U gotovo do poslednjeg mjesta ispunjenoj sali Eparhijskog dvora Bjalistočko-gdanjske arhiepiskopije u Bjalistoku predstavljena je fotomonografija „Boje pravoslavlja – Crna Gora“, petnaesto izdanje međunarodnog projekta „Boje pravoslavlja“.
Promociji su prisustvovali i mitropolit crnogorsko-primorski g. Joanikije, arhiepiskop bjalistočki i gdanjski g. Jakov i episkop supraski g. Andrej, kao i predstavnici gradskih vlasti Bjalistoka.
Obraćajući se sabranima, mitropolit Joanikije izrazio je radost zbog predstavljanja petnaeste fotomonografije iz edicije „Boje pravoslavlja“, koja je posvećena Crnoj Gori, i ukazao na bratsku saradnju ostvarenu tokom njene pripreme.
„Kada gledamo svetinje i narod u Poljskoj, možemo isto tako govoriti o ‘Bojama pravoslavlja u Poljskoj’, ali gledamo i vidimo i nekako osjećamo tako da sve ono što je blagoslovio vaš blaženjejši mitropolit Sava, sve je imalo neku unutrašnju silu i blagoslov da napreduje i da uspijeva.
Ove monografije su rađene sa blagoslovom vašeg blaženjejšega mitropolita i to nam je posebna radost što smo na takav način imali priliku da sarađujemo, dokle su gospodin Jaroslav i gospodin Aleksandar i naši sveštenici radili na ovom izdanju, da ostvarimo jednu lijepu bratsku saradnju, a poslije štampanja ove monografije imali smo jednu lijepu promociju i u Crnoj Gori, i evo sada imamo ovdje kod vas.“
Govoreći o sadržaju monografije, mitropolit Joanikije je istakao da fotografije crkava i manastira pružaju svojevrstan pregled istorije pravoslavlja u Crnoj Gori, od srednjovjekovnih svetinja do hramova podignutih u novije vrijeme.
„U principu, kada se pravi fotomonografija pod ovim naslovom, podrazumijeva se da se tu nalazi veoma veliki broj fotografija najpoznatijih svetinja u jednoj zemlji, i to je zaista ovdje i zastupljeno. Preko ovih crkava i manastira, koji su ovdje uslikani, prosto možete, sa malo podataka, iščitati istoriju pravoslavlja u Crnoj Gori.
Na ovim fotografijama zastupljene su svetinje od 13. vijeka, mislim da je najstarija od njih manastir Morača. Naravno, imamo mi i još starijih svetinja, ali oni su uglavnom ili porušene ili u lošem stanju, samo se nalaze neki ostaci. Manastir Morača, manastir Đurđevi stupovi, sve te svetinje su iz početka 13. vijeka, tog najstarijeg perioda. Naravno, imamo svetinja iz novijih vremena, kao što je ovaj hram ovdje na naslovnoj strani, iz novijeg vremena, koji je podigao blaženopočivši mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije.“
Posebno je ukazao na to da fotomonografija ne prikazuje samo spoljašnju ljepotu svetinja već i njihovu unutrašnjost, ikone i freske, kao i živi liturgijski život Crkve.
„Ove svetinje nijesu slikane samo spolja, nego i iznutra. Ovdje su zastupljene mnoge fotografije ikona i fresaka koje predstavljaju unutrašnju ljepotu naših hramova. Ali, slikana je, naravno, i živa crkva, što je posebno dragocjeno. Imamo dosta fotografija naroda koji učestvuje u svetim bogosluženjima, prije svega sveštenih lica, ali i vjerujućih ljudi. I posebno su interesantne fotografije dječice. Prosto djeca sve ukrase, pa predstavljaju ukras i ove monografije.“
Mitropolit Joanikije osvrnuo se i na fotografije manastira Ostroga i vjernog naroda koji dolazi na poklonjenje Svetom Vasiliju Ostroškom Čudotvorcu.
„Za pravoslavnu braću iz drugih zemalja naročito je važno što ima dosta fotografija manastira Ostroga i vjernog naroda koji dolazi na poklonjenje Svetom Vasiliju Ostroškom Čudotvorcu i tamo pristupa sa strahom Božijim, i traži od sveca pomoć, i zaštitu, i zdravlje, i spasenje, i radost. Mi uvijek želimo da vidimo fotografije sa velikih narodnih skupova u Crkvi, kao što su crkvene slave, kao što smo imali ovih dana u eparhiji vašoj kod našeg dragog vladike, ali u manastiru Ostrogu imamo velika narodna okupljanja tokom cijele godine.”
Prema njegovim riječima, posebna vrijednost monografije jeste u tome što se kroz fotografije sveštenstva, vjernika, djece i omladine može osjetiti život Crkve u Crnoj Gori.
„Preko fotografija naroda koji učestvuje na svetim bogosluženjima, a prije svega fotografija sveštenih lica, fotografija starih i mladih, muških i ženskih, i posebno djece i omladine, može se nekako osjetiti bilo crkvenoga života, može se osjetiti kako ta crkva živi, i to je najdragocjenije što je ova monografija, u suštini, na jedan sebi svojstven način, vještim uredničkim manevrom naših urednika i fotografa predstavila život crkve u Crnoj Gori.“
Na kraju obraćanja mitropolit Joanikije zahvalio je mitropolitu varšavskom i cijele Poljske Savi na blagoslovu, arhiepiskopu Jakovu na gostoprimstvu i organizovanju promocije, kao i urednicima fotomonografije.
„Na kraju ja nemam ništa drugo nego da se zahvalim blaženjejšem mitropolitu Savi na njegovom blagoslovu, na ljubavi našega vladike Jakova, koji je blagoslovio da ova promocija bude baš ovdje u njegovom prestonom gradu, i našim urednicima koji su ovako znalački, lijepo, profesionalno uradili ovu monografiju. Hvala vam na pažnji i ljubavi”, zaključio je mitropolit crnogorsko-primorski g. Joanikije.
Sadržaj fotomonografije sabranima su kroz prezentaciju predstavili njeni urednici Jaroslav Harkjevič i Aleksandar Vasiljuk.
U muzičkom dijelu programa nastupio je Dječji hor Hrama Premudrosti Božije iz Bjalistoka, koji je, između ostalog, izveo i pjesmu „Sa Kosova zora sviće“.
Fotomonografija „Boje pravoslavlja – Crna Gora“ petnaesto je izdanje međunarodnog projekta „Boje pravoslavlja“, koji realizuje Poljska pravoslavna crkva u saradnji sa projektom OrthPhoto. Posvećena je pravoslavnom duhovnom i kulturnom nasljeđu Crne Gore i donosi fotografije 38 autora, koji su zabilježili hramove i manastire, bogosluženja, vjerni narod i različite prizore pravoslavnog života.
Cilj projekta je da kroz fotografiju predstavi ljepotu, raznolikost i jedinstvo pravoslavlja, a izdanje posvećeno Crnoj Gori nastalo je uz blagoslov mitropolita varšavskog i cijele Poljske Save i mitropolita crnogorsko-primorskog Joanikija.
