Dr Vasilj Jovović je reagovao prigovorom povodom recenzija prof. dr Nevena Budaka, penzionera iz Hrvatske i dr Olge Pelcer Vujačić, zaposlene na Istorijskom institutu u Podgorici, koji su imenovani da pišu referate na konkurs za izbor u akademsko zvanje za oblasti starog i srednjeg vijeka na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, koje su objavljene u Bilten-663 Univerziteta Crne Gore br. 663 od 17. decembra 2025. godine.
Dr Vasilj Jovović je rođen u Nikšiću gdje je završio osnovnu i srednju školu. Filozofski fakultet, odsjek istorija – geografija završio je sa srednjom ocjenom 9,70. Diplomski rad iz nacionalne istorije srednjeg vijeka „Stefan Dušan i građanski ratovi u Vizantiji 1341- 1355“ radio je pod mentorstvom akademika Bogumila Hrabaka i odbranio sa ocjenom 10. Magistarske studije upisao je na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu iz oblasti srednjeg vijeka, gdje je i magistrirao 2011. sa temom „Balšići i Kotor“ pod mentorstvom prof. dr Nenada Lemajića. Doktorske studije iz oblasti srednjeg vijeka upisao je na istom fakultetu gdje je 2016. odbranio doktorsku disertaciju pod naslovom „Srednjovjekovne istorijske teme u periodici na prostoru Crne Gore 1835-1941. godine“ pod mentorstvom prof. dr Snežane Božanić. Jovović je završio školu latinske paleografije, diplomatike i arhivistike. Vasilj Jovović je učesnik brojnih naučnih skupova u zemlji i inostranstvu (Nikšić, Cetinje, Podgorica, Kotor, Bar, Herceg Novi, Petrovac, Bar, Mojkovac, Berane, Pljevlja, Skadar, Beograd, Novi Sad, Niš, Vranje, Trebinje, Gacko, Banja Luka). Autor je monografije o Svetom Jovanu Vladimiru, koja je recenzirana od strane eminentnih naučnika iz oblasti srednjeg vijeka i čiji je izdavač Institut za srpsku kulturu koja je licencirana naučna institucija u Crnoj Gori. Jovović je objavio 80 naučnih radova u prestižnim međunarodnim i domaćim časopisima. Autor je preko 80 stručnih radova, djelova u monografijama, stručnih monografija i dr.
UCG SCI studio: Kako inovacije i kreativna destrukcija pokreću svijet
Vasilj Jovović je radio u Istorijskom Institutu Crne Gore u Podgorici, kao profesor istorije i geografije u JU Elektro-metalurškoj i JU Mašinsko – metalskoj školi. Položio je stručni ispit propisan Pravilnikom o polaganju stručnog ispita nastavnika, sa prosječnom ocjenom 5. Od akademske 2002/03. godine angažovan je honorarno kao asistent saradnik na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, na odsjeku za istoriju i geografiju, na predmetima iz oblasti starog i srednjeg vijeka. Od 2006. do 2017. godine godine bio je angažovan na Filozofskom fakultetu u Nikšiću kao saradnik u nastavi na predmetima iz oblasti: starog, srednjeg i novog vijeka, na studijskom programu za istoriju i studijskom programu za geografiju. Od 2006. do 2011. honorarno je obavljao poslove bibliotekara upravnika Biblioteke Filozofskog fakulteta. Godine 2017. dr Vasilju Jovoviću je nakon isteka petogodišnjeg saradničkog ugovora uručen otkaz. Predhodno je dva puta konkurisao na eksterni oglas za izvođenje nastave na predmetima iz oblasti srednjeg vijeka iz kojih je i doktorirao (Istorija Crne Gore do kraja XII vijeka, Istorija Crne Gore od kraja XII do kraja XV vijeka), ali je grubo odbijen uz optužbe da je plagirao djelove doktorata. Predsjednik komisije koja je pisala Izvještaj bio je Živko Andrijašević. Ti časovi su dodijeljeni dr Dragutinu Papoviću (koji je doktorirao iz oblasti savremenog doba, tj. iz 20 vijeka).
Foto: IN4S
Iako se prosvjetna inspekcija pozitivno izjasnila na prigovor Jovovića i naložila Filozofskom fakultetu raspisivanje novog konkursa to nije urađeno. Andrijašević je poslao tužbu Filozofskom fakultetu u Novom Sadu da njegov doktorat nije disertabilan i da je riječ o plagijatu, uz to se lažno predstavljao kao šef katedre za nacionalnu istoriju (što nije postojalo u organizacionom sistemu studijskog programa i fakulteta). Etički komitet Filozofskog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu odbio je njegovu žalbu i donio Rješenje da nije riječ o plagijatu, kao i da je tema doktorata disertabilna jer je prošla sve instance Filozofskog fakulteta i Univerziteta u Novom Sadu. Takođe je Andrijašević tužio Jovovića pred Privrednim sudom u Podgorici za preuzimanje nekih navodno njegovih djelova teksta. Vasilj Jovović je dobio sudski proces 2022. godine (o čemu redakcija posjeduje cijelu dokumentaciju). O tome se pisalo u medijima
Vidjeti: IN4S
Vidjeti: Vijesti
Od 2017. godine dr Vasilj Jovović izvodi honorarno nastavu na Bogosloviji „Sveti Petar Cetinjski“ na predmetu Opšta istorija. Kratko vrijeme bio je direktor JU Srednja Ekonomsko-ugostiteljska škola u Nikšiću. Od jeseni 2021. godine ponovo je angažovan na Filozofskom fakultetu u Nikšiću na studijskom programu za istoriju kao saradnik u nastavi iz oblasti starog i srednjeg vijeka.
