Gojko Šantić – zaljubljenik u Neretvu i pozorište

Priredila: Borka Golubović-Trebješanin

Tokom studentskih dana bio je stipendista Ateljea 212. Eli Finci, tadašnji upravnik Jugoslovenskog dramskog pozorišta, zapazio ga je i ponudio mu angažman. Pripadao je čuvenoj generaciji „Bojanovih beba”.

Ljiljana Krstić, moja prva profesorka, naučila me je osnovnom glumačkom zahtevu: iskrenost i vera. Ognjenki Milićević sam zahvalan na približavanju osećanja savremenoj nijansi psihološkog teatra. Profesor Mata Milošević mi je pomogao da pravilno shvatim metod oblikovanja jednog lika… Od Ljiljane sam dobio glumački bukvar, od Ognjenke moderno mišljenje.

Đorđe Matić: Putujuće licemjerstvo

Kazivao je u svoje vreme poprilično zaboravljeni dramski umetnik Gojko Šantić (Mostar, 1946 – Beograd, 2024), kog se njegova rodna Hercegovina sa ponosom seća. Šantići su ugledna mostarska porodica, roditelji Vera i Ljubo odgajili su i iškolovali sinove, Damjana, Dejana, Gojka i Boška. Slavni pesnik Aleksa Šantić bio je rođeni brat Gojkovog deda Sava. Gojko nije voleo da se srodstvo sa slavnim pesnikom previše ističe, ali je voleo da govori njegovu poeziju. Sačuvane su brojne emisije u kojima i danas poklonici poezije mogu da čuju kako govori Šantićeve stihove.

U Trebinju, na ovogodišnjem 69. pozorišnom „Festivalu festivala” zaživela je izložba ovom glumcu u čast: „Gojko Šantić: glumac moćne scenske pojave” Muzeja pozorišne umetnosti Srbije. Autorka je Vesna Burojević, koja je ovu vrednu postavku priredila uz svesrdnu pomoć njegovog matičnog Jugoslovenskog dramskog pozorišta, ali i Ateljea 212, Jugoslovenske kinoteke, Avala filma, Centra za kulturu Požarevac, Narodnog pozorišta Niš…

Od rane mladosti u rodnom gradu na prkosnoj Neretvi nadahnuti Gojko Šantić važio je za zaljubljenika u reku i pozorište. Dobio je propusnicu za Narodno pozorište u Mostaru i odgledao sve probe i predstave, neke i po 40 puta. Iz svog Mostara, kako je znao da kaže, poneo je sa sobom putujući kroz Hercegovinu na putu za Beograd koji je izabrao za novo mesto življenja, ono što su mnogi njegovi savremenici kasnije prepoznavali kao posebnu mešavinu hercegovačke snage i lirske osetljivosti. Visok, markantne pojave i dubokog glasa, delovao je kao čovek predodređen za velike scenske dubine.

U to vreme bilo je uobičajeno da profesori glume obilaze manje sredine u potrazi za talentima, tako je 1962. godine u Mostaru pristigla i pronicljiva Ognjenka Milićević, ugledni beogradski pedagog koja je i obeležila njegovu sudbinu. Gojko zbog godina nije mogao da upiše akademiju te godine, ali je iduće sezone primljen. Po njenoj preporuci opijem umetnošću i teatrom Gojko Šantić za prijemni ispit priprema monolog Šilerovog „Don Karlosa” i pesmu druga Ivana Kordića i sa 17 godina biva primljen na Akademiju za film pozorište i televiziju u Beogradu.

Dijaloška tribina „Duhovnost i teatar“, (VIDEO)

Diplomirao je 1967. pre navršene 21 godine, u klasi Mate Miloševića. Kao student treće godine igrao je u predstavi „Trojanke” u Ateljeu 212 sa svojom profesorkom Ljiljanom Krstić i bio dobitnik Akademijine nagrade „Strahinja Petrović” za diplomski ispit. Iste godine postao je član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu i ostao mu veran sve do odlaska u penziju, 2011. godine.Tokom studentskih dana bio je stipendista Ateljea 212 u kojem je odigrao dve predstave: „Trojanke” i „Bele noći”. Eli Finci, tadašnji upravnik Jugoslovenskog dramskog pozorišta, zapazio ga je i ponudio mu angažman. Za JDP ga je opredelio veliki svetski repertoar. U njemu zatiče generaciju karakternih glumaca. Prošli su, kako je govorio, njihovi romantični i patetični periodi. Oni su bili u periodu kada su prestali da glume, oni su isijavali. Zamislite tu sreću da se u prvim predstavama mešate sa tim velikanima…

Gojko Šanitć pripadao je takozvanoj generaciji „Bojanovih beba”, a posebno je isticao veliku podršku koju je dobio od Bojana Stupice. U ansambl JDP su tih godina primljeni i Milan Gutović, Tanasije Uzunović, Josif Tatić, Ivan Bekjarev, Branko Cvejić, Svetlana Bojković, Đurđija Cvetić, Slobodan Đurić, Dušan Đurić, Vojislav Brajović, Mirjana Vukojčić, Cvijeta Mesić.

