Više od sedam miliona tona crvenog mulja, koji decenijama predstavlja ekološki rizik za Podgoricu i okolna naselja, biće obuhvaćeno državnim projektom remedijacije, nakon što je Vlada najavila utvrđivanje javnog interesa za sanaciju bazena i deponije otpada na lokaciji nekadašnjeg Kombinata aluminijuma Podgorica (KAP).
To se navodi u Informaciji o stanju na bazenima crvenog mulja i deponiji čvrstog opasnog otpada na lokaciji “Kombinata aluminijuma Podgorica” sa Predlogom odluke o utvrđivanju javnog interesa za realizaciju projekta “Reforma upavljanja otpadom u Crnoj Gori…” koju je na jučerašnjoj sjednici razmatrala Vlada.
Proizvodnja u Kombinatu aluminijuma Podgorica započela je 1971. godine, a do zatvaranja fabrike za proizvodnju glinice 2009. godine proizvedeno je između sedam i osam miliona tona crvenog mulja, kao sekundarnog industrijskog otpada.
“Nakon prestanka proizvodnje glinice, zaustavljeno je i stvaranje novih količina crvenog mulja, ali su postojeći bazeni ostali kao ozbiljan ekološki problem. Bazeni se nalaze u neposrednoj blizini nekadašnje Fabrike glinice, a čine ih bazen „A“, izgrađen 1970-ih godina, i bazen „B“, izgrađen 1998. godine. Ukupna površina oba bazena iznosi oko 420.000 kvadratnih metara”, navodi se u informaciji.
Berane – prvi oslobođeni grad u okupiranoj Evropi u Drugom svetskom ratu
Iako je crveni mulj nastao kao industrijski otpad, u Državnom planu eksploatacije mineralnih sirovina za period 2019–2028. godine klasifikovan je kao tehnogena mineralna sirovina. Ipak, Vlada Crne Gore je Zaključkom od 10. decembra 2025. godine zadužila Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera da, u saradnji sa međunarodnim partnerima, bez odlaganja pokrene postupak sanacije bazena crvenog mulja u Botunu, kao i deponije opasnog otpada u zoni KAP-a.
Stečaj nad Kombinatom aluminijuma Podgorica otvoren je 2013. godine, nakon čega je dio imovine, uključujući i bazene crvenog mulja, prodat firmi “Politropus Alternative”, dok je ostatak imovine preuzeo Uniprom iz Nikšića. Tokom 2016. godine, vlasništvo nad bazenima preneseno je na firmu Weg – Kolektor iz Berana.
Prema izvještajima Uprave za inspekcijske poslove, stanje na bazenima crvenog mulja zahtijeva urgentnu reakciju zbog nesprovođenja mjera iz Plana zaštite i spašavanja, piše CDM.
“Posebno je problematično to što sistem za orošavanje bazena nije u funkciji, jer su cijevi starog sistema isječene, a bunarske pumpe demontirane, pa orošavanje zavisi isključivo od atmosferskih padavina”, navodi se u informaciji Vlade.
Ekološka inspekcija je u periodu od 2017. do 2025. godine podnijela pet krivičnih prijava zbog emisije prašine sa bazena crvenog mulja, koja je ugrožavala zdravlje stanovnika i njihovu imovinu.
“Posljednji ozbiljan incident zabilježen je 9. juna 2025. godine, kada je usljed jakog vjetra došlo do ponovne emisije crvene prašine sa suvih površina bazena. Inspekcija je utvrdila da uknjiženi titular prava svojine „Weg – Kolektor“ doo Berane i dalje ne sprovodi obavezne mjere definisane Planom zaštite i spašavanja od tehničko-tehnoloških nesreća”, navodi se u informaciji.
Prvi put u Crnoj Gori: U KBC Berane izvedena hirurška intervencija na krvnim sudovima mozga
U okviru projekta “Upravljanje industrijskim otpadom i čišćenje (IWMCP)”, koji se finansira iz zajma Svjetske banke, izrađeni su glavni projekti i studije uticaja na životnu sredinu za rekonstrukciju bazena crvenog mulja. Procijenjena vrijednost radova iznosi oko 31,7 miliona eura, bez PDV-a.
Za sanaciju deponije čvrstog otpada na KAP lokaciji, takođe su izrađeni glavni projekti i elaborati, a procijenjena vrijednost ovih radova iznosi oko 12,8 miliona eura.
Kao neophodan preduslov za realizaciju projekta navodi se vraćanje bazena crvenog mulja u državno vlasništvo, kako bi se omogućilo sprovođenje remedijacije kroz međunarodne finansijske aranžmane.
Vlada planira da na osnovu važećih zakona i ustavnih obaveza utvrdi javni interes za realizaciju projekta “Reforma upravljanja otpadom u Crnoj Gori – remedijacija bazena crvenog mulja i deponije čvrstog otpada na lokaciji KAP-a“, čime bi se otvorio put za eksproprijaciju i početak sveobuhvatne sanacije jednog od najvećih ekoloških problema u Podgorici.
Izvor: Bankar.me
