Zahvaljujući porodici počivšeg akademika Nika S. Martinovića, Žurnal će svoje čitaoce upoznati, ili podsjetiti, na značaj „Cetinjskog ljetopisa“. U nedjeljnim izdanjima našeg portala donosimo dijelove uvoda u taj kulturni spomenik i istorijski izvor prvog reda, objavljen na Cetinju 1962. godine trudom Nika S. Martinovića.
Piše: Niko S. Martinović
Prvi, drugi, treći i četvrti nastavak.
SADRŽAJ „KRUSOVOLJA“
Radi boljeg snalaženja čitalaca, zadržali smo paginaciju listova, koju je neko prije označio, ali smo drugu stranu lista označili istim brojem uz dodatak slova a (na primjer: str. 1, 1a, 2, 2a itd.).
Najviše prostora u „Ljetopisu“ zauzima zapis „Povijest o Skender begu Černojeviću va svetom kršteni narečenom Georgiju“. Idući po naslovima izvedenim na marginama rukopisa, sadržaj ovog rada je sljedeći:
O kneštvu albanskom, o Ivanu Kastriotu Černojeviću i o sinovima ego kako ih dade turskom caru; O prvoj vojni Skendera bega; O borenij Skendera bega i ubijenij Tatarina (str. 1);
Vojeval car Vitiniju i vazimal grad Brusu; Skender pogubil dva silne persenina (str. 1a);
O smrti kneza Ivana Kastriota Černojevića; O smrti braće Skender bega (str. 2);
O prišadstvi Jankula vojevode na pomošt Georgiju despotu; O protivu Murata cara turskoga; Skender beg uhvati pašina pisara; O smrti pisara i inih Turaka (str. 2a);
Skender pisal do prijatel svoih i prišel Kroji grada va turskih čalmah; Skender pobil Turki va otačestvo svoje (str. 3);
Skender beg bjesedil svojim; Skender vazet tri grada a Murat usliša o poraženi Bali paše i o Skenderu i o zboru s kraljem Vladislavom, o povraćeni zemle serske Georgiju despotu (str. 3a);
Skender pleniva zemlju tursku; Skender učini sabor u Ulcinju (str. 4);
Skender besjedil knezovom (str. 4a):
I paki Skender beg besjedit vitezom svojim; Bali paša vojskoju do Epiru; Skender svobodil svoje ljudi (str. 5a):
Skender beg naredil svoju vojsku do boju; Skender dal dar junaku zašto se dobre bijut i blagodariv boga za pobjedu nad turki i pasa do knezov susjednih (str. 6):
Skender beg učini sabor va Epiru; Car Murat sabral vojsku silnu a papa i Latini uzeli dari od Turok i radšav car carigradski; Car Murat porazil Ugri i kralja Vladislava ubil (str. 7);
Skender plenil despotu zemlu (str. 7a):
Skender otpisa caru Muratu; Otmanović pročati list Skender bega; Skender beg porazil Feriz bega i Mustaj bega (str.8):
Knez Zaharija ubjen bist; Skender beg vojeval s Veneti i uzel gradove Ilirika; Skender beg porazil Turke; Skender beg prišal do Ilirika (str.9);
Za dvadest zlatnih (čerljenih, otkup); Pak car Murat sabral vojsku na Skendera; Car Murat besjedil svojim savjetnikom (str. 9a);
Skender beg svobodil svojihi učil do boja; Car Murat prišal pod Svat grad; Car Murat i drugi put poslov posla u grad; I sa zida ot grada Petar odgovara (str. 10);
Car Murat gnjevaje se savjetoval so svojimi (str.11);
Graždane ih otbili od grada; Skender beg pobil Turke; Pak Turci pristupili ratovati grad (str.11a);
Skender beg bil se noštiju s Turki; Feriz paša Skender bega pozval (dvoboj kopljima) (str. 12);
Skender beg porazil Skender pašu i ubil; Murat pozval do grada Petru i inim u gradu; Po izdalcu iz grada (str. 12.a);
Petar besjedi graždanom; I tako Petar odal Muratu Dabr i Svat grad; Skender čul o padeniju gradov i o prišastviju mještan i Petru blagostitelju. (str. 13).
Nastaviće se.
