Piše: Patrik O’ Rajli
Nedavno deklasifikovani dokumenti otkrivaju Britansku tajnu propagandu u podršci NATO-vom bombardovanju Jugoslavije od marta 1999. godine. Vazdušni udari NATO snaga trajali su do juna 1999. kada je postignut sporazum koji je doveo do povlačenja Jugoslovenske vojske iz pokrajine Kosovo.
Dokumenti Ministarstva odbrane Velike Britanije (MOD) pokazuju da je cilj britanskih medijskih operacija bio da ubjede britansku i srpsku javnost da je NATO-va nezakonita 78-dnevna vazdušna kampanja bombardovanja Jugoslavije – poznata kao Operacija Zajedničke snage – bila „pravedna stvar“ i da su vojne snage alijanse bile nepobjedive.
Fil Miler: Kako je Toni Bler bombardovao Crnu Goru | Žurnal (zurnal.me)
U tom cilju, osoblje Dauning strita i državni službenici razvili su koordiniranu mrežu medijskih stratega i tajnih jedinica za tajno širenje NATO propagande preko medija u Britaniji i na Balkanu. Britanska vojska takođe je težila da „utiče na ponašanje“ jugoslovenskih snaga putem psiholoških operacija (psiops).
NATO je tvrdio da je njegova intervencija u Jugoslaviji imala za cilj zaustavljanje masovnog ubijanja o kojem su izvještavali zapadni zvaničnici, sa procjenama da je ubijeno 100.000 kosovskih Albanaca u regionu otprilike veličine Jorkšira. Zločini koje su počinile Jugoslovenska vojska i Oslobodilačka vojska Kosova (OVK) dokumentovani su u dosijeima, iako zvanični istražitelji nisu uspjeli da nađu dokaze o masakrima koji bi bili i blizu onih razmjera iz tvrdnji zapadnih zvaničnika.
Dodatno, vazdušna nadmoć NATO-a bila je ozbiljno dovedena u pitanje gustim oblačnim pokrivačem i sposobnošću jugoslovenskih snaga da izbjegnu vazdušne udare. Bombe NATO-a bile su neefikasne u brzom zaustavljanju nasilja i zapravo su povećale kako broj mrtvih, tako i raseljavanje. NATO i britanska propaganda su stoga bile od izuzetnog značaja u pokušajima da se legitimizuje vojna avantura pod izgovorom humanitarne intervencije.
Elizabet Vos: Prisiljavanje na šutnju o genocidu | Žurnal (zurnal.me)
Pismo datirano 15. aprila 1999. godine, koje je šefu kabineta Tonija Blera, Džonatanu Pauelu, poslao portparol Dauning strita Alister Kembel, jasno je stavilo do znanja da britanski planeri smatraju „kontrolu i koordinaciju“ NATO-ve medijske kampanje kao vitalne. Kembel je izjavio da je to „zato što se propagandni rat ne dobija samo činjenicama, već porukama, i načinom na koji se poruka primenjuje“. U vezi sa Zajedničkim snagama, dodao je da „je poruka jednostavna. Ovo je pravedna stvar. Mi ćemo pobjediti“.
Kembel je takođe proklamovao:
„Ključ za dostavu poruke je kreiranje tih događaja i priča. To zahtjeva iskorišćavanje maksimuma onoga što vojska radi. Svaka velika kampanja zahtjeva fabriku članaka za štampu. Nijedan dan ne treba da prođe bez našeg autorstva ili značajnog uticaja na komentare/uređivačke tekstove u svakoj velikoj zemlji.“
U skladu sa Kembelovim načinom rada, iz dokumenta sa početka tog meseca vidi se da je već bila planirana „blic ofanziva argumenata i članaka“ za nacionalne medije od strane zamjenika portparola za štampu, Godrika Smita.
Jedan prijedlog za „Sandej Telegraf“ glasio je: „Kancelar Šreder o tome zašto je Njemačka osjećala da mora da deluje“ i navedeno je da su „kolege u Njemačkoj“ bile „u vezi sa“ Ministarstvom inostranih poslova. Drugi je bio za „anonimnog pilota u akciji nad Kosovom za subotnji San“, koji je trebao da obradi „MOD“.
