Piše: Nevena Daković
Razum i raskalašnost
„Bridžertonovi“ su novi naslov „Netfliksovih“ raskošnih kostimiranih istorijskih drama ili romansa baštine, nastao adaptacijom serije romana o potrazi za ljubavnom srećom osmoro dece velike porodice. Iako američki književni serijal pretenduje da bude porodična saga, ženski roman i modernizovani naklon britanskoj ženskoj književnosti 19. veka, ipak predvidljivo ostaje bezlični „ljubić“ epohe i letnja zabava u maniru Amande Kvik ili Nore Roberts. TV serija koja sledi obrazac vizuelno raskošno pripovedanog prepleta romanse, ne eksplicitno, ali dovoljno strasno i sugestivno prikazanog seksa, spletki, provodadžisanja, srećnih ljubavi, promašenih brakova, skandala i porodičnih drama u, po mnogo čemu, moderno popkulturno oslikanom Londonu (nehajno pominjanog kao Grad/The Ton) doba regenstva (1811 -1830) logično, takođe, ostaje na obodu liste serija nasleđa.
Svet „Bridžertonovih“ je svet matrijarhata na svim nivoima – od porodice (majka i udovica ledi Bridžerton), društva (ledi Danbar), imperije (kraljica Šarlota) do metafikcije (Zviždaljka) – i gde su ženski pseudodžejnostinovski likovi u centru pažnje. Treća aktuelna sezona je samo nominalno priča o putu od prijateljstva do ljubavi najmanje harizmatičnog Kolina Bridžertona (Luk Njuton), dok je pažnju i empatiju publike ukrala Penelopi Fedrington (Nikol Koflan). Saobražena kanonima lepote i telesnosti Rubensovih modela i u stalnim emancipatorskim nastojanjima življenja prema svojim željama i principima, ona je tačka u kojoj se najviše približavaju udaljeni svetovi pera ženske literature, sestara Bronte, Dordž Eliot, Lujze Mej Olkot, „naše“ Mirjam i Džulije Kvin. Sva odstupanja i različitosti u ukupnom rezultatu, ne samo da ne remete popularnost „Bridžertona“ podržanu intenzivnom i osmišljenom kampanjom na društvenim mrežama, te strategijom prikazivanja u dva dela sa razmakom od mesec dana koja podržava velika očekivanja posle efektnog cliff hangera četvrte epizode aktuelne sezone već i podstiču gledalačku glad za sličnim serijama.
Ironični otklon/poklon
Tri sezone „Sanditona“ (PBS) nastaju prema istoimenom nedovršenom romanu Džejn Ostin, testamentalnom ostvarenju koji je verno, iskusno i nadahnuto razradio i dopisao Endru Dejvis („Gordost i predrasuda“; „Soba sa pogledom“, 2007; „Povratak u Brajdshed“, 2008 ). Na fonu živopisnog gradića koji treba da postane mondensko letovalište, i njegovih živahnih, začudnih, a opet prepoznatljivih stanovnika klasična ostinovska heroina Šarlota (Rouz Vilijams), posle niza peripetija koje sumiraju motive i situacije prethodnih romana („Razum i osećajnost“, „Gordost i predrasuda“, „Nortingemska opatija“) konačno nalazi „gospodina pravog“.
Sivilo godine kovida, koje je bindžovanje uspostavilo kao način gledanja TV serija, razbila je premijera prve sezone istorijske romanse „Bridžertonovi“, populističkog i popkulturnog sudara svetova Džejn Ostin i TV serija „Skandal“ i „Tračare“. Reč je o adaptaciji serijala romana Džulije Kvin koji uprkos svemu ne trpi suštinsko poređenje sa Džejn Ostin jer su čak i opažanja tajanstvenog naratora-komentatora „Zviždaljke“, koja u svojim lifletima otkriva tajne i skrivene igre mondenskog Londona, neuporediva sa prepoznatljivim i za doba modernim i inovativnim pripovedačkim stilom britanske autorke. S druge strane kao starovremenska verzija kolumnistkinje Keri Bredšo („Seks i grad“) ili možda PR fikserke Olivije Poup („Skandal“) „Zviždaljka“ najpre povezuje „Bridžertonove“ i „Tračaru“. Prateće uvođenje multirasnog sveta, pak, posledica je, uvreženog principa podela uloga bez obzira na boju kože (color blind casting ) producentkinje Šonde Rajms i scenariste i kreatora Krisa van Dusena („Skandal“, „Uvod u anatomiju“).
