Piše: Jasna Ivanović
Značaj uticaja SPC u srpskom društvu rijetka je tačka oko koje se slažu i najoštrije suprotstavljene strane na predstojećim izborima u Srbiji. Iako ovako suvo postavljena matematička činjenica ni izbliza ne može značiti dubinu sabornosti društva, ipak je to činjenica koja kani ostati u istom društvu i nakon izbora, pa i onih narednih, i sve tako dokle Bog da.
Sve su se suprotstavljene strane u proteklom periodu, na ovaj ili na onaj način tumačeći, izjašnjavale o postojanju ,,kampanje protiv SPC“. Najviše pažnje dobilo je tumačenje da je za uticaj Crkve najzainteresovanija bila srbijanska vlast, kojoj je trebalo srozavanje ugleda Crkve na jednoj, ali i korištenje realnog uticaja koji Crkva nedvojbeno ima.
Od Knjaževca do Moskve
U političko trvenje uključen je bizarno veliki broj crkvenih i kvazicrkvenih tema, koje su maltene svakodnevno upumpavane u etar. Da metaforično sagledamo poligon okršaja, poslužiće nam dva vremenski i prostorno udaljena detalja: prvi iz Knjaževca, gdje je u zvaničnom spotu SNS-a pred lokalne izbore učestvovao sveštenik iz tamošnje crkve, i drugi iz Moskve, gdje je patrijarh Porfirije, uz prevodilačku pomoć vladike Irineja Bulovića, proteste u Srbiji definisao obojenom revolucijom.
U međuprostoru i međuvremenu: jedan je vladika razriješen episkopskih dužnosti i umirovljen, pod okolnostima koje su u dijelu javnosti izazvale sumnju u političku pozadinu slučaja; grupa vladika zajedničkim pismom pozvala je na poštovanje studentskog pokreta; otvoreni su pred crkvenim sudom procesi zbog ,,nepoštovanja Ustava SPC“ usled javne kritike sprege državnog i crkvenog vrha; sveštenici i njima bliski mirjani se pojavljuju kao glavni akteri senzacionalističkih medijskih tvorevina i tako dalje…
Izostanak podrške iz regiona
Već je isticano da je jedna od ustaljenih strategija srbijanske vlasti posezanje za podrškom iz regiona, prije svega iz Republike Srpske i Crne Gore.
Dok je studentski protest u više navrata, pa i u zvaničnoj predizbornoj kampanji, dobio organizovanu podršku iz Srpske, sa Crnom Gorom stvar je komplikovanija. U prvi mah zanimljiva je bila zvanična podrška studentima od strane profilisanih ,,antisrpskih“ snaga u Crnoj Gori. Trajala je dok se u protestnim kolonama sve izraženije nije projavio krst, tj. dok regionalni dežulovići nisu prorokovali propast protesta zbog jake ,,nacionalističke“ obojenosti. Na drugoj strani, podrška politici Aleksandra Vučića od strane prosrpskih političkih struja u Crnoj Gori, ovog puta podbacila je i neformalno, i zvanično.
Litijski pokret/Što tražite živoga među mrtvima
A gdje su u to vrijeme crnogorski ,,litijaši“? Javnost prati vrlo zaoštrenu podjelu između Vučićevih pristalica i oponenata. Mitropolija crnogorsko-primorska u kontinuitetu trpi udare medija naklonjenih Vučiću, dok je bivšem srbijanskom predsjedniku iz Eparhije budimljansko-nikšićke, od strane vladike Metodija, nedavno upućena javna zahvalnica.
Na nivou političkih organizacija, primjetan je sve oštriji izostanak podrške Vučiću od strane NSD-a.
Na nivou javnog djelovanja preko socijalnih mreža, Fejsbuk-grupa ,,Ne damo svetinje“, osnovana radi borbe protiv diskriminatornog zakona o vjeroispovijesti, koja je sa 120.000 članova imala nezamjenjivu ulogu tokom litijskih protesta, bila je najvećim dijelom zatvorena za pitanja političkih sukoba u Srbiji. Potencijalni najmasovniji poligon na mrežama, sa sjedištem u Crnoj Gori, ostao je dosledan osnivačkom principu – ako vlast ne dira Crkvu, mreža ne dira vlast. Međutim, nakon direktnih političkih napada na tijelo Crkve, u korist različitih političkih stremljenja sukobljenih strana u Srbiji, grupa otvara ovu temu i daje prostor javnoj debati. Time se po drugi put za postojanja grupe teren razmjene javnih stavova u srpskom društvu širi sa kontrolisanih medija u slobodnu/neprofitabilnu sferu.
One manje upućene, sve nabrojano moglo bi navesti na zaključak o padu ugleda SPC u crnogorskom društvu, nakon objektivnih mimoilaženja u tzv. Litijskom pokretu. Međutim, iznenađujuća žilavost i masovnost Litijskig pokreta, duhovito oličene u jednom nehatnom uzdahu važne crnogorske aktivistkinje – ,,Okle je ovoliko naroda izmiljelo?!“ – i dalje su potencijano presudan politički činilac.
Jasna Ivanović: O svešteniku koji je osujetio zli naum svog vladike
Jesu vihori, ali nismo slamke
,,Kampanja protiv SPC“ jeste međudržavno uvezan i dugotrajan proces, koji dolazi sa različito struktuiranih pravaca. Predizborne okolnosti u Srbiji tek su jedan u nizu otvorenih ,,frontova“. Ono što haotični politički vihori nikada ne uspijevaju sračunati jesu pokliči koji se njihovim tokom kolateralno pronose. Jedan od njih, ovog predizbornog puta, neočekivano je a zasigurno – Ne damo svetinje (II dio)!