Dragutin Papović je diplomirao 2003. godine na Filozofskom fakultetu u Nikšiću (Odsjek za istoriju i geografiju), magistrirao je 2007. na Filozofskom fakultetu u Beogradu (Odsjek za istoriju), na temi „Protivnici vlasti u Crnoj Gori 1945 – 1948“. Doktorirao je 2013. godine na Filozofskom fakultetu u Nikšiću na temi „Intelektualci i vlast u Crnoj Gori 1945-1990“ (mentor prof. dr Živko Andrijašević). Godine 2020. izabran je u akademsko zvanje docenta za oblasti Nacionalna istorija i Opšta istorija (bez naznaka perioda i recenzentskom komisijom iz oblasti novog vijeka i savremenog doba). Međutim, dodijeljeni su mu predmeti koji pripadaju oblasti starog i srednjeg vijeka: Opšta istorija starog vijeka (Stari Istok i Grčka i Rim), Istorija Crne Gore od najstarijih vremena do kraja XV vijeka, iako je bilo prostora da mu se dodjele predmeti iz oblasti njegovog doktorata.
U svim udžbenicima istorije za osnovne škole stoji da se istorija dijeli na stari, srednji, novi vijek i najnovije doba, a da se unutar tih perioda dijeli na opštu i nacionalnu, tako je svuda u svijetu. Tako da su pojmovi oblast nacionalne i opšte istorije široki i neodređeni.
To su posebne oblasti istorije za koje je potrebna posebna vrsta naučne edukacije. Tada je napravljen veliki propust od strane Vijeća Filozofskog fakulteta i Senata Univerziteta Crne Gore, zaslugama Živka Andrijaševića koji je bio prorektor za nastavu UCG, a Dragutin Papović poslanik vladajuće partije DPS u parlamentu Crne Gore. Učinjen je presedan u akademskoj zajednici da neko sa doktoratom iz druge polovine 20. vijeka bude biran na predmete iz oblasti starog i srednjeg vijeka, a sve se to pokrivalo uz objašnjenje da dati predmeti pripadaju oblastima nacionalne istorije i opšte istorije, čime je izvršena manipulacija članova Vijeća Filozofskog fakulteta. Iz tih razloga izbor kandidata dr Dragutina Papovića u prethodno akademsko zvanje docenta bio je predmet intenzivne medijske pažnje
Vidjeti: Vijesti
Vidjeti: Dan
Takođe i interesovanja nadležnih inspekcija, ali su ti postupci ostali bez pravnih posljedica u periodu kada je kandidat obavljao poslanički mandat u tada vladajućoj stranci (DPS), što je tada objektivno otvaralo pitanje političkog uticaja na institucionalno postupanje.
Prema informacijama iz biltena Dragutin Papović je učestvovao samo na nekoliko naučnih skupova u Crnoj Gori, u inostranstvu nije ni na jednom. Papović je autor problematične monografije iz srednjeg vijeka koja je bila predmet pisanja štampe zbog navodnog plagiranja
Vidjeti: IN4S
Njegov naučni opus u odnosu na Jovovićev je skroman.
Dr Dragutin Papović javio se krajem 2024. godine na konkurs za izbor u akademsko zvanje za oblasti Istorija starog vijeka i Istorija srednjeg vijeka (svjetska i istorija Crne Gore) na Filozofskom fakultetu Univerziteta Crne Gore sa namjerom da zadrži navedene predmete koji su mu dodijeljeni nakon konkursa 2020. Na taj konkurs se javio i dr Vasilj Jovović, jer je raspisan za oblasti iz kojih je njegov doktorat. Obojica su dobili pozitivno mišljenje Naučnog odbora UCG da se ide u dalju proceduru, tj. da se formira recenzentska komisij za pisanje referata (recenzija). Formirana je Komisija od članova: dr Olga Pelcer Vujačić, Istorijski institut PG, za oblast starog vijeka, prof. dr Neven Budak, Hrvatska, za oblast srednjeg vijeka i prof. dr Boris Stojkovski, Novi Sad, a nakon njegovog istupanja prof. dr Aranđel Smiljanić, Banja Luka, za oblast srednjeg vijeka. Bilten UCG sa njihovim recenzijama izašao je u broju 663 (17. 12. 2025). Na osnovu uvida u dati Bilten dva člana komisije (Pelcer i Budak) su se izjasnila za kandidata Papovića, na što je Jovović reagovao i poslao prigovore Vijeću Filozofskog fakulteta i Senatu Univerziteta Crne Gore. I ovaj konkurs je bio predmet medijske pažnje
Vidjeti: Portal083
Papović je inače skoro izabran za političkog direktora DPS-a.
