Arheološka istraživanja u Trebinju, otkrila su da je sahat-kula, iz 18. veka, nadzidana na srednjovekovne temelje verovatno palate ili dvorca sa crkvom i zvonikom. U toj višespratnoj građevini stolovali su i Nemanjići, a među njima i kraljica Jelena Anžujska, koja je iz Trebinja vladala srpskim zemljama krajem trinaestog veka.
Ispod samog muzeja otkriven je nastavak širokih bedema, sve upućuje na to da je ovde zaista postojao grad sa palatom i crkvom. Trebinje se pominje još u 10. veku, kao sedište župe Travunije i kneza Vojislava.
Od 1168. do 1375. je pod vlašću Nemanjića, i po smrti kralja Uroša, kraljica Jelena Anžujska, iz ovih dvora vlada srpskim zemljama. Ali, ta bogata prošlost, ostala je pod novim građevinama – prvo iz turskog, a potom i austrougarskog perioda.
„Od 2013. vršena su iskopavanja u dvorištu muzeja i tada je otkrivena u stvari, građevina, jedan građevinski kompleks koji čine bedemi, koji su širine metar četrdeset, uz te bedeme, pravougaoni objekat koji bi mogao da bude neka vrsta palate. Takođe, ispod sahat-kule, koja je izgrađena 1738. godine, na nivou od dva metra dubine, nivo srednjovekovnog utvrđenog Trebinja i stepenište koje vodi na tadašnji zvonik“, navodi direktorka Muzeja Hercegovine u Trebinju, Ivana Grujić.
U arhivu Muzeja pronađena su i pisma prote Stevana Pravice, s početka 20. veka, koja potvrđuju tu pretpostavku: on se obraća Zemaljskoj vladi i muzeju u Sarajevu, mitropolitu i tadašnjem načelniku opštine Trebinje, i moli da se istraže ostaci trebinjskog manastira, ali i da se spreči na tom mestu predviđena gradnja austrougarskog vojnog objekta.
„On je u poslednjem pismu napisao da je pokušao sve što je do njega, ali da nije uspeo nikoga da zainteresuje i da spreči izgradnju austrougarske kasarne, upravo na mestu srednjovekovnog starog grada“, objašnjava direktorka Muzeja Hercegovine.
Od 1989. ovde je Muzej Hercegovine. Dvorište je zatrpano početkom 20. veka, nivo znatno podignut i tek arheološka iskopavanja otkrivaju starije građevine.
Uspostavljena saradnja sa Zavodom za zaštitu spomenika kulture Srbije, naravno i sa Zavodom u Banjaluci, daje nadu da će se priča o trebinjskom srednjovekovnom gradu nastaviti – istraživanjima, prezentacijom, eventualno i rekonstrukcijom čitavog kompleksa.
Izvor: Jelena Božović/www.rts.rs
