U zadnje vrijeme, bar nekoliko decenija, ako se čovjek smatra kosmopolitom, potrebno je da se i izjašnjava kao anacionalan. Kosmopolite su se ranije mogle nacionalno izjašnjavati, čak i biti nacionalisti, a anacionalnost je pojam nastao u vremenu posle rušenja Berlinskog zida, tranzicije u istočno-evropskim zemljama, traženja sve većih prava LGBT plus zajednice, migrantske krize, pa i poslednje ukrajinske
Anacionalnost kao dio sveopšteg korpusa ljudskih prava je u savremenom društvu neotuđivo pravo ličnosti. U većini balkanskih i istočnoevropskih država se na anacionalne gleda podozrivo kao na izdajnike, petu kolonu i itd. U Bajdenovskoj Americi su dio boemskog kruga njujorških umjetnika, okupljenih po raznim zadimljenim džez i bluz lokalima, ispijajući uz Toma Vejtsa još jedno piće. Njujork je prestonica anacionalnih, tačnije svenacionalnih, skupljenih sa raznih strana svijeta stopljenih u zajedničkoj depresiji i nostalgiji za matičnom domovinom uz crnačke ritmove. Tako se formirala najprije jedna grupa neformalne subkulture, koja sve više obuzima intelektualni dio svijeta. Nastavljajući modernističko netradicionalno nasleđe Bodlera, Sartra, Ginsberga, Barouza, smatraju se kao dijelom izabranih, prosvećenih gubitnika, koji ne pripadaju nigdje osim svojim ovim i onim jazbinama, gdje se jedino osjećaju sigurno.
Možda djeluje čudno, ali jedan koncept anacionalnosti, ali ne u današnjem obliku je forsirala i hrišćanska Crkva, naročito u prvim vijekovima. Poznate su riječi Apostola Pavla“ nema više Jevrejina ni Jelina“. I u to vrijeme Crkva je primala pripadnike raznih naroda, bez obzira na porijeklo i boju kože. U tom periodu se desila i prva značajnija emacipacija žena. U paganskim kulturama bez obzira koliko napredne bile, žene su imale krajnje ponižavajuću ulogu. Ovo pišem imajući u vidu činjenicu da se danas hrišćanstvu prebaca krajnja konzervativnost, tlačenje žena, desničarske ideje, nacionalizam i šovinizam. Zapravo su prve komune nikle u ranoj Crkvi. Ljudi su prodavali sve i nosili apostolima, i sve im je bilo zajedničko. Poznat je slučaj jednog bračnog para Ananije i Sapfire iz Djela apostolskih, koji su pokušali da sakriju svoj novac od prodate njive, pa su zbog toga bili natprirodno kažnjeni. U Vizantiji ili Romejskom carstvu, kome se danas pripisuje vrhunac idealne hrišćanske države, mada pitanje je da li tako nešto uopšte može postojati, dijelili su svakog dana stanovnicima porcije hleba. Što govori o socijalističkim elementima vizantijskog društva, a svoj osnov ima u hrišćanstvu. U Rimskom pravu hrišćanskog perioda se značajno promijenio pravni odnos prema ženama. Tako recimo, pošto je preljuba bila sankcionisana do tada samo za žene, od tog perioda sankcije su važile i za muškarce, sa tim što žena ne bi odgovarala ako bi prvo muž izvršio ovakvo djelo. Jedno od najgorih vrsta grehova je neplaćanje radnika ili nadničara, u čemu se ponovo ogleda socijalistička strana hrišćanstva. Takođe, nije bio bitan ni društveni stalež. Tako je i rob mogao zauzimati visoku crkvenu funkciju poput episkopa.
Danas mnoge stvari koje se predstavljaju kao avangardne i moderne, u suštini svoj korijen imaju u hrišćanstvu. Međutim, sa tom razlikom što su često izopačene i istrgnute iz konteksta. A, iskrivljena istina često bude gora od potpune neistine…
Miloš Lalatović
