Boka Kotorska danas je prepoznata po kvalitetnim mušuljama (dagnjama) i kamenicama, ali je manje poznato da istorija njihovog organizovanog uzgoja traje više od pola vijeka. Prva ozbiljnija istraživanja započela su početkom sedamdesetih godina 20. vijeka, sa ciljem da se utvrdi pogodnost zaliva za razvoj marikulture.
Uzgoj školjki tada je bio gotovo potpuno ručni. Mlade kamenice (Ostrea edulis) prikupljane su pomoću snopova grana, takozvanih fašina, koje su nekoliko mjeseci ostajale u moru. Nakon razvrstavanja, kamenice su pričvršćivane cementom u posebne pletenice, postupkom koji se, uz određena unapređenja, i danas primjenjuje u pojedinim zemljama Sredozemlja.
Mlađ mušulja hvatala se na stara užad, poznata kao kadene, postavljena neposredno ispod površine mora. Kada bi dovoljno porasle, mlade mušulje premještane su u posebne pletenice, pergolare ili reste, koje su visile sa plutajućih konstrukcija. Rezultati prvih eksperimenata pokazali su da Boka Kotorska ima veoma povoljne prirodne uslove za uzgoj školjki.
Kamenicama je za dostizanje tržišne veličine potrebno približno 28 do 30 mjeseci, dok mušulje sazrijevaju za 18 do 24 mjeseca, u zavisnosti od uslova sredine i brzine rasta.
Komercijalni uzgoj mušulja počeo je u drugoj polovini osamdesetih godina, kada je uvedena tehnologija plutajućih parkova, koja se koristi i danas. Komercijalni uzgoj evropske kamenice započeo je znatno kasnije, 2009. godine.
Tokom narednih decenija stručnjaci Instituta za biologiju mora ispitivali su mogućnosti uzgoja pacifičke kamenice (Magallana gigas) i različitih vrsta riba, među kojima i kalifornijske pastrmke (Oncorhynchus mykiss). Razvoju marikulture doprinijeli su i prenos znanja i međunarodna saradnja sa naučnicima iz Španije, Italije, Norveške, Kine i drugih zemalja.
Danas morska akvakultura u Crnoj Gori obuhvata uzgoj brancina, orade, mušulja i evropskih kamenica. Na dvadesetak uzgajališta godišnje se proizvede oko 220 tona mušulja i oko 20 tona kamenica, što je i dalje skromno u odnosu na prirodni potencijal Bokokotorskog zaliva.
U Institutu za biologiju mora formirana je savremena laboratorija za marikulturu, sa mrijestilištem kamenica i pogonom za uzgoj mikroalgi, osnovne hrane za njihove larve. Planirano je i otvaranje odjeljenja za recirkulacioni uzgoj ribe na kopnu, gdje će se istraživati mogućnosti uzgoja rumbača (Scophthalmus maximus).
Od prvih eksperimenata sa granama potopljenim u more do savremenih laboratorija, razvoj marikulture u Boki Kotorskoj pokazuje kako spoj prirodnih uslova, nauke i upornosti može stvoriti temelje održive proizvodnje hrane.
Izvor: UCG
