Tajni nadzor protivnika bivšeg režima u Crnoj Gori, o čemu su mnogo govorili političari i nezavisni mediji koji, pozivajući se, na dosta relevantne izvore, prenosili informacije u vezi sa ovim problemom, otvarili su, između ostalog i pitanje – čime se to zapravo bavi ili bavila tajna služba i na koji način je brinuka o bezbjednosti Crne Gore i svih njenih građana.
Velike afere potresaju Agenciju za nacionalnu bezbjednost. Bivši šef, Dejan Peruničić, uhapšen, pa pušten, priznao je da je prisluškivao Glavnog specijalnog tužioca Milivoja Katnića, a tragična smrt bivšeg operativca Luke Bulatovića pod izuzetno sumnjivim okolnostima, učinila je priču oko crnogorske tajne službe, više nego dramatičnom.
Zašto Specijalno državno tužilaštvo (SDT) nije dozvolilo da nadležno tužilaštvo i policija završe uviđaj u slučaju bivšeg funkcionera ANB-a Luke Bulatovića do kraja, i onda na osnovu izvještaja procijeni da li je taj slučaj u nadležnosti SDT-a ili nekog drugog tužilastva, pitao je prije par dana, državni sekretar Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Zoran Miljanić.
On je izrazio opasnu sumnju, a imajući u vidu sudbinu brojnih afera, da je SDT preuzelo uviđaj sa namjerom da nešto prikrije. Dakle, kakva „tajna“ sprega postoji između SDT i ANB?
U principu je dobro što smo konačno i zvanično čuli ono što su svi u Crnoj Gori odavno znali – da je Agencija za nacionalnu bezbjednost (ANB), mimo propisa, potpuno protivzakonito prisluškivala većinu najuticajnijih tadašnjih opozicionih političara, među njima i aktuelnog premijera Zdravka Krivokapića, sadašnjeg predsjednika Skupštine Aleksu Bečića, kao i lidere Demokratskog fronta, istaknute novinare, javne ličnosti, mitropolita Amfilohija Radovića, ali i Milivoja Katnića.
Za ovo protivzakonito postupanje osumnjičen je, za sada, jedino doskorašnji direktor ANB Dejan Peruničić i jedan broj njegovih bliskih saradnika i to da su počinili krivično djelo – zloupotreba službenog položaja u produženom trajanju.
Nezakonito prisluškivanje i praćenje građana na način kako je to zvanično objašnjeno je dokaz da Crna Gora nikada nije imala pravu obaveštajnu niti bezbjednosnu službu već isključivo jedan državni aparat kao sredstvo u rukama vladajuće partije za obračun sa političkim protivnicima.
Još od vremena OZNE i stare UDBE, preko Državne bezbjednosti do današnje ANB, postoji kontinuitet tajne službe koji se ogleda u samo jednoj karakteristici, jednoj niti koja je zajednička za sve oblike njenog organizovanja u Crnoj Gori od Drugog svjetskih rata pa do danas – riječ je o institucijama koje su potčinjene partijskom umjesto državnom interesu.
Sadašnje stanje u ANB je neodrživo i ono ukazuje na potrebu njenog hitnog reformisanja i staranja jedne profesionalne i efikasne tajne službe, koja će biti isključivo u funkciji zaštite vitalnih interesa države i njenih građana.
Nažalost, umjesto suštinske reforme ANB, sve se više uvjeravamo da je tajna služba jedna od najkriminalizovanijih državnih institucija, služba koja je u poslednjih 70 godina samo mijenjala nazive, šefove, partijske kadrove i političke elite koje su ih postavljale i ništa više. Sve drugo, posebno način rada, metodi djelovanja i što je najtragičnije, način razmišljanja njenog rukovodećeg kadra i operative ostao je isti kao i u 1948. godini.
Vremenom su mijenjani i zakoni u okviru kojih je funkcionisala tajna služba i na kraju donesen i Zakon o ANB koji je usklađen sa savremenim standardima procedurama, ali to nije mnogo uticalo na promjenu načina rada niti je nad ANB civilna kontrola do kraja sprovedena.
U mnoštvu informacija o raznim aferama i skandaloznom ponašanju predstavnika odlazećeg režima, saznanja o pomenutoj zloupotrebi ANB su, stiče se utisak, primljena kao normalna i uobičajena, iako je takvo djelovanje Službe, po svojoj suštini i opasnostima koje sa sobom nosi, daleko od toga.
Da ANB (a sasvim sigurno i Uprava policije i OBD Ministarstva odbrane) neovlašćeno primjenjuju mjere nadzora jasno je i običnim građanima, kao i onima koji na ove probleme jedan duži vremenski period gledaju isključivo kroz prizmu kršenja ljudskih prava i narušavanja privatnosti lica koja su mete neovlašćenog tajnog praćenja i prismotre. Takav pristup je svakako značajan u zalaganju za reformu ANB i ostalih službi bezbjednosti ali nije dovoljan. Narušavanje privatnosti i kršenje zakona je manji deo problema koje, kao posledicu, ima ili može imati protivzakonito djelovanje u smislu neovlašćenog praćenja i prisluškivanja lica bez odobrenja nadležnog organa.