U matičnoj kući ostvario je više od 30 uloga među kojima se izdvajaju one u predstavama „Koriolan”, „Otelo”, „Ja, Rade Tomov”, „Tri sestre”, „Zli dusi”, „Seobe”, „Valjevska bolnica”, „Vesele žene Vindzorske”, „Putujuće pozorište Šopalović” za koju je dobio Oktobarsku nagradu grada Beograda tumačeći lik Simovićevog Drobca. Poslednja odigrana uloga u JDP bila je Gajev u Čehovljevom „Višnjiku” 2000. godine za koju je nagrađen Statuetom „Milivoje Živanović” na Glumačkim svečanostima u Požarevcu.

Igrao je i u Beogradskom dramskom pozorištu, Crnogorskom narodnom pozorištu u Podgorici, Niškom pozorištu, na Dubrovačkim letnjim igrama… Gostovao je i nastupao na scenama Moskve, Petrograda, Pariza, Berlina, Štutgarta, Gagenaua, Bukurešta, Konstance, Sofije, Ciriha, Berna, Venecije, Trsta, Beča, Graca, San Sebastijana i svih većih gradova bivše Jugoslavije.

Šira publika pamti Gojka Šantića po ulozi monaha i iscelitelja Doroteja u istoimenom filmu koji je režirao Zdravko Velimirović 1981. godine, po delu Dobrila Nenadića. Radnja romana odvija se u 14. veku, autor je na originalan način predstavio srednji vek i priču o lekaru Doroteju. Zajednička želja pisca, reditelja i glumca bila je da Gojko Šantić tumači ulogu Doroteja. Po kazivanju Šantića, on je imao želju da dobije tu ulogu još kad se roman pojavio, smatrao je knjigu „jednom od najpoetskijih, najlirskijih i najhumanijih knjiga koje su se pojavile u srpskoj književnosti”. Šantić je Doroteju podario mir, plemenitost i tihu snagu, zbog čega taj lik i danas deluje savremeno i istinito. Šantićevo pravo carstvo, ipak, znao je da kaže, bila je pozorišna scena sa kojom je decenijama delio svoju magiju glume. Tamo su do punog izražaja dolazili njegov moćni glas, raskošna dikcija i retka sposobnost da tišinom postigne isto što i drugim snažnim scenskim efektima.

Slojevitoj ličnosti i bogatom duhu Gojka Šantića, pored priznanja da je glumac, pesnik, mislilac, obavezno je dopuniti niz sa veliki poznavalac Njegoševog književnog dela. Tokom višedecenijske karijere nekoliko puta se suočio sa Petrom Petrovićem Njegošem u svim njegovim stanjima i likovima. Za monodramu „Ja, Rade Tomov”, dobio je pozitivne kritike. Svojim istrajnim kopanjem po Njegoševoj zaostavštini, svojim izborom i rasporedom njegovih tekstova, Gojko Šantić je otvorio novi put do same suštine značenja Njegoševog duha i genija, put zasejan patnjom, gordošću, ljubavlju…

Milorad Durutović: Zašto ne idem u teatar?

Na Akademiji je polagao ispit Radio-drama kod stroge i zahtevne profesorke Mire Trailović. Položio je sa čistom desetkom. Tako je u periodu od 1966. do 2013. godine snimio uloge u 150 radio-drama.

Uporedo sa radom u pozorištu, Gojko Šantić je tokom karijere ostvario značajne uloge i na televiziji. Snimio je 13 televizijskih drama, glumio u 12 serija i u 15 snimljenih pozorišnih predstava i pozorišnih prenosa.

Objavio je brojne eseje iz oblasti pozorišne umetnosti. Autor je više drama i dramatizacija. Tu su i njegove tri knjige eseja, od kojih se svaka na poseban način bavi glumom i glumcima: „Dvojstvo istoga” i „Telo glume”. Knjigu „Apostoli glume” posvetio je, po njemu najvećim umetnicima srpskog glumišta: Milivoju Živanoviću, Mariji Crnobori, Ljubiši Jovanoviću, Ljiljani Krstić, Milanu Ajvazu, Raheli Ferari, Branku Pleši, Stevi Žigonu, Ljubi Tadiću, Radmili Andrić, Milošu Žutiću i Mirjani Vukojčić.

Izvor: Politika Magazin