Piše: Miloš Lalatović
Jedan od najzagonetnijih i najinteresantnijih renesansnih umjetnika, svakako jeste Albreht Direr. Bio je je njemački slikar, bakrorezac, teoretičar umjetnosti, ali ipak mađarskog porijekla.
Radovi ovoga umjetnika su vezani najviše za religiozne teme, ali i za teme prirode. Bio je je vrsni majstor geometrije i proporcije. Putovao je u Veneciju i dopisivao se sa umjetnikom Rafaelom. U poznim radovima bio je pod snažnim gotičkim stilom. Direrovi radovi odlikuje se zatvorenošću za spoljni svijet, i gledalac kao da treba da otkrije njihovu mističnu suštinu.
Neki poznavaoci umjetnosti i djela ovoga umjetnika svjedoče da njegovi radovi, zaista se odlikuje simbolizmom, pri čemu svaki detalj na djelu ima tajanstveni karakter, posebno to važi za “ Melanholiju“, gdje se detalji vezuju za članstvo umjetnika u tajnom društvu, koja su u periodu humanizma i renesanse počela da izlaze iz skrivenosti od srednjovjekovnih religijskih zabrana. Ali i sam umjetnik po sebi je imao što je lako uočiti u njegovim djelima tajanstvenu osobenost, skrivenost od svijeta. Možemo na osnovu raznih filmova, koji opisuju ovaj period, pretpostaviti karakter Direra, u manje-više prašnjavoj radionici njemačkog govornog područja, gdje dolaze narudžbine ćutljivom ili samozatajnom čovjeku uronjenom u svoj svijet Biblije, prirode i skrivenih, možda od strane vlasti okarakterisanih jeretičkih učenja. Sve ovo Albrehtu Direru daje izvjesni mistični karakter, slično kao i njegovom zemljaku filozofu-obućaru Jakobu Bemeu, koji i do danas fascinira filozofe, teologe, istoričare i naučnike, koji se bave ovim periodom. Sam Beme je po nekim tvrdnjama Lužički Srbin. Uticao je i na ključnog ruskog liberalnog filosofa dvadesetog vijeka Nikolaja Berđajeva, koji je posvetio jednu svoju knjigu njegovom učenju. Njemačka se u ovom periodu odlikovala prodorom alhemije, hermetizma, kabale, sufizma i drugih netradicionalnih mističnih učenja, pa su ostale i neke knjige, koje nazivaju grimoari, u kojima se opisuju pomenuta učenja, ali koja spadaju u klasična djela zapadne ezoterije bez obzira na njihova različita porijekla.
Direr je po poznat po svojim autoportretima, od kojih je prvi naslikao sa svega trinaest godina, a zadnji sa dvadeset osam. U poslednjem autoportretu Direr je lijep, hristolikog izgleda, i sama slika nosi poruku, koja se nije mogla dugo protumačiti.
Poruka bi otprilike sa latinskog prevoda glasila “ ovako prolazi sve zemaljsko“.
Druga značajna djela Direra su Poklonjenje mudraca, Četiri apostola, Portret imperatora Maksimilijana, Portret mladića, Poklonjenje Svetom Trojstvu.
Prvi je u Evropi napravio Magični kvadrat.
Albreht Direr, ostaje i dalje tajna.