Dragutin Papović radi trenutno bez ugovora jer nema pravne mogućnosti da mu se da. Naime, njemu je petogodišnji ugovor istekao 4. juna 2025. godine. Dat mu je aneks ugovora od pola godine, do realizacije konkursa, koji je još u toku. Taj ugovor mu je istekao 4. decembra 2025. Kako je skoro stupio novi zakon o visokom obrazovanju, svi profesori su potpisali anekse ugovora, jedino za njega to nije bilo moguće jer nema pravne osnove. Zakonom je dopušteno da nastavnik drži nastavu do realizacije konkursa, ali se postavlja pitanje da li može neko ko nije potpisao ugovor sa fakultetom da ispituje i ocjenjuje studente. Da li je potrebna komisija i da li su ocjene date studentima legitimne. Takođe pošto Papović faktički nije više u radnom odnosu na fakultetu jer mu je ugovor istekao u još u decembru prošle godine, postavlja se pitanje kako on može da glasa na sjednicama vijeća Filozofskog fakulteta jer je to protivzakonito.
Donosimo izvode iz prigovora dr Vasilja Jovovića na recenzije N. Budaka i O. P. Vujačić koji su upućeni Vijeću Filozofskog fakulteta i Senatu Univerziteta Crne Gore kao i drugim mjerodavnim instacama.
Foto: IN4S
Foto: IN4S
Jovović počinje prigovor sa: „Polazeći od temeljne i neupitne važnosti akademskog integriteta, zakonitosti i jednakih standarda u postupcima izbora u zvanja, ovaj dopis iznosi ozbiljne, dokumentovane i provjerljive navode koji upućuju na neetičko postupanje dr Nevena Budaka, kao i na mogućnost koruptivnih praksi i primjene dvostrukih standarda u predmetnom postupku. Ovi navodi ne otvaraju isključivo pitanje individualne akademske i profesionalne odgovornosti dr Nevena Budaka, već i pitanje odgovornosti nadležnih tijela koja su bila dužna osigurati transparentnost, zakonitost i dosljednu primjenu važećih propisa i etičkih normi. S obzirom na težinu iznesenih navoda i njihov potencijalni uticaj na vjerodostojnost akademskih institucija, svrha ovog dopisa je da se s navedenim činjenicama upozna šira akademska zajednica kako u Crnoj Gori tako i u Hrvatskoj, te da se podstake hitna, temeljna i nepristrasna institucionalna provjera, uz jasno utvrđivanje odgovornosti i posljedica u skladu s važećim propisima.
Referat prof. dr. sc. Nevena Budaka predstavlja sporan i izuzetno akademski diskutabilan dokument. Referat mora biti izrađen u potpunom skladu s važećim zakonima, podzakonskim aktima, konkursnom dokumentacijom i opštim načelima upravnog i akademskog postupanja, uključujući načela zakonitosti, jednakosti kandidata, transparentnosti i obrazloženosti odluka.
Analiza sadržaja referata, u odnosu na važeće propise i dostupnu dokumentaciju, upućuje na postojanje ozbiljnih indicija bitnih povreda postupka, koje dovode u pitanje njegovu pravnu valjanost i mogućnost opstanka u zakonito provedenom postupku. Ne radi se o razlici u naučnim mišljenjima ili stručnim promišljanjima dopuštenim u okviru akademske slobode, već o potencijalno nezakonitom postupanju dr Budaka koje se očituje kroz sistematsko ignorisanje propisanih pravila, selektivnu i nedosljednu primjenu konkursnih kriterijuma te izostavljanje ili proizvoljno tumačenje činjenica koje su lako provjerljive i relevantne za donošenje odluke.
Predstavljena publikacija UCG sa preporukama za desetogodišnji razvoj Crne Gore
Takvi nedostaci, ukoliko se u institucionalnom postupku potvrde, mogu predstavljati osnov za utvrđivanje ništavosti ili poništenje referata, kao i za preispitivanje odgovornosti kako autora referata, tako i nadležnih tijela koja su bila dužna osigurati zakonitost i pravilnost postupka. Time se otvara pitanje ne samo akademske, već i pravne odgovornosti u okviru važećeg normativnog okvira. U nastavku se iznose konkretni i jasno identifikovani primjeri nezakonitosti koji predstavljaju bitne povrede važećih propisa.“
Kao prvo istaknuto je da važeći normativni okvir Univerziteta Crne Gore u pogledu uslova za izbor u akademska zvanja ne ostavlja prostor za diskreciono odlučivanje niti ekstenzivno tumačenje. Član 4 Uslova i kriterijuma za izbor u akademska zvanja (2019) propisuje kao izričit, kumulativan i prethodan uslov zakonitosti da kandidat mora imati doktorat nauka iz oblasti za koju se bira
Vidjeti: UCG
Riječ je o normi imperativnog karaktera, čije poštovanje predstavlja temeljnu pretpostavku zakonitog postupka. Nesporno je i lako provjerljivo da je doc. dr Dragutin Papović magistrirao i doktorirao na temama koje se odnose na period 1945–1990, odnosno na oblast istorije XX vijeka Uprkos toj činjenici, u predmetnom Referatu prof. dr. sc. Neven Budak kvalifikuje navedenog kandidata za izbor u oblast istorije starog i srednjeg vijeka, bez ikakvog normativnog, metodološkog ili pravnog obrazloženja koje bi moglo dovesti u vezu doktorat iz savremene istorije s propisanom oblašću izbora. U ovom slučaju ne može se govoriti o dopuštenoj stručnoj procjeni, različitom naučnom pristupu ili autonomiji akademskog vrednovanja. Radi se o očiglednom zanemarivanju imperativne norme, čime se stvara osnovana sumnja u postojanje bitne povrede postupka, koja prema opšim načelima upravnog prava i akademskog odlučivanja može dovesti do ništavosti ili poništenja referata kao pravno relevantnog akta. Ako se imperativna odredba člana 4 može proizvoljno ignorisati, bez obrazloženja i bez posljedica, time se direktno narušavaju načela zakonitosti, jednakog postupanja prema kandidatima i pravne sigurnosti.