Socijalno i istorijski svesniji zaplet, psihološki uverljiviji likovi svestrane staleške pripadnosti, senzualni, ali ipak čedni iskazi ljubavi su manje spektakularno, raskošno (bez atraktivnih klasično raspisanih aranžmana savremene popularne muzike) i raskalašno (u poređenju sa prizorima noćnog života Londona i džentlmenskih provoda „Bridžertonovih“) ekranizovani. No otklon, razvijena samosvest i inteligentna kritika sentimentalizma pripovedačkog postupka i stila čine „Sanditon“ neupitnim primerom romansi baštine, što je i različitost koja ga preporučuje za uporedo gledanje.
Pitanje boje kože
Romanse baštine ili serije nasleđa (približni prevodi heritage series) jesu narativi romantizacije prošlosti i retro šika prohujalog doba posvećeni pragmatičnom iako indirektnom „izmišljanju tradicije“ i stvaranju nacionalnog identiteta u ključu popularne, a ponekad i alternativne istorije preko potrebne kao podrška političkoj agendi turbulentne sadašnjosti. Kao derivat filma baštine – od „Vatrenih kočija“ (1981), Merčant Ajvori produkcije („Soba sa pogledom“, „Put u Indiju“, „Hauardov kraj“) do „Dontonske opatije“ – prenose „kulturne vrednosti koje treba da budu sačuvane“ odabrane u duhu političkog konzervativizma (naj)viših klasa godina duboke krize i vlade Margaret Tačer. No usled kritički senzibilizovanog čitanja prošlosti, romanse baštine postaju i govornice oprimiranih i marginalizovanih identiteta – radničke klase, žena, populacije iz kolonija ili kvir grupa, čime dolazimo do jedne od ključnih razlika konstruisanih univerzuma priče. Iako su obe serije mesta oglašavanja podanika Imperije različite boje kože, u „Bridžertonovima“ je to stvar producentskog manira i tradicije globalizovane „Diznijeve“ i brodvejske produkcije koja ne izaziva zapitanost ni društva ni publike. U „Sanditonu“ pojava crnpurastih likova sa plantaža šećerne trske poseduje narativni alibi i istorijsko utemeljenje, koji kao logično objašnjenje nagoveštenog preobražaja imperije u postkolonijalno kosmopolitsko društvo čine da serija savršeno odjekuje savremenom Britanijom, saglasno imidžu političara novog milenijuma, pitanjima kraljevske porodice o boji Arčijeve kože i kritici diskriminišuće apsolutne beline „Ubistva u Midsomersu“.
Netfliksov „Problem tri tela“ se pretvara u problem od pola milijarde dolara
Obe serije smeštene su u burne godine početka 19. veka i evropskih ratova, ali dok je istorija aktivni element zapleta u „Sanditonu“ (puk vojnika ovenčanih slavom pobede nad Napoleonom dolazi u grad) – a vezano s tim i u „Belgraviji“ kada bitka kod Vaterloa određuje sudbinu junaka ili „Dontonskoj opatiji“ koja počinje potonućem „Titanika“, a nastavlja se Velikim ratom – u „Bridžertonovima“ istorija je nametljivo odsutna, a bitke su izmeštene na melodramski teren. Geografija serija prema delima Ostinove vodi nas po Britaniji u obuhvatnim potezima mapira kulturnu baštinu, dok su „Bridžertoni“ zarobljeni u gotovo obezličeno globalizovanoj metropoli.
Na kraju treba pomenuti suprotstavljenost scenarističkih perspektiva Endrua Dejvisa ili Džulijana Felousa („Dontonska opatija“, „Belgravija“) i Van Dusenove optike lišene britanskog poimanja tradicije, baštine i istorije. Zato u TV serijama „Ton“ liči na Njujork s početka 20. veka, Njujork iz pozlaćenog doba na London polovine 18. veka, a samo zamišljeni „Sanditon“ na arhetipsku englesku idilu doba regenstva, glatko upotpunjavajući spektar romansi baštine namenjen nadasve nesputanom i nepodnošljivo lagodnom gledalačkom uživanju.
Izvor: NIN
