U sali parohijskog doma Crkve Svetog Đorđa pod Goricom, u utorak, 21. oktobra u 20.30 časova, održaće se dijaloška tribina i promocija knjige „Eparhija zahumsko-hercegovačka u vrijeme Svetog Vasilija Ostroškog“.
O knjizi će govoriti: Velibor Šipovac, magistar teologije i autor knjige, sveštenik Mirčeta Šljivančanin, starješina Crkve Svetog Đorđa i Aleksije Grgur, magistar književnosti. Moderator večeri je sveštenik Gojko Perović
Izvodi iz recenzija i osvrt na sadržaj knjige
Prof. dr Dalibor Petrović (Pravoslavni Bogoslovski fakultet, Foča):
Kao krajnji rezultat knjige jeste njena originalnost, a što predstavlja jedan značajni doprinos kontinuiranom naučno-istraživačkom poduhvatu iniciranim ličnošću Svetog Vasilija Ostroškog. Dostići taj nivo ni u kom slučaju nije bilo lako iz nekoliko razloga, a ovom prilikom bih naveo samo jedan. On se ogleda u činjenici da je predstavljena istorijska tema u savremenoj srpskoj bogoslovsko-istorijskoj literaturi zastupljena u značajnom obimu. Tema koja je u knjizi obrađena budi interesovanje istraživača iz različitih naučnih disciplina i religijskih opredjeljenja. Biti nov i činjenično utemeljen, pazeći na naučne uzuse i zakonitosti pisanja ovakvog sadržaja, iziskuje zavidan napor. To je još jedan parametar zbog kojeg je doprinos knjige srpskoj kulturi i istoriografiji svakako upečatljiviji. Naglašavam da je istraživanje, a što se iz priloženog može lako zaključiti, bazirano ne samo na istorijskom prikazu, karakterističnom za vrijeme koje se istražuje, za Eparhiju i biografske podatke Svetog Vasilija Ostroškog, nego je velika pažnja posvećena pružanju šire slike značaja Svetog Vasilija Ostroškog za pravoslavne Srbe u njegovoj Zahumsko-hercegovačkoj eparhiji ,ali i za ogromnu većinu vjernika SPC danas.
Naučno pobijanje insinuacije o njegovoj, navodnoj, kolebljivosti u očuvanju, zaštiti i nepokolebljivom ispovijedanju pravoslavnog oblika hrišćanstva predstavlja jednu od najvažnijih dostignuća ove knjige. Kombinacija arhivskih i istorijskih činjenica, uz njihovo realno i kritičko sagledavanje utemeljeno i na savremenoj istorijskoj građi i literaturi, daje kvalitativno novu i sadržajno atraktivnu knjigu. Zbog svega ovoga, smatram da je ova knjiga vrijedna čitalačke pažnje.
Prof. dr Budimir Aleksić (Istorijski institut Univerziteta Crne Gore, Podgorica):
Rimokatolički velikodostojnici, pisci i publicisti, periodično lansiraju tezu, na temelju neautentičnih pisama iz Arhiva Kongregacije za propagandu vjere, koje autor pomno analizira, o navodnoj prevjeri Svetog Vasilija. Analizirajući autentičnost unionističkih pisama upućenih papama, autor pokazuje da nijedno takvo pismo nije napisao niti potpisao Sveti Vasilije.
Na osnovu svega predstavljenog, autor je na kraju donio zaključak o istraživačkom pitanju koje je postavio, i po svemu sudeći, uspješno odgovorio. Kao glavni zaključak istakao je činjenicu da je, za razliku od cetinjskog Mitropolita Mardarija, koji je bio duhovno poklekao i prevjerio, hercegovački Mitropolit Vasilije, odnosno Sveti Vasilije Ostroški, bio duhovno čvrst, oprezan i energičan čovjek i kao takav bio je kadar da sačuva u svojoj eparhiji od prozelitskih nasrtaja i pravoslavno sveštenstvo i narod. Na kraju se može istaći da je autor svoje tvrdnje dokazao konkretnim i preciznim podacima zasnovanim na arhivskoj građi i brojnoj literaturi. Ovim radom on je dao značajan doprinos u rasvjetljavanju jednog važnog pitanja iz naše crkvene i nacionalne istorije.
Dijaloška tribina: Promocija knjige Dejana Ž. Dašića „Napuštanje vjekovnih ognjišta“
Dr Radovan Pilipović (direktor Arhiva Srpske pravoslavne crkve, Beograd):
Tekst knjige Velibora Šipovca „Eparhija Zahumsko-hercegovačka u vrijeme Svetog Vasilija Ostroškog“ predstavlja zaokruženi, na monografski način ostvareni pristup crkvenim prilikama u istorijskoj Hercegovini u kontekstu civilizacijskih sudara i konfesionalno šarolike povesne stvarnosti. Autor čitaocima približava organizam obnovljene Pećke patrijaršije, Srpske Crkve, koja je na srednjovekovnim duhovnim tradicijama i sopstvenom nasleđu uspela da izbori naročiti pravni status u Osmanskoj carevini posle 1557. godine.
Najvažniji deo ove istorijske studije jeste kritika izvora (epistolarnih svedočanstava Vatikanskog arhiva) u komparativnoj analizi sa Autografom i drugim spisima srpskog crkvenog kancelarijskog porekla toga vremena. Izvori latinske misionarske provenijencije pretenduju da Svetog Vasilija Ostroškog vežu za unionistički koncept baroknog latinskog XVII veka, koji se na pravoslavnom Istoku doživljavao sa merama duhovnog opreza i otvorenog nepoverenja. Pošavši od starije literature, srpske i hrvatske, pretresavši raspoložive izvore, autor je uspeo da odgonetne i da nove odgovore na neka stara pitanja, koja su predmet kako istoriografskog, tako i bogoslovskog fokusa, štaviše, i našeg vremena.
Marija Telebak (advokat, književni kritičar, Beograd):
Hercegovina je zemlja koja oblikuje karakter, svojom nepristupačnošću, oštrinom gradi ličnost, kao što je bila ličnost Svetog Vasilija, kao ličnost roditelja na kog se ugledamo, doslednog, istrajnog, odanog Gospodu i pravoslavlju, čuvara identiteta pojedinca, porodice i naroda.
Ovom knjigom je opisano jedno vreme, surovo za život, ali koje je pravoslavni narod dosta puta živeo i preživeo. Narod je po Božijoj volji uporno vaskrsavao. Upravo u najtežim okolnostima trpljenja i stradanja, kao što je i vreme života Svetog Vasilija, vera je na neki tajanstven način jačala. Zato je u knjizi utvrđena vera i kroz čudotvorstva Svetog Vasilija, koji je sa nama, na javi i u snovima, sveprisutan kao svedočanstvo života i blagoslova. On je uvek tu, ovde, i kao opomena i kao uteha, kao učitelj i iscelitelj.
Ono što ovu knjigu čini autentičnom je to što daje jedan naučni, istoriografski prikaz, i istovremeno utvrđuje veru i daje isceljenje. Upravo zato verujem da će svaki čitalac neminovno osetiti i zahvalnost autoru za ovakvo delo koje je blago.
Na kraju važno je naglasiti da se ovom knjigom iznose velike i važne istine na svetlost dana i u tom kontekstu pamtiti i misao Svetog Vladike Nikolaja Velimirovića koji je rekao da „laž uvek ide u senci istine“. Upravo zbog toga, ove istine treba što češće ponavljati i osvetljavati jer što je svetlost jača, senka laži je manja.
