Piše: Tihomir Burzanović
Vučić može otići sa vlasti, ali Crna Gora mora sama da odluči hoće li ostati u njegovoj političkoj sjenci.
Šta bi se dogodilo kada bi Beograd izgubio ulogu političkog centra gravitacije u Crnoj Gori i da li bi domaći akteri konačno morali da se oslone na sopstvenu snagu, umjesto na podršku sa druge strane granice?
Kada nestane spoljni oslonac, počinje unutrašnje prebrojavanje
Politička budućnost Crne Gore mogla bi da izgleda prilično drugačije ukoliko bi Aleksandar Vučić izgubio vlast u Srbiji, a sa njom i mehanizme političkog, medijskog i institucionalnog uticaja koje je godinama koristio u regionu. Takav scenario ne bi bio samo promjena vlasti u susjednoj državi. Za Crnu Goru mogao bi predstavljati jedan od najznačajnijih političkih potresa od 2020. godine.
Jer, ma koliko domaći politički akteri pokušavali da svoje poteze predstave kao rezultat isključivo unutrašnjih političkih procesa, teško je zanemariti činjenicu da je Beograd, naročito u eri Aleksandra Vučića, bio mnogo više od diplomatskog susjeda. Bio je politički faktor, medijski centar, ideološko utočište i, za dio crnogorske političke scene, važan izvor podrške i legitimiteta.
Zato bi Vučićev odlazak sa vlasti otvorio pitanje koje se u Podgorici godinama izbjegava: koliko je zapravo politička snaga pojedinih partija u Crnoj Gori autonomna, a koliko je počivala na regionalnom odnosu moći?
Odgovor na to pitanje mogao bi da promijeni mnogo toga. Naravno, pad jednog političkog centra ne znači automatski i nestanak politike koju je taj centar podržavao. Ideje, identitetske podjele i političke organizacije ne nestaju promjenom vlasti u susjednoj državi. Naprotiv, one mogu nastaviti da žive, ponekad i snažnije, jer više nijesu izložene direktnom uticaju pokrovitelja, već su prinuđene da traže sopstveni politički put.
Ali ono što bi se gotovo izvjesno promijenilo jeste odnos snaga.
Najveći izazov bio bi pred političkim subjektima koji su u prethodnom periodu gradili svoj uticaj na bliskosti sa Vučićevim političkim sistemom. Njihova pozicija ne bi nužno bila ugrožena preko noći, ali bi se promijenili uslovi u kojima funkcionišu.
Bez političke podrške iz Beograda, bez iste medijske infrastrukture i bez mogućnosti da se regionalne političke poruke sinhronizuju sa centrom moći u Srbiji, domaći akteri morali bi da odgovore na jednostavno pitanje: šta je njihova politika kada prestane da bude produžetak tuđih političkih interesa?
To bi naročito moglo pogoditi političku strategiju političkih nasljednika i partnera nekadašnjeg Demokratskog fronta , koji su godinama bili među najvidljivijim nosiocima političkog savezništva sa Beogradom. Ipak, ne bi bilo realno pretpostaviti da bi njihovo biračko tijelo nestalo ili da bi njihov politički uticaj automatski bio prepolovljen. Značajan dio tog biračkog korpusa ima sopstvene, duboko ukorijenjene političke i identitetske motive.
Promjena bi se prije svega odnosila na politički manevarski prostor. Ono što je do juče moglo biti predstavljeno kao dio šireg regionalnog političkog fronta, sjutra bi moralo da bude opravdano pred domaćim biračima. I tu bi počeo pravi test. Jer, nije isto voditi politiku oslanjajući se na moćan regionalni centar i voditi je kada taj centar više ne postoji u istom obliku. Otvaranje prostora za novu političku ravnotežu
Sa druge strane, eventualni Vučićev odlazak mogao bi da otvori prostor za političku reorganizaciju u Crnoj Gori. Partije koje su godinama bile u defanzivi zbog snažnog regionalnog pritiska mogle bi dobiti priliku da ponovo definišu svoje političke pozicije. To se posebno odnosi na građanske, proevropske i suverenističke političke strukture. Međutim, bilo bi pogrešno očekivati da bi im promjena vlasti u Srbiji sama po sebi donijela političku pobjedu.