Takvo postupanje, ukoliko se potvrdi u nadležnom postupku, ne bi predstavljalo puku proceduralnu grešku, već zloupotrebu normativnog okvira i nedopuštenu selektivnu primjenu prava. Posebnu težinu ovom slučaju daje činjenica da je autor referata Budak bio obavezan postupati u skladu sa Statutom Univerziteta Crne Gore, Zakonom o visokom obrazovanju Crne Gore i Uslovima i kriterijumima za izbor u akademska zvanja, koji zajedno čine hijerarhijski obavezujući pravni okvir. Eventualno odstupanje od tog okvira ne može se opravdati akademskom autonomijom, jer autonomija ne uključuje pravo na suspendovanje ili relativizaciju važećih normi. Iznesene činjenice potvrde mogu predstavljati osnov ne samo za preispitivanje zakonitosti predmetnog referata, već i za utvrđivanje individualne i institucionalne odgovornosti, uključujući obavezu nadležnih tijela da pokrenu odgovarajuće etičke i sudske postupke u skladu s važećim pravnim propisima. Pogrešna pravna kvalifikacija publikacije – indicije dovođenja u zabludu nadležnih tijela i grube povrede pravila akademske evaluacije.
Kao drugi propust recenzenta Budaka navodi se netačno vrednovanje Papovićeve publikacije „Rasprave o istoriji Duklje i Dukljana“ koja u referatu prof. dr. sc. Nevena Budaka kvalifikovana kao originalna naučna monografija, iako neispunjava uslove propisane aktima UCG: – predstavlja zbir ranije objavljenih radova, bez jasne koncepcijske, metodološke i istraživačke cjeline koja bi je mogla svrstati u kategoriju originalne naučne monografije; nema podatke o imenima recenzenata, čime je izostavljen temeljni mehanizam naučne verifikacije; objavljena je kod izdavača koji nije registrovan niti prepoznat kao izdavač naučne literature u smislu važećih propisa i pravilnika o vrednovanju naučnih rezultata .
Posebno ozbiljan aspekt predmetnog referata prof. Budaka odnosi se na vrednovanje publikacije „Vjerske zajednice i nacionalizmi u Crnoj Gori (1965–1990)“ kao novog i samostalnog naučnog djela. Uvid u sadržaj navedene publikacije pokazuje da se ona sastoji od radova koji su već prethodno objavljeni, već korišćeni u postupku izbora u ranije akademsko zvanje docenta, te su u novoj publikaciji objedinjeni bez suštinskih sadržajnih, metodoloških ili istraživačkih inovacija, već isključivo tehničkim objedinjavanjem u jednu cjelinu. Prema opšteprihvaćenim standardima akademskog vrednovanja, kao i prema pravilima koja primjenjuju univerziteti s razvijenim sistemima osiguranja kvaliteta, publikacije koje se temelje na već bodovanim i ranije priznatim radovima ne mogu se zakonito vrednovati kao novi naučni doprinos.
Iz sadržaja referata prof. Budaka proizlazi da je ocjenjivanje naučnih radova kandidata dr. Vasilja Jovovića izvršeno na osnovu materijala dostupnog na internetu. Takav način postupanja predstavlja neposredno kršenje obaveznih procesnih radnji propisanih pravilima koja uređuju postupak izbora u akademsko zvanje. Cjelokupni materijal mu je dostavljen, kao i ostalim recenzentima, od strane pravne službe Univerziteta. U zakonitom postupku izrade referata nužno je prethodno i kumulativno ispunjenje sljedećih procesnih pretpostavki: (1) potpun i neposredan uvid u zvaničnu konkursnu dokumentaciju dostavljenu od strane kandidata; (2) analiza verifikovane, klasifikovane i potpune bibliografije; te (3) primjena propisanih kriterijuma i metodologije vrednovanja. Izostanak bilo koje od navedenih radnji ima za posljedicu nepotpuno i pogrešno utvrđeno činjenično stanje.
Prof. Budak u predmetnom referatu proizvoljno dovodi u pitanje kategorizacija naučnih radova objavljenih u časopisima koji se nalaze u međunarodno priznatim bazama podataka SCOPUS i ERIH PLUS, a koji primjenjuju standardizovani postupak dvostruko slijepe recenzije. Takvo postupanje nema uporište ni u važećim propisima, ni u pravilima akademske evaluacije, niti u ovlaštenjima recenzenta u konkursnom postupku. Osporavanje statusa radova objavljenih u takvim časopisima ne predstavlja legitimnu stručnu kritiku naučnog sadržaja, već nedopušteno miješanje u nadležnosti drugih akademskih institucija, čime se grubo narušavaju načela pravne sigurnosti, predvidivosti postupka i jednakog tretmana kandidata. Time se uspostavlja proizvoljan kriterijum koji nije propisan važećim pravilima i koji se selektivno primjenjuje, s neposrednim utjicajem na ishod postupka.
