Piše: Senka Čolović Šumić
U organizaciji JU Muzeji i galerije Nikšić, u Gradskoj kući, predavanje na temu „Sveti Petar Cetinjski (Petar I Petrović Njegoš)“ kao istorijska ličnost, održao je dr Vasilj Jovović.
U ime JU Muzeji i galerije Nikšić uvodnom riječju obratila se Marina Korać, kustos-istorićar, koja je navela da je Sveti Petar Cetinjski po mnogima najveća ličnost u istoriji Crne Gore. Rođen 1747. godine, na tron crnogorskih vladika odabran na opštecrnogorskom zboru 1784. godine, hirotonisan u Sremskim Karlovcima, Vladika Vasilije ga odredio za neslednika, prepoznavši kod svog sinovca vrline i sposobnosti koje ga preporučuju za budućeg vladara, vrijednog svake pažnje i poštovanja.
„Dolaskom na vladičansku stolicu Petar I, otvorio je novu epohu u razvoju međuplemenskih odnosa u Crnoj Gori. Kako bi izmirio zakrvljena bratstva i plemena, neprestano je putovao od sela do sela i od plemena do plemena, molio i preklinjao da se izmire, proklinjao neposlušne i izdajnike, i za godinu i po dana, koliko je neprekidno išao kroz narod, uspio je da izmiri veliki broj zavađenih bratstava. Naporan i težak vladičin rad na izmirenju bratstava i plemena, prekratio je među njima dalju krvnu osvetu koja je trajala za čitave dvije generacije prije toga“, kazala je Korać, ukazavši na 1796. godinu kada je održan opštecrnogorski zbor, na kom su se Crnogorci zakleli da će jedan drugom biti pomoć ukoliko bi neprijatelj napao njihovu braću Brđane.
„Ova zakletva je imala šest tačaka i poznata je pod imenom Stega, a pretpostavlja se da je autor najvećeg dijela Stege sam Petar I. Pobjeda crnogorske vojske, predvođene Petrom I na Martinićima i Krusima 1796. godine bila je sjajan vojnički uspjeh nad moćnim skadarskim pašom i uopšte do tada najveća crnogorska pobjeda nad Turcima. Nakon ovih slavnih bitaka Mitropolit je krenuo u ostvarivanje ideje o uspostavljanju organa državne vlasti i donošenju zakona. Da bi doprinio bržem rešavanju sporova i ličnoj i imovinskoj sigurnosti u Crnoj Gori, odlučio je da ustanovi sud i donese zakone po kojim će se pravedno suditi“, navela je Marina Korać.
Dr Vasilj Jovović je istakao da je Petar I Petrović Njegoš nesumnjivo najveća istorijska ličnost Crne Gore i jedna od najvećih ličnosti u istoriji širih srpskih etničkih prostora. Svojim ukupnim duhovnim, nacionalnim i stvaralačkim dometima on je, po mišljenju Jovovića, znatno prevazilazio granice Crne Gore i ulazio u zajednicu evropskih državotvornih i kulturnih velikana svog vremena.
Jovović je dao sliku složenih istorijskih, političkih, društvenih okolnosti u kojima je živio i vladao Crnom Gorom Sveti Petar Cetinjski, a u svom veoma sadržajnom izlaganju akcenat je stavio na surovu stvarnost tadašnjeg vremena, u kojoj je među crnogorskim plemenima vladala zakrvljenost, krvna osveta, siromaštvo, otimačina, ubistva. Vladika je mirio zavađena plemena, učvršćivao jedinstvo, donosila se na opštecrnogorskom zboru „Stega“, slavile pobjede na Martinićima i Krusima; ujedinio je Crnu Goru i Brda, proslavio se pobjedom nad Napoleonom, prvi uveo pisane zakone, težio stvaranju „slaveno-serpske države“.
„Ta srpska nacionalna i državna ideja, misao o osveti Kosova, obnovi Dušanovog carstva prožimala je biće svih Crnogoraca tog vremena. I Petar I Petrović sa svojim stvaralačkim bićem, kao vladar, kao duhovni vođa, kao vladika, i kao pisac i besjednik, zalagao se za iste ideale, konkretno za srpsko nacionalno oslobođenje i ujedinjenje u jedinstvenu srpsku nacionalnu državu. Borio se za stvaranje srpske države u njenim istorijskim i etničkim granicama. O tome nam kazuju njegove Poslanice upućene Karađorđu i njegovim ustanicima i velika vojna pomoć koja je tom prilikom pružena, zatim ratovanja na prostorima Hercegovine, pripajanja, pa i ujedinjenje Boke Kotorske sa Crnom Gorom, znači, njegovi stvarni politički akti koje je vršio“, rekao je Jovović, konstatujući da njegov plan o formiranju slaveno-serpskog carstva, odnosno ideja o obnovi srednjovjekovne srpske države, koji nije naišao na odobrenje u Petrogradu. „O njegovom kultu, možda, najbolje govori Kapela koju je njegov naslednik Petar II Petrović Njegoš podigao na Lovćenu i posvetio je Petru I, koga je kanonizovao za Svetitelja. Možda je danas glavno pitanje, upravo, pitanje Kapele na Lovćenu, zavjetni dar Petra II, posvećena njegovom prethodniku Petru I baš iz svih tih razloga, ne samo očuvanja dinastičkog pitanja Petrovića, nego i tog velikog plana, ideje svesrpskog ujedinjenja na kojem je radio vladika Petar tokom cijelog života“, ocijenio je dr Vasilj Jovović.
Izvor: RTNK
