Piše: prof. dr Mirjana Kuljak
Kad čujem kritiku da „ovakav model nigdje na svijetu ne postoji“, prepoznam logičku i metodološku zabludu, ali i primjer otpora prema reformama.
Da su se Singapur, Irska ili Estonija vodili tom logikom, danas bi bili na ekonomskoj periferiji. Svaka uspješna država je morala da kreira model krojen prema sopstvenoj situaciji.
Ali, ni ovo što se predlaže u Crnoj Gori nije palo s neba. Danska decenijama pokazuje da država može garantovati javne penzije dominantno iz budžeta, uz vrlo niske obavezne doprinose na zarade, u okviru modela prilagođenog svojim specifičnostima. Rumunija je 2018. godine pokazala da se radikalnim prekomponovanjem doprinosa i smanjenjem poreza na dohodak može značajno promijeniti struktura oporezivanja rada i, uz istovremeno povećanje bruto zarada, sačuvati ili povećati neto primanja zaposlenih. Različiti nivoi minimalca prema stručnosti su standardna evropska praksa.
Euro model ne izmišlja toplu vodu – on uzima provjerene ekonomske alate iz Danske, Rumunije i drugih evropskih praksi i sklapa ih u cjelinu koja odgovara specifičnom crnogorskom trenutku, gdje radnici bježe iz zemlje.
Ne kopira se Danska. Ne kopira se Rumunija. Kao što nijedna od tih zemalja nije jednostavno kopirala neku treću zemlju. Uzimaju se principi koji su se pokazali primjenjivim, a model se kroji prema sopstvenim ekonomskim, demografskim i društvenim okolnostima.
Tražiti od Crne Gore da kopira njemački ili francuski model iz nekog drugog vremena, u potpuno drugačijim demografskim okolnostima, ekonomski je…
Izvor: Puls Javnosti