Postavlja se jednostavno pitanje – Zašto bi ANB primenjivala mjere tajnog nadzora bez odobrenja nadležnog organa? Zašto su na taj način primenjivane mjere nadzora, naprimjer, prema mitropolitu Amfilohiju Radoviću?
Šta znači prisluškivanje Milivoja Katnića, ko je „zaboravio“ bubice u Specijalnom državnom tužilaštvu, i kojoj kancelariji se „slušao“ GST.
Dakle, radi se, ne samo o zloupotrebi službe, kršenju propisa i narušavanju privatnosti, već se radi o djelovanje koje može biti uvod u nešto veoma opasno. Kada se primenjuju mjere nadzora u skladu sa propisima i po zakonima koji regulišu rad službi, objekat nadzora je koliko – toliko zaštićen jer služba „sama ostavlja svoj trag“ i ima odgovornost za sve što se može desiti u konkretnom slučaju.
Postoje brojne indicije i ozbiljne, ne baš previše udaljene, sumnje, da se ANB u cjelini, posebno njen rukovodeći dio i jedan broj pripadnika dovodi u vezu sa najtežim krivičnim djelima, čak i zločinima, što bi vladajuću strukturu moralo navesti da to pitanje otvori i konačno rasvijetli.
Do sada nije bilo političke volje za suštinskom reformom službe a kamoli za suočavanjem sa zločinima koje su njeni pripadnici, eventualno počinili. Stiče se utisak da unutar ANB i dalje postoje nedodirljive strukture koje predstavljaju službu unutar službe.
Svaka vladajuća garnitura koristila je ANB kao saveznika u okršajima za prevlast na političkoj sceni, dok je njena dubinska reforma izostala, što sobom nosi brojna pitanja, a osnovna su ko zapravo vlada ovom institucijom i da li ona radi u službi građana ili je riječ o sistemu koji postoji samo prividno.
Crna Gora je mala zemlja sa malim brojnim stanjem stanovništva koje je, zbog mentalitetskih osobenosti, povezano po raznim osnovama, gdje se međusobne veze njeguju i održavaju više nego u bilo kojoj drugoj sredini.
U Crnoj Gori se sve manje – više zna i brzo pokazuje, pa su i zloupotrebe službe mnogo vidljivije nego što je to slučaj sa nekim drugim državama i sistemima. Kada se tome doda tradicionalna opsjednutost našeg naroda djelovanjem tajnih službi, onda je sve potpuno jasno.
Zato krajnje neobično djeluju rukovodstva službi bezbjednosti kada pokušavaju demantovali ono što je svima poznato i što se zapravo ne može demantovati niti opravdati. Sjetimo se samo nemuštih objašnjenja o primjeni mjera nadzora prema prof dr Vladimiru Božoviću, ili pak nedavnog objašnjenja o praćenju funkcionera Demokrata Borisa Bogdanovića.
To su samo neki od primjera koji govore da rukovodstva službi, ne samo što zloupotrebljavaju svoj položaj, već i ne vladaju situacijom i ne poznaju stanje bezbjednosti u svojoj državi. Da poznaju, oni bi znali da je većini građana poznat taj Golf 6, koji se pominje u izveštajima, da su poznate limuzine za zadnjim zatamnjenim staklima, auta bez zadnjih tablica, da većina građana zna ko je na šta spreman u tom sistemu bezbjednosti i mnogo toga još.
Ako se to zna, onda je čudno da su se rukovodstva ANB, UP i drugih službi u prethodnom periodu upuštala u brojne zloupotrebe do mjere da se čak pojedini njihovi pripadnici dovode u vezu sa ubistvima i drugim teškim krivičnim djelima.
Specijalni državni tužilac, Milivoje Katnić, takođe je, kako saznaje IN4S, boravio je u Americi u poslednjih par dana.
„Glavni specijalni tužilac je u Sjedinjenim Američkim Državama boravio u službenoj posjeti“, kazali su našem portalu, iz Specijalnog državnog tužilaštva.
Iako nije objašnjeno u kakvoj „službenoj posjeti“, ni kojim povodom, čudi činjenica, da takva informacija nije bila dostupna javnosti. Dakle, zašto GST odlazi u Ameriku, odmah nakon sjednice Odbora za bezbjednost.
Dakle, zašto je Katnić „u tajnosti“ boravio u Americi?
Poslednja dešavanja oko afere prisluškivanja i samoubistvo funkcionera ANB-a Luke Bulatovića zasigurno su uzdrmala i međunarodnu javnost. U narednim danima vidjeće se da li je Katnić tim povodom boravio u SAD, te da li je dobio „posebne instrukcije“ oko Sjednice odbora za bezbjednost
Vladajuća koalicija mora biti svjesna da su u pitanju teške zloupotrebe preko kojih se ne smije olako preći i što hitnije se mora posvetiti suštinskoj reformi ANB i drugih službi bezbjednosti u Crnoj Gori.
Izvor: IN4S