Kao jedan od većih propusta u recenziji prof. Budaka je netačno bodovanje pedagoškog rada Dragutina Papovića, davanje većeg broja bodova od stvarnog. Uvidom u konkursnu dokumentaciju, način bodovanja i pojedinačne stavke jasno pokazuje da kandidat dr Dragutin Papović ostvaruje najviše 5 bodova, a po aktima Univerziteta potrebno je 6 bodova.
Jovović u prigovoru ističe da se „iz sadržaja referata prof. Dr Nevena Budaka i načina njegove primjene proizlazi postojanje očiglednog i sistematskog dvostrukog standarda u postupanju prema kandidatima u istom konkursnom postupku. Naime, prema jednom kandidatu zanemaruju se imperativne zakonske i normativne prepreke koje isključuju mogućnost izbora u zvanje, dok se prema drugom kandidatu primjenjuju pojačani, restriktivni i dijelom nepropisani kriterijumi, uključujući osporavanje naučnih radova, koautorstava i čak legitimnosti međunarodno verifikovanih časopisa. Takvo postupanje ne može se podvesti pod dopuštenu razliku u stručnoj procjeni, jer se ne zasniva na jedinstvenoj i dosljednoj primjeni važećih normi. Naprotiv, riječ je o selektivnoj primjeni pravila, kojom se isti normativni okvir tumači i primjenjuje na bitno različit način, zavisno od kandidata na kojeg se odnosi. Time se grubo krši načelo jednakosti kandidata u postupku, kao i opšte načelo jednakosti pred zakonom. Selektivno zanemarivanje zakonskih prepreka u jednom slučaju, uz istovremeno pojačano i restriktivno tumačenje pravila u drugom slučaju, predstavlja oblik arbitrarne i samovoljne primjene diskrecije, koja izlazi izvan svrhe radi koje je diskreciono ovlaštenje eventualno dato. Takvo postupanje ima obilježja zloupotrebe ovlaštenja, jer se pravila ne primjenjuju radi ostvarenja zakonitog cilja postupka, već na način koji dovodi do unaprijed nejednakog i neobjektivnog tretmana učesnika. Ovakva praksa predstavlja bitnu povredu postupka, budući da odluka nije donesena na osnovu zakonito i jednako primijenjenih kriterijuma, već na osnovu arbitrarnog vrednovanja koje nije propisano važećim aktima.
Prema ustaljenim standardima sudske kontrole upravnih akata, takva povreda samostalno je dovoljan osnov za poništenje osporenog akta, bez potrebe za ulaskom u daljnju ocjenu njegove svrsishodnosti. Slijedom navedenog, selektivna primjena pravila u predmetnom slučaju ne predstavlja puki propust ili izolovanu grešku u procjeni, već strukturnu nezakonitost postupka koja je možda povezana sa akademskom korupcijom, koja dovodi u pitanje zakonitost referata u cjelini i svih odluka donesenih na njegovoj osnovi, te zahtijeva njegovo ukidanje i ponovno odlučivanje uz strogo poštovanje načela zakonitosti i jednakog postupanja.“
Posebno je porazno što ovakav referat potpisuje profesor u penziji, sa dugom akademskom karijerom. U tom smislu, ostaje neshvatljivo zašto bi neko sa reputacijom koju je prof. Budak godinama gradio, čak bio je i dekan, dozvolio sebi da dokument sa ovoliko pravnih i akademskih manjkavosti veže za svoje ime. Upravo zato, ovakav postupak djeluje kao samoponiženje koje nije bilo ni nužno ni dostojno jedne takve karijere.
Za referat dr Olge Pelcer Vujačić, u prigovoru Jovović navodi „da je po svojoj pravnoj prirodi, metodološkoj utemeljenosti i stručnoj validnosti, neodrživ, te kao takav ne može predstavljati zakonit, valjan niti pouzdan osnov za donošenje bilo kakve odluke u postupku izbora u akademsko zvanje. Uočeni nedostaci nijesu puki formalni ili tehnički propusti, već suštinske povrede koje zadiru u samu osnovu zakonitosti i regularnosti postupka. U Referatu se konstatuje nedosljedna, selektivna i proizvoljna primjena važećih normi, uključujući pogrešno tumačenje i neujednačenu primjenu Uslova i kriterijuma za izbor u akademska zvanja, kao i ozbiljne metodološke manjkavosti u vrednovanju naučnog i stručnog rada. Takav pristup dovodi u pitanje objektivnost, potpunost i nepristrasnost referata kao stručnog akta, čime se direktno narušavaju osnovna načela akademskog postupanja i pravne sigurnosti. Posebno zabrinjava činjenica da Referat, u dijelovima koji su od odlučujućeg značaja za ishod postupka, ne sadrži jasnu, argumentovanu i provjerljivu analizu, već se oslanja na nedovoljno obrazložene ocjene koje nijesu potkrijepljene relevantnim kriterijumima niti uporedivom praksom Univerziteta Crne Gore. Time se bitno povređuje postupak, jer se onemogućava zakonito i razumno preispitivanje donesenih zaključaka.“
U svom referatu i O. P. Vujačić je isto kao i prof. Budak zanemarila član 4. Uslova i kriterijuma za izbor u akademska zvanja da doktorat mora biti iz oblasti za koju je raspisan konkurs. Papovićev je iz perioda 20. vijeka, a Jovovićev iz oblasti srednjeg vijeka za koju je i raspisan konkurs. Čak i na osnovnom nivou istorijske pismenosti, nesporno je da srednji vijek, po svojoj hronološkoj, problemskoj i metodološkoj strukturi, predstavlja nastavak i transformaciju antičkog svijeta, dok istorija XX vijeka pripada potpuno drugoj epohi, sa radikalno drugačijim izvorima, metodama i istraživačkim paradigmama. Referat dr Olge Pelcer Vujačić, u dijelu u kojem konstatuje ispunjenost ovog zakonskog uslova za dr Dragutina Papovića, direktno je suprotan važećim propisima, te kao takav ne može opstati u pravnom poretku Univerziteta Crne Gore, niti može predstavljati zakonit osnov za odlučivanje nadležnih organa UCG.