Dokumenti pokazuju da je strategija za regionalne medije u Velikoj Britaniji trebala da bude koordinirana od strane direktora za informacionu strategiju i vijesti MOD-a, Oone Muirhed. Muirhed je kasnije opisala svoju ulogu kao „zakulisnu“ sa zadatkom osiguravanja da „sistem funkcioniše“ i da „medijske operacije MOD-a efikasno rade“.
Napori su uloženi da se identifikuju „ključni regionalni urednici koji treba da budu na meti“ za brifing, „usluge“ za lokalne radijske priloge, i „‘govornici‘ sa lokalnim kredibilitetom“ za TV.
Tajna Jedinica za strateške komunikacije vlade trebalo je da obezbjedi „ključne kontakte“ i podršku u „postizanju najbolje pokrivenosti“.
U pismu početkom aprila, britanski načelnik generalštaba, sir Čarls Gutri, zamolio je vrhovnog komandanta NATO-a, Veslija Klarka, da britanskim političarima bude dozvoljeno „da se angažuju na frontu javnih odnosa sa dovoljno municije“.
Do kraja tog mjeseca, britanski napori u ovoj oblasti su eskalirali, ukazuju dokumenti.
Pismo predsjednika Zajedničkog obavještajnog komiteta, Majkla Pakenama, obezbjedilo je Blerovom savjetniku za spoljne poslove, Džonu Soersu, da je Ministarstvo inostranih poslova „uložilo značajan napor“ u povećanje emitovanja vijesti u Srbiji.
Pored povećanog emitovanja usluga Bi-Bi-Sijevog Svjetskog servisa, dokumenti navode povećanu produkciju Britanske satelitske vijesti (BSN), sa dnevnim vijestima BSN-a „pod uredničkom kontrolom MIP-a [Ministarstvo inostranih poslova]“ koje su „reemitovane na crnogorskoj televiziji“.
Osnovane 1992. i opisane kao „besplatna televizijska vijest i usluga“, operacije BSN su u potpunosti finansirane od strane Ministarstva inostranih poslova.
Usluga je bila dizajnirana da prezentuje „britansku perspektivu“ svjetskih događaja, a njen sadržaj je, kako se izvještava, koristilo 400 vijesti i kanala širom svijeta do 2003. godine.
Dalje je Pakenam otkrio aktivnosti „Grupe za koordinaciju u kabinetu“, koju je predsedavao ser Ričard Gozni, načelnik štaba za procjene.
Grupa je bila „zadužena za dobijanje neutralnih informacija o Srbij“ o događajima na Kosovu i „zloupotrebi moći“ od strane srpskog predsjednika Slobodana Miloševića „i njegovih saradnika“. To je trebalo da se uradi „na način koji ne pokazuje britanske otiske“, naveo je Pakenam.
„Ona [Grupa] je zatražila od naših ambasada u sujsednim zemljama da dostavljaju materijal lokalnim medijima za neatribuiranu objavu. Takav materijal bi čitali neki Srbi“, rekao je on.
Pismo Soersu od glavnog privatnog sekretara ministra inostranih poslova Robina Kuka, Džona Granta, priznaje da je predstavnik Ministarstva inostranih poslova u grupi bio Dejvid Landsman, ranije zamjenik šefa misije u Beogradu.
U Pakenamovom pismu takođe se navodi da: „Grupa koordinira sastavljanje duge liste srpskih korisnika interneta. Neke agencije razvijaju načine za efikasno iskorišćavanje iste bez ikakvog britanskog uticaja“.
Nije jasno kako su ovi podaci dobijeni i šta se podrazumeva pod „iskorišćavanjem“, niti pod kojom vrstom operativnog mandata su se takve aktivnosti nalazile.
U izvještaju objavljenom godinu dana posle Operacije Zajedničke snage zaključeno je da „nema dokaza“ da je Ujedinjeno Kraljevstvo „značajno koristilo napade na računarske mreže protiv srpske vojske ili civilne infrastrukture“ tokom operacije.
