Boj na Mišaru, jedna od ključnih bitaka Prvog srpskog ustanka, odlučna pobeda Karađorđa nad Turcima, dogodila se pre 220 godina, 13. avgusta 1806.
Mišarsko polje nalazi se istočno od Šapca, između Save, Jelenačke šume odnosno Mišarskog brda, i rečice Dumača. Šanac se nalazio ne Mišarskom brdu, uzvišenju visine osamdesetak metara odnosno oko pedeset nad ravnicom.
Žestoka borba između Srba, Karađorđevih ustanika, i turskih invazionih trupa iz Bosne, među kojima se nalazila i grupa francuskih artiljerijskih oficira, dogodila se u sredu 13. avgusta, odnosno po julijanskom kalendaru 1. avgusta 1806. godine.
U Istanbulu su u to vreme bili odlučni da Karađorđevu bunu treba ugušiti svim sredstvima, posle početnog perioda tokom kojeg su srpski ustanici smatrani buntovnicima protiv dahija ali ne i sultanove vlasti.
Francuski car Napoleon Bonaparta savetovao je Turke da na Karađorđeve ustanike krenu najodlučnije. Turski ratni plan te 1806. oblikovali su francuski vojni stručnjaci.
Osmišljeni su paralelni udari iz tri prvaca, sa istoka od Vidina, sa juga od Niša, i iz Bosne preko Mačve odnosno Šapca, s ciljem da se sastanu u Beogradu.
Situacija je po Srbe bila vrlo nepovoljna, na malobrojne ustanike nastupale su tri vojske, neuporedivo brojnije.
Proglašen je džihad, sveti rat protiv nevernika.
Odnos snaga 12 prema 1
Od pravca Vidina nastupale su turske snage ukupne brojnosti oko 18.000, kojima će se suprotstaviti Milenko Stojković.
Ibrahim paša je od Niša duž doline Morave nastupao put severa sa čak 55.000 vojnika. Srbi će ih zaustaviti na Deligradu.
Iz Bosne je vojsku predvodio Sulejman paša Skopljak, ukupne jačine do 40.000. Oni su zauzevši Šabac planirali dalje napredovanje put Beograda.
Karađorđe koji se u vreme upada Sulejman paše nalazio na Moravi naložio je Jakovu Nenadoviću da odugovlači, pa su prota Mateja i Stojan Čupić u Badovincima, na Drini, pregovarali s Turcima, do daljnjeg.
Nastupajući oprezno put Šapca, Karađorđe se prvo postarao da mu Miloš Obrenović obezbedi leđa, onemogućivši eventualnog udar Turaka od Valjeva.
Banjalučkog Hasan pašu koji je tada pokušao prodor na istok Srbi su potisnuli nazad ka Šapcu. Isto se dogodilo i sa Sulejman pašom, kog su zaustavili Luka Lazarević i Jakov Nenadović.
Karađorđe je oprezno nastupajući prema Šapcu, svestan da su Turci neuporedivo brojniji, predvodio oko 7.000 vojnika uz još oko 2.000 konjanika.
Nesumnjivo presudno po bitku koje će se dogoditi bilo je Krađorđevo mudro raspoređivanje snaga i utvrđivanje na brdu Mišar.
Na zaravni brda naložio je izgradnju čvrstog šanca, na približno 600 koraka od oboda uzvišenja, na potezu izmedu tada guste Jelenačke šume, sa leve strane, i Save sa desne, gledajući prema Šapcu, čime je Turcima zaprecio prolaz prema Beogradu. U šumi je prikrio konjicu.
Rada Stijović: Šta su Njegoševe „stalne grudi” koje je Karađorđe dao Srbima?
Mišarska zamka: Zemljani bedemi, zašiljeno kolje i prikrivena loza koji su zaustavili tursku konjicu
Prema zapisima iz četrdesetih 19. veka, severna strana šanca bila je dužine 303 metra a istočna 285 metara. Izgrađeni su ozbiljni zemljani grudobrani u kojima se nalazilo zašiljeno kolje. Iskopane su jame takođe ispunjene koljem, a obližnja ravnica je premrežena prikrivenom učvršćenom lozom.
Srbi su posedovali četiri topa, od čega dva gvozdena. Strelce je Karađorđe unutar šanca duž grudobrana rasporedio u dva reda, sa po još dva reda zamene. Ukupno, vrstu je sačinjavalo oko 2.000 vojnika. Usled slabe snabdevenosti municijom strelci su bili upozoreni da se puca tek kada je meta sigurno naciljana.
Turci su napali 10. avgusta, kada su posle dva juriša odbijeni.
Boj na Mišaru, 13. avgusta, za Srbe je započeo jutrenjem, molitvom.
Postupno kretanje turske konjice prema šancu pratila je artiljerijska vatra na Srbe.
Juriš konjice koji je usledio na prilazima šancu onemogućilo je zaplitanje konja u dobro uvezane prepreke od loze, što je propraćeno vatrom srpskih strelaca.
Naredni juriš Turaka, sada većinom pešadije, odbijen je. Sulejman paša je potom naložio nov konjički juriš, koji je predvodio Kulin kapetan. Ovoga puta probili su se do šanca i usledila je borba prsa u prsa.
Karađorđe je tada pokrenuo do tada prikrivenu konjicu, koju su predvodili uz Luku Lazarevića, prota Mateja i Lazar Mutap.
Dok je Lazarević jurnuo u borbu kod samog šanca, prota Mateja je napao tursku artiljeriju, koja se nije snašla, a odmah zatim i štab Sulejman paše.
Paralelno, Luka Lazarević je pošto je razbio Turke kod šanca koji su se dali u beg, nastavio da ih goni.
Karađorđe je odmah zatim naredio juriš srpske pešadije iz šanca.
Kraj bitke u 18 časova: Dan kada su Beču stigli izveštaji o odlučnoj srpskoj pobedi
Predveče, oko 18 časova, borbe su okončane, velikom srpskom pobedom.
Austrijski posmatrači koji su sa suprotne strane Save svedočili o razvoju bitke, izvestili su Beč o odlučnoj srpskoj pobedi i pogibiji gotovo 1.200 Turaka.
Povukavši se u neredu ka Šapcu, Turci su pokušali noćno povlačenje u Bosnu. Stojan Čupić i Miloš Pocerac dočekali su ih kod šume Kitog, koja više ne postoji, gde su ih posekli.
Drugu grupu dočekao je Nikola Smiljanić, koji je uspeo da zapleni tursku komoru, oko 1.000 goveda i tridesetak kola vojne opreme, municije, oružja. Treću grupu su gonili Lazar Mutap i Cincar Janko.
Na Mišaru je tada izginuo, po opštoj oceni, cvet bosanskog begovata.
Poginuli su Kulin kapetan, Mehmed Vidajić iz Zvornika sa sinovima, Sinan paša iz Goražda, i mnogi drugi.
Sulejman paša Skopljak će dočekati kraj Karađorđeve bune u jesen 1813. i izvesno vreme je i stolovao u Beogradu, sve do pobede Miloša Obrenovića u Drugom srpskom ustanku, prenosi Tanjug.
Izvor: Politika