U referatu dr Olge Pelcer Vujačić došlo je do povrede međunarodnih i evropskih akademskih standarda. Naime kako navodi Jovović: „doktorat iz uže naučne oblasti predstavlja temeljni i univerzalno prihvaćen kriterijum selekcije u postupcima izbora u akademska zvanja na svim međunarodno relevantnim univerzitetima. Ovaj standard obezbjeđuje jasnu naučnu profilaciju kandidata, njegovu kompetentnost u konkretnoj disciplini, kao i mogućnost ravnopravnog uključivanja u savremene međunarodne istraživačke tokove i istoriografske debate.
Savremeni razvoj nauke, obilježen snažnom ekspanzijom univerziteta, istraživačkih instituta i naučnih časopisa, uslovio je potrebu za preciznom disciplinarnom i hronološkom specijalizacijom istraživača. U takvom kontekstu, doktorat iz uže naučne oblasti nije puka formalnost, već osnovni mehanizam obezbjeđivanja kvaliteta, uporedivosti i međunarodne prepoznatljivosti naučnog rada. Crna Gora se, u okviru procesa pristupanja Evropskoj uniji, privremenim zatvaranjem poglavlja koje se odnosi na nauku i istraživanje, obavezala da prihvati i dosljedno primjenjuje standarde vrednovanja naučne i akademske djelatnosti koji važe u državama članicama Evropske unije.
Ti standardi podrazumijevaju jasnu, neposrednu i nedvosmislenu povezanost između oblasti doktorata i oblasti za koju se kandidat bira u akademsko zvanje, bez prostora za proizvoljna, analogna ili ekstenzivna tumačenja. U tom smislu, ne postoji uporediva praksa ni u regionu na studijskim programima za istoriju, ni u državama Evropske unije, prema kojoj bi lice koje je doktoriralo iz istorije druge polovine XX vijeka moglo biti birano u akademsko zvanje za oblasti istorije starog ili srednjeg vijeka.
Razlika između navedenih oblasti nije interpretativne ili formalne prirode, već suštinska, hronološka i metodološka, pri čemu se radi o disciplinama razdvojenim čitavim milenijumima istorijskog razvoja. Posebno je problematično što Univerzitet Crne Gore, s jedne strane, u postupcima akreditacije studijskih programa izričito insistira na obavezi njihove uporedivosti sa najmanje dva relevantna studijska programa iz Evropske unije, dok se, s druge strane, u postupku izbora u akademska zvanja dopušta praksa koja je očigledno nespojiva sa tim istim evropskim standardima.
Takvo postupanje predstavlja ozbiljnu normativnu i vrijednosnu nedosljednost, koja dovodi u pitanje kredibilitet i konzistentnost akademske politike Univerziteta. Tolerisanjem ovakvog odstupanja od međunarodnih i evropskih akademskih standarda, narušava se ne samo zakonitost konkretnog postupka izbora, već i ugled Univerziteta Crne Gore kao institucije koja treba da bude nosilac evropskih vrijednosti u oblasti nauke i visokog obrazovanja.
UCG SCI studio donosi: Digitalno djetinjstvo i generacija anksioznosti – uvidi Džonatana Hajta
Takva praksa stvara utisak regresije sistema vrijednosti, u kojoj se formalno prihvaćeni standardi ne primjenjuju u stvarnom institucionalnom djelovanju, što je nespojivo sa principima akademskog integriteta, pravne sigurnosti i međunarodne uporedivosti. Shodno navedenom, povreda međunarodnih i evropskih akademskih standarda u konkretnom slučaju nije samo pitanja akademske prakse ili reputacije, već ima direktne pravne posljedice po valjanost predmetnog Referata. Budući da je Referat dr Olge Pelcer Vujačić zasnovan na tumačenju koje je očigledno nespojivo sa obavezujućim evropskim i međunarodnim standardima, koje je Univerzitet Crne Gore formalno prihvatio kroz svoj normativni okvir i međunarodne obaveze, takav Referat je u suštinskom raskoraku sa važećim pravnim poretkom Univerziteta.
