Piše: Miroslav Zdravković
Za razliku od industrije, gde su slovenačke opštine dominante po relativnoj razvijenosti, u poljoprivredi su opštine u Vojvodini bile u vrhu liste prema apsolutnoj vrednosti dohotka – njih 22 među prvih pedeset. Još 11 je bilo sa područja Srbije izvan pokrajina pa je Srbija učestvovala sa dve trećine u ovoj tabeli.
Beograd na prvom mestu, Zagreb na 7, Skoplje na 14, Sarajevo na 24. i Ljubljana na 50. ukazuju na činjenicu i da su industrijski i administrativni centri imali visoko razvijenu poljoprivredu na svojim teritorijama.
Svetozarevo je bilo na 53. mestu, nakon Zaječara na 51. i Čačka na 52. mestu.
Vinkovci, Beli Manastir, Vukovar i Osijek među 15 opština sa najvećim dohotkom od poljoprivrede ukazuju da je Istočna Slavonija bila „prirodni produžetak“ Vojvodine u Hrvatskoj.
Statistički godišnjak SFRJ za 1982. i obračuni autora
Posmatrano po relativnoj poljoprivrednoj razvijenosti, Vojvodina još više dominira nego po apsolutnoj jer je njenih 33 opština među prvih 50 u SFRJ po ovom pokazatelju. Među prvih 30 je čak 26 iz Vojvodine, a tu su van nje samo Han-Pijesak (? MZ), Beli Manastir, Donji Miholjac i Đurđevac.
Srbobran je bio na prvom mestu, pa su sledili Pećinci, Žitište, Sečanj, Bačka Topola, Bač i tako dalje.
Od 34. mesta do 50. su dominirale opštine iz Hrvatske jer ih je bilo 10 od 17.
Knić i Bogatić su bili jedine opštine iz Srbije izvan pokrajina među 50 poljoprivredno najrazvijenijih, pa slede Merošina na 54. mestu, Trstenik na 62. i Ražanj na 71. mestu. Iz Slovenije najrazvijenija u poljoprivredi bila je opština Mozirje na 51. mestu, a iz Crne Gore Plužine na 103. mestu pa Žabljak na 117
Na nivou SFRJ prosečan narodni dohodak po stanovniku od industrije bio je 22.275 dinara a od poljoprivrede 8.533 dinara, što daje odnos 2,6:1.
Razvijenost opština u poljoprivrednoj proizvodnji nije bila garancija ukupne razvijenosti. Naprotiv, što je više bila relativno razvijena u poljoprivredi to je manje bila ukupno razvijena.
U sledećoj tabeli date su razlike u rangu između ukupne i poljoprivredne razvijenosti sa po 30 opština u ekstremima. U prvom, najveće razlike u korist ukupne u odnosu na poljoprivrednu razvijenost nalazi se po deset opština iz Slovenije i Hrvatske, po četiri iz Crne Gore i BiH i dve iz Srbije izvan pokrajina (Beograd i Bor). Kod Slovenije i BiH radi se mahom o industrijskim centrima a kod Hrvatske i Crne Gore o turističkim centrima.
U poslednjih 30, gde je najveća razlika u rangu razvijenosti poljoprivrede u odnosu na ukupnu razvijenost nalazile su se 22 opštine iz Srbije izvan pokrajina, tri iz BiH (Kupres, Glamoč i Kalinovik – etnički većinom srpske), dve iz Hrvatske (Čazma i Benkovac) i iz Vojvodine i jedna iz Makedonije, dok nije bilo opština iz Slovenije, Kosova i iz Crne Gore. Ovde samo Valandovo i Čazma nisu bile sa srpskom etničkom većinom i ovo ukazuje na privredni razvoj zasnovan na prelivanju dohotka iz poljoprivrede ka industriji, i iz srpskih etničkih prostora ka drugim etničkim zajednicama – praktikovan nakon Drugog svetskog rata do 1980.
Sve opštine sa donjeg dela liste su doživele i najveće demografsko pustošenje od 1961. ili 1971. godine, odlaskom mladih, padom nataliteta i prirodnim starenjem i odumiranjem.
Izvor: Makroekonomija