Bez znanja kako je ova lista korisnika interneta dobijena, ili šta izveštaj smatra za „značajno“, teško je utvrditi da li su napadi na računarske mreže korišćeni u britanskoj strategiji.
Nebojša Popović: Međusobne optužbe za genocid kao instrument geopolitičke igre | Žurnal (zurnal.me)
’15 Informaciona podrška grupe’
Još jedan dokument sa sredine aprila, kojeg je autor direktor za zajedničko ratovanje MOD-a, brigadir Majkl Lori, detaljno opisuje raspoređivanje 15 Informaciona podrška grupe (15 ISG) u Makedoniju.
Opremljena „štamparijom“, 15 ISG je trebalo da bude integrisana u američku „Psi Ops kampanju u podršci Op Zajedničke snage“. Njen oficir za komisioniranje bio je smješten u Napulju, Italija, pod Zajedničkom zadatkom psi ops snage (CJPOTF), gdje bi operacije bile planirane.
MOD doktrina za psihološke operacije opisuje ciljeve ovih aktivnosti kao „direktno uticanje na odobrene ciljne auditorijume“.
Predviđen doprinos 15 ISG bio je da proizvodi propagandne letke koji bi bili bačeni nad pozicijama Jugoslovenske vojske i civilnom stanovništvu Srbije, i da „generiše odgovarajuće Psi Ops teme i poruke za uključivanje u druga emitovanja“.
Lori je objasnio da je 15 ISG „formirana 13. marta 99. iz 15 Psi Ops grupe (15 POG)“. Iako je 15 POG tek prethodne godine postala stalna jedinica, prvi put je osnovana 1991. godine nakon prijavljenih uspjeha britanskih psiops napora tokom rata u Zalivu protiv Iraka.
15 POG je opisala jedan uspjeh svog g djelovanja u Iraku kao „strategijsku obmanu“, koja je „navela Irak da lažno vjeruje da će doći do mornaričkog napada istočno od Kuvajta“.
Lori je ipak smatrao da po britanskoj odbrambenoj doktrini upotreba psiopsa znači „da koristi potpuno istinite poruke za uticanje na ponašanje neprijateljskih, neutralnih i prijateljskih snaga“.
Jedan primjer letka koji je bačen nad pozicijama Jugoslovenske vojske u aprilu 1999. godine prikazivao je sliku helikoptera Apač u napadu, iako taj avion nije korišćen na Kosovu.
Na drugom je tvrđeno da je „više od 13.000 jugoslovenskih vojnika već napustilo oružane snage“. Na ovu tvrdnju, Lori je izrazio žaljenje što „CJPOTF u Napulju neće otkriti izvor svojih informacija, jer je njihova tačnost veoma sumnjiva“.
Mnogi leci na srpskohrvatskom koje je bacio NATO bili su puni gramatičkih grešaka i navodno su više smatrani izvorom zabave nego ubjeđivanja.
Slični anegdotalni dokazi sugerišu da se lingvistički kvalitet letaka poboljšao kako je operacija odmicala. Međutim, oni koji su nosili prijeteće slike i slogane nastavili su da se bacaju nad jugoslovenskim pozicijama i civilnim područjima čak i nakon raspoređivanja 15 ISG.
Ukupno, zaključeno je da su operacije bile potpuno neefikasne u primoravanju jugoslovenskih snaga da napuste svoje pozicije i prestanu sa borbom ili u mobilizaciji srpskog javnog mnijenja u korist NATO-a.
Dalje je naglašeno u dokumentima korišćenje „Mobilnog novinarskog tima (MNT) u Makedoniji“, čije su „priče lokalnih momaka“ u štampi i filmu o britanskim vojnicima trebale da budu „efikasno distribuirane regionalnim dopisnicima“.
Vuk Bačanović: Ursula fon der Genocid | Žurnal (zurnal.me)
Radeći pod Komandom kopnene vojske, MNT je bila medijska produkciona jedinica Britanske vojske, a njene produkcije iz Makedonije čuvaju se u arhivama Imperijalnog ratnog muzeja.