U referatu dr O. P. Vujačić dolazi do teške povrede akademskih standarda i pravila bodovanja – nedozvoljeno dvostruko vrednovanje istog naučnog doprinosa (autoplagijat). U Referatu je kao relevantno naučno djelo vrednovana publikacija: Papović, D., Vjerske zajednice i nacionalizmi u Crnoj Gori (1965–1990), Podgorica, Matica crnogorska, 2022, 317 str. (ISBN 978-9940-39-045-7), koja je bodovana kao nova naučna monografija sa 4 boda. Takvo vrednovanje je u suprotnosti sa osnovnim akademskim pravilima i važećim kriterijumima, budući da predmetna publikacija ne predstavlja novo naučno djelo, već kompilaciju ranije objavljenih i već vrednovanih radova istog autora. Naime, sam Papović u Predgovoru predmetne knjige izričito navodi da se publikacija sastoji od ranije objavljenih članaka, i to, između ostalih:
- Odnosi Crne Gore i Srpske pravoslavne crkve tokom izgradnje Njegoševog mauzoleja;
- Srpski kleronacionalizam i pojava ideje o obnovi Crnogorske pravoslavne crkve; • Islamska vjerska zajednica u Crnoj Gori (1965–1990);
- Unutrašnji sukobi u Barskoj nadbiskupiji (1965–1970);
- Katolička crkva i nacionalizam u Crnoj Gori: beatifikacija i kanonizacija Leopolda Bogdana Mandića;
- Vjerski poglavari u SR Crnoj Gori. Ovi radovi su već korišćeni i vrednovani u postupku izbora dr Dragutina Papovića u akademsko zvanje docenta, što je potvrđeno objavljivanjem odluke u Biltenu Univerziteta Crne Gore br. 495 od 16. 4. 2020. godine. Time je njihov naučni doprinos već iscrpljen u smislu bodovanja. Shodno tome, kasnije mehaničko objedinjavanje već objavljenih i već vrednovanih radova u jednu knjigu ne može se smatrati novim naučnim djelom, niti može predstavljati osnov za novo bodovanje. Takva praksa predstavlja nedozvoljeno dvostruko korišćenje istog istraživačkog rezultata, odnosno oblik autoplagijata u smislu akademske etike i pravila vrednovanja naučnog rada.
Akademsko pravilo je u tom pogledu nedvosmisleno i opšteprihvaćeno: jedan naučni doprinos – jedno vrednovanje. Svako odstupanje od tog pravila narušava načelo jednakosti kandidata, dovodi do vještačkog uvećavanja naučnog opusa i kompromituje integritet postupka izbora. U skladu sa važećim kriterijumima, ovakva publikacija ne može biti bodovana kao nova naučna monografija, već se: • ili uopšte ne priznaje kao novo naučno djelo, • ili se, u najboljem slučaju, vrednuje sa 0 bodova, upravo zbog činjenice da su njeni sastavni dijelovi već bili predmet prethodnog vrednovanja. U tom smislu je kao naučni radnik omanula referentkinja dr Olga Pelcer Vujačić koja je bila je dužna da izvrši provjeru da li su radovi sadržani u predmetnoj knjizi već korišćeni u ranijem postupku izbora, te da na osnovu te provjere isključi mogućnost njihovog ponovnog bodovanja.
Baveći se analizom naučnoistraživačkog rada doc. dr Dragutina Papovića, a naročito monografijom „Rasprave o istoriji Duklje i Dukljana“, dr Olga Pelcer Vujačić u Referatu, isto kao i prof. Dr Neven Budak u njegovom, lažno predstzavljaju ovu publikaciju kao novo naučno dijelo (pojedini radovi u knjizi su već objavljivani, nema recenzenata, niti je izdavač – Matica crnogorska registrovana kao naučna ustanova u Crnoj Gori). Sprovedena stručna recenzija osnovni preduslov da bi se neka publikacija mogla smatrati originalnom naučnom monografijom. U tom pogledu, relevantan je obavezujući propis Naučnog odbora Univerziteta Crne Gore, koji izričito glasi:
„Knjige i monografije ne smatraju se originalnim naučnim monografijama (kao ni poglavlja) ukoliko su objavljene od izdavača koji nisu registrovani kao izdavači naučne literature, ili nijesu naučno-istraživačke institucije sa registrovanom izdavačkom djelatnošću. Takve publikacije mogu se bodovati isključivo kao stručna literatura.“ Propuštanjem da ove činjenice identifikuje, provjeri i normativno sankcioniše, dr Olga Pelcer Vujačić je u Referatu izvršila verifikaciju nezakonitog bodovanja, čime je direktno narušen akademski integritet postupka, a Referat dodatno opterećen teškom povredom važećih akademskih normi i internih propisa Univerziteta Crne Gore. Zaključno, imajući u vidu da monografija „Rasprave o istoriji Duklje i Dukljana“ ne ispunjava nijedan od kumulativnih uslova da bi bila kvalifikovana kao originalna naučna monografija — budući da je objavljena kod neovlašćenog izdavača, bez evidentiranog recenzentskog postupka, te da sadrži ranije objavljene i već bodovane radove — njeno vrednovanje u Referatu predstavlja grubo i kvalifikovano kršenje važećih normativnih akata Univerziteta Crne Gore i osnovnih principa akademske etike.
Dr Olga Pelcer Vujačić je učinila i tešku povredu materijalnog prava i akademskih standarda – neispunjenost uslova u pogledu pedagoške djelatnosti i davanje neistinitih podataka. Prema Uslovima i kriterijumima za izbor u akademska zvanja u ustanovama visokog obrazovanja, kandidat za izbor u zvanje vanrednog profesora mora ostvariti najmanje 6 bodova ukupno iz pedagoških sposobnosti.