Crnogorska politička scena ima sopstvene probleme: slabosti institucija, nepovjerenje građana, partijsku fragmentaciju, ekonomska očekivanja i nedovršen proces evropskih integracija. Nijedan od tih problema neće nestati zato što je u Beogradu došlo do političke smjene.
Mitropolija crnogorsko primorska između klevete i misije, snaga u istini, miru i sabornosti!
Štaviše, nova vlast u Srbiji ne mora nužno biti ni procrnogorska, ni liberalna, ni pretjerano zainteresovana za pitanja koja su u Crnoj Gori politički osjetljiva. Njen odnos prema Podgorici zavisio bi od sopstvenih prioriteta, ideologije i interesa.
Zato bi bilo pogrešno očekivati da se politička budućnost Crne Gore rješava na izborima u Srbiji. Ona se i dalje rješava u Crnoj Gori, ali bi uslovi za njeno oblikovanje mogli biti značajno drugačiji.
Ko će prvi shvatiti da se politički svijet promijenio?
Možda bi najzanimljivija posljedica Vučićevog odlaska bila upravo promjena ponašanja domaćih političkih aktera. Neki bi pokušali da se distanciraju od dosadašnje politike Beograda, drugi bi tražili nove regionalne pokrovitelje, dok bi treći pokušali da sačuvaju postojeću poziciju pozivajući se na kontinuitet svojih političkih i ideoloških stavova.
Posebno bi zanimljivo bilo posmatrati kako bi se u novim okolnostima pozicionirale partije koje su istovremeno dio vlasti u Crnoj Gori i politički bliske strukturama koje su se oslanjale na Vučića. Njihova sposobnost da prežive promjenu regionalnog političkog ambijenta zavisila bi od toga koliko su uspjele da izgrade sopstvenu političku infrastrukturu i autoritet.
U tom smislu, Crna Gora bi mogla dobiti priliku za nešto što joj hronično nedostaje – politiku u kojoj se odluke ne donose prema raspoloženju regionalnih centara moći, već prema interesima sopstvenih građana. Ali ta prilika neće biti iskorišćena sama od sebe. Kraj jedne zavisnosti nije automatski početak političke zrelosti.
Naše jame, naše rane: Nema budućnosti bez istine o prošlosti!
Najveća greška bila bi vjerovati da bi odlazak Aleksandra Vučića označio i kraj svih političkih uticaja Srbije u Crnoj Gori. Istorijske, kulturne, ekonomske i porodične veze dvije države ne zavise od jednog čovjeka. Srbija će, bez obzira na to ko bude na njenom čelu, ostati važan politički i društveni faktor u Crnoj Gori. Ono što bi moglo nestati jeste dosadašnji model uticaja – model u kojem su politički interesi jednog čovjeka i njegovog sistema moći imali značajan odjek u političkom životu susjedne države.
I upravo tu leži suština hipotetičke Crne Gore poslije Vučića. Ne u pitanju da li će jedna partija oslabiti, druga ojačati ili treća preuzeti dio biračkog tijela. Već u pitanju da li će Crna Gora konačno izaći iz faze u kojoj se njena politika često tumačila kroz odnose Beograda i Podgorice.
Jer, najveća pobjeda Crne Gore poslije Vučića ne bi bila poraz bilo koje političke opcije koja je sa njim sarađivala. Bila bi to sposobnost države da više ne zavisi od toga ko upravlja Srbijom, ko kontroliše medijski prostor u Beogradu i odakle stiže politički signal za Podgoricu.
Vučić može otići sa vlasti, ali Crna Gora mora sama da odluči hoće li ostati u njegovoj političkoj sjenci.
Izvor: Srpska24
