Piše: Vojin Grubač, predsjednik NVO Centar realne politike
Približavanje proslave Dana državnosti Crne Gore obilježavaju skandalozni nastupi jednog dijela neznavenih i zlonamjernih crnogorskih političara koji očito ne razumiju suštinu Trinaestojulskog ustanka drsko spinujući prošlost iz nekih nečasnih razloga.
Naime, u Trinaestojulskom ustanku uopšte nije postojalo četnika i partizana! Oni su se na raznim ideološkim pozicijama našli tek mnogo mjeseci poslije njegovog izbijanja. A upravo te političke strukture tvrde da jesu!?
Zbilja, kako je moguće projektovati četnike i partizane u događaju gdje ih nije bilo?
Trinaestojulski ustanak je bio masovni, zajednički i opštenarodni oružani ustanak ljudi raznih ideologija, političkih ubjeđenja koji su bili naklonjeni raznim partijama.
Koliko je četnika i partizana bilo u Bici na Krusima ili, recimo u Maričkoj bici, isto toliko ih je bilo i u Trinaestojulskom ustanku. Dakle, nikoliko.
Istorijski izvori navode da je u tom ustanku učestvovalo oko 32.000 ustanika od kojih je 7.000 bilo naklonjeni idejama ljevice, a ostalih 25.000 nisu bili pristalice lijevih ideja već uglavnom monarhisti. U momentu dizanja ustanka svi su oni bili antifašisti koji su se borili protiv okupatora. Šta tu može biti sporno?
Po sadašnjim iskrivljenim tumačenjima pojedinih partija i njihovih zaluđenih partijskih aparatčika, oni bi iz Trinaestojulskog ustanka retroaktivno uklonili sve one koji se potom nisu obreli u partizanskom pokretu. Kako?
Fakt je da su do polovine novembra 1941. godine, na području Crne Gore formirana četiri NOP odreda, sa ukupno oko 4.500 boraca.
Da li to dio skarednih crnogorskih političara i ideologa smatra da ostalih 27.500 ustanika Trinaestojulskog ustanka treba „izbrisati gumicom“? To je nemoguće!
Ta misija je u domenu nečasnih i potpuno promašenih pogleda na prošlost, gdje se uočava krupan otklon od logike i zdravog smisla.
Isto tako, uoči 13. jula neumjesno je posjećivati mjesta stradanja nastala sukobom partizana i četnika u raznim, ostalim periodima rata. To predstavlja apsurd i nosi duh kosmičkog nepoštovanja važnog trenutka.
Ta nedužna stradanja na obije strane u ostlaim periodima rata nisu vezana za Trinaestojulski ustanak već su se počela dešavati oko pola godine poslije njegovog izbijanja kada je došlo do podjele među učesnicima ustanka.
Za vrijeme obilježavanja praznika 13. jula adekvatno bi bilo isključivo posjećivati mjesta stradanja koja su vezana za period neposredno poslije 13. jula 1941. godine kojeg su obilježili zločini okupatora i domaćih kvislinških jedinica.
To su mjesta na kojima su ustanici i narod stradali u procesu gušenja Trinaestojulskog ustanka od strane italijanskih divizija i marionetskih odreda Muslimanske i albanske milicije koji su pravili žestoke odmazde na sjeveru Crne Gore. Dakle, to su mjesta koja bi bilo primjereno posjetiti!
U svakom slučaju, javnost Crne Gore ne bi smjela nasjedati na spinovane priče političara zlih namjera i loših moralnih normi koji kroz medije plasiraju isrivljenu sliku prošlosti.
Trinaestojulski ustanak je bio sabor bratstva i sloge pravoslavnog naroda Crne Gore i nosio isti duh zajedništva kao što je bio duh litija 2020. godine. U tom smislu sabornosti i jednistva ga je potrebno obilježavati, nevažno što je on ugušen nadmoćnom armijom protivnika. To je bio veliki podvig naroda koji nije mogao trpjeti zle sile tog vremena, dajući jasne poruke neslaganja s praksom koju su one sprovodile na okupiranoj teritoriji Crne Gore.