Još jedan zapis sa sastanka navodi da je „filmska ekipa MOD-a bila na brodu HMS Splendid“, britanskoj podmornici mornarice koja je ispalila 20 od 238 tomahavk raketa na ciljeve u Srbiji tokom kampanje.
Pošto je operacija Zajedničke snage uključivala isključivo vazdušno bombardovanje, reporteri nisu mogli da se pridruže vojnim jedinicama na terenu na Kosovu.
Godinu dana nakon kampanje, u parlamentarnom izvještaju je primijećeno ovo ograničenje, zajedno sa zahtjevima vijesti koje traju 24 sata i opadanjem broja reportera-agitatora u britanskoj štampi.
Deklasifikovani dokument britanske obavještajne službe.
Ovo medijsko okruženje, međutim, prepoznato je kao „prilika“, pošto „većina novinara nije mogla da osporava liniju MOD-a i oslanjala se uglavnom na zvanična obavještenja za svoje izvještaje umjesto na mrežu kontakata ili analizu informacija“.
U izvještaju se priznaje percepcija da su NATO-vi medijski izvještaju „preuveličali efikasnost vazdušnih udara“ kao i da su „ocjene o šteti nanijetoj“ jugoslovenskim snagama „bile značajno precjenjene“.
Također je priznata tvrdnja da je „Savez drastično preuveličao broj ubijenih kosovskih Albanaca“. Priznato je da „je moglo biti učinjeno više kako bi se dale tačne informacije o stvarnom broju ubistava na Kosovu“, kako bi se „pružile neke korekcije pretjeranijim tvrdnjama“.
Ipak, napomenuto je da je strategija MOD-a bila „uspješna“ u „mobilizovanju međunarodnog i britanskog javnog mnijenja“. Zahvaljujući „vodećoj“ ulozi Kembela, navedeno je da su britanski napori bili ključni u „spašavanju“ NATO-ve medijske operacije.
Lori dalje beleži kontinuiranu „integraciju psihooperacija“ u planiranju širih informacionih operacija, koje uključuju uticaj na publiku izvan čisto vojnih dimenzija psihooperacija.
Izvještaj iz 2001. godine napominje da je strategija informacionih operacija Ujedinjenog Kraljevstva bila „nezrela u vreme kosovske kampanje“. Navedeno je da je razmatrajući „naučene lekcije“, MOD je uveo „nove strukture“ kako bi ubrzao „integraciju informacionih operacija i ciljanja“.
U drugom izvještaju iz 2004. godine, bivši šef informacionih operacija MOD-a, maršal vazduhoplovstva Hit, izjavio je da su psihooperacije „veoma bitan deo informacionih operacija“, ali je naglasio da su „specifično vojne“ i „specifično taktičke“.
Oko 2004. godine, 15 ISG je ponovo usvojila svoj prethodni naziv 15 POG prije nego što je konačno bila uključena u vojnu jedinicu armijskih psihooperacija – 77 brigadu 2015. godine.
Patrik Lorens: Liberalni totalitarizam | Žurnal (zurnal.me)
Istraga organizacije Big Brother Watch prošle godine otkriva da je 77 brigada špijunirala disidentske akademike, novinare i aktiviste, posebno tokom lokdauna.
Jedan uzbunjivač iz brigade piše: „Ušao sam u ovaj posao vjerujući da ću istraživati strane operacije informacionog ratovanja protiv naše zemlje. Umjesto toga, otkrio sam da je zastava dezinformacija bila izgovor koji je britanska vlada koristila da prati i denuncira naše zabrinute građane vladi“.
Operacija Zajedničke snage imala je teške posljedice za narod Jugoslavije. Ali su propagandne kampanje vođene da bi se ona opravdala postavile nove presedane za građanski nadzor u Britaniji.
Patrik O’Rajli je nezavisni novinar i istraživač. Fokusira svoja istraživanja na zapadnu spoljnu politiku i upravljanje zdravstvenom zaštitom u Velikoj Britaniji, ranije je pisao za antiwar.com i The Bristol Cable.
Izvor: Consortium News