Iz analize konkursne dokumentacije i podataka koje je kandidat dr Dragutin Papović naveo u prijavi, nesporno proizlazi da navedeni minimalni uslov nije ispunjen, te da su u dijelu koji se odnosi na pedagošku djelatnost iznijeti netačni i obmanjujući podaci.
Posebno problematičan je navod kandidata u kategoriji – mentorstvo na master studijama, gdje dr Papović navodi sljedeće: „Mentor master rada pod nazivom ‘Kulturni i trgovački odnosi Ilira i Grka do pada Ilirske kraljevine’ Balše Kovačevića, studenta akademskih postdiplomskih studija Studijskog programa za istoriju (februar 2024.)“, na osnovu čega je sebi dodijelio 2 boda. Ovakav navod je činjenično netačan i normativno neprihvatljiv. Naime, u februaru 2024. godine nije odbranjen master rad, već je od strane Vijeća Filozofskog fakulteta isključivo odobrena tema rada, što se ni po jednom važećem propisu Univerziteta Crne Gore, niti po akademskoj praksi u regionu i Evropskoj uniji, ne može smatrati realizovanim mentorstvom. U svim relevantnim akademskim sistemima, uključujući Univerzitet Crne Gore, mentorstvo na master radu priznaje se isključivo nakon uspješne odbrane rada. Samo završen i odbranjen master rad predstavlja dokaz da je mentorstvo stvarno i u cjelini ostvareno.
Prijava teme ili početak rada ne proizvodi nikakvo pedagoško-nastavno dejstvo u smislu bodovanja, te se ne može koristiti kao osnov za sticanje bodova u postupku izbora u akademsko zvanje. Dodatno, u predmetnom slučaju je posebno indikativna činjenica da je komentor na navedenom master radu dr Olga Pelcer Vujačić, što kandidat nije naveo u prijavi, niti je ta činjenica problematizovana u Referatu. Time je izostavljeno navođenje relevantne okolnosti od značaja za pravilno bodovanje, budući da je važećim pravilima propisano da mentor i komentor dijele bodove, a ne da se isti pripisuju samo jednom licu.
UCG objavio Izvještaj o radu za 2025: INPA kao novi instrument vrednovanja naučne produktivnosti
Ovaj propust dodatno potvrđuje da je bodovanje izvršeno suprotno važećim pravilima. Posebno ostaje neobjašnjivo i metodološki problematično kako je dr Olga Pelcer Vujačić mogla biti imenovana za komentora na master radu iz oblasti antike, ukoliko se istovremeno u Referatu tvrdi da je kandidat dr Dragutin Papović u potpunosti osposobljen za izvođenje nastave iz oblasti istorije starog vijeka. Ova kontradikcija dodatno dovodi u pitanje dosljednost, stručnu utemeljenost i nepristrasnost Referata. Takođe je začuđujuće da je za ovo isto mentorstvo prilikom svoga izbora dr Olga P. Vujačić sebi kao komentoru dodijelila 1 bod. Shodno navedenom, kandidat dr Dragutin Papović nije ostvario propisani minimalni broj bodova iz pedagoške djelatnosti, te nije ispunio jedan od kumulativnih zakonskih uslova za izbor u zvanje vanrednog profesora. Bodovanje mentorstva koje faktički nije realizovano predstavlja tešku povredu materijalnog prava, a istovremeno i davalaštvo neistinitih podataka u konkursnoj dokumentaciji, što ima direktne i odlučujuće posljedice po zakonitost cjelokupnog postupka izbora.
Na osnovu podnesenih prigovora imajući u vidu utvrđene teške i višestruke povrede materijalnog prava, bitne povrede postupka, nezakonito i fiktivno bodovanje, kao i metodološku i normativnu neodrživost Referata oba recenzenta (Budaka i Vujačić), nesporno je da predmetni Referati ne mogu proizvoditi nikakvo pravno niti akademsko dejstvo u postupku izbora u akademsko zvanje.
Postavlja se pitanje da li će Vijeće Filozofskog fakulteta i Senat Univerziteta Crne Gore utvrditi ništavost predmetnih Referata, zbog kvalifikovanih i teških važećih propisa i akademskih standarda; Da li će odbaciti Referate kao nezakonite i pravno neupotrebljive kao osnov za odlučivanje, te ga isključiti iz daljeg postupanja; Obustaviti postupak izbora zasnovan na predmetnim Referatima, do potpunog otklanjanja utvrđenih nezakonitosti; Da li će naložiti izradu novih referata, od strane drugih, stručnih i nepristrasnih recenzenata, uz striktno poštovanje uslova i kriterijuma za izbor u akademska zvanja i internih akata Univerziteta Crne Gore; Da li će obezbijediti dosljednu primjenu kogentnih normi, principa zakonitosti, jednakog postupanja i akademskog integriteta u daljem toku postupka i time spriječiti institucionalno legitimisanje nezakonite prakse, koja bi, ukoliko se prihvati, imala dugoročne i sistemske posljedice po kredibilitet Univerziteta Crne Gore i povjerenje u akademski sistem, jer svako drugačije postupanje značilo bi svjesno održavanje nezakonitog stanja, preuzimanje institucionalne odgovornosti za njegove posljedice i ozbiljno narušavanje akademskog ugleda Univerziteta Crne Gore.
Izvor: IN4S
