – SAD i Rusija. Nedavni rusko- američki dogovor o prodaji ruskog dizela na američko (i indirektno evropsko tržište) poruka je za EU da je njen najveći saveznik spreman da baci pod autobus interese Brisela, makar EU sve ključne karte bacila na rat sa Rusijom.
Moć EU takođe decenijama erodira u njenom ključnom aspektu – a to je ekonomska snaga tog bloka. U poslednjih 30 godina udio EU u svjetskom BDP- u opao je sa 26,5% iz 1995. na 18% 2025. godine. Samo deficit koji EU svakog dana ostvaruje u spoljnotrgovinskoj razmjeni sa Kinom iznosi cirka milijardu evra. Na sve to, većina vodećih članica je prezadužena, dok se sa ozbiljnijom projekcijom vojne moći na Afriku ili Bliski Istok, u Evropi niko više ne zanosi.
Nebojša Popović: Domaći tajkuni i Euro model – Od minimalca do aerodroma
U tom kolopletu proširenje EU na Z. Balkan ostaje jedno od polja na kom se ta organizacija i dalje može dokazivati kao velika sila. Ako Evropa nije sposobna da odlučujuće utiče na svoje neposredno okruženje onda ona u multipolarnom svijetu to ne može biti.
U pomenutom kontekstu treba posmatrati i pritisak Hrvatske na CG koja se zarad, za donosioce odluka u Briselu, marginalnih lokalnih interesa, pomalo kocka sa budućnošću EU kao velike sile.
Da li Zagreb ima taj luksuz i da li on kao takav može da objasni Berlinu ispravnost svoje politike pitanje je za koje nije potrebna prevelika pamet, ako se zna ko je mnogo stariji brat u tom odnosu.
Takođe, da li luksuz da se tako neodgovorno ponaša crnogorska opozicija, koja se legitimisala kao partner Zagreba u CG, jednako je tako pitanje za njene prvake kao i one koji stoje iza njih. Jer pored svih tzv. (spoljnih) hibridnih uticaja koji prijete Crnoj Gori čini se da je najveći onaj u parlamentu koji ne uvažava bitnost aktuelnog trenutka.
