Slovenačko saopštenje o njenom nivou razvijenosti (link) motivisalo me je da proverim u bazi Evrostat-a podatke o dinamici razvoja Srbije i njenih suseda.
Prva priložena tabela je originalna, a druga je izvedena na osnovu ovih originalnih podataka, a kako bi prikazala relativno odstupanje susednih zemalja u ekonomskoj razvijenosti u odnosu na Srbiju.
Proces konvergencije označava brži razvoj siromašnijih zemalja kako bi se dostigao nivo razvijenosti bogatijih, i podaci za period 2012-2022 to i potvrđuju: većina visoko razvijenijih zemalja je imala ispod prosečan rast i većina manje razvijenih zemalja (osim Slovačke i Grčke) imala je iznad prosečan rast.
Irska i Japan predstavljaju ekstremne slučajeve u ovim podacima.
Irska je napredovala sa indeksa 133 na 235 prosečne razvijenosti u EU za deset godina i to je posledica činjenice da je ona sedište poslovanja globalnih IT kompanija. Ovaj rast u razvijenosti Irske nije pratio i rast standarda njenih građana.
Japan je od 1991. godine u ekonomskoj stagnaciji i u dužničkom ropstvu (srećom, samom sebi) i pao je sa indeksa 108 na 84. U 2012. bio je jednako razvijen kao i Francuska a u 2022. su ga prestigle po razvijenosti: Malta, Italija, Kipar, Češka, Slovenija, Litvanija, Španija i Estonija. Estonija razvijenija od Japana? Zvuči uvrnuto, ali je tačno. Sad, i ovaj termin razvijen možda nije baš adekvatan, pre imućniji stanovnici (i kapital) po kupovnoj snazi valuta.
Srbija je u posmatranom periodu napredovala za 4 procentna poena, sa 40% na 44% prosečne razvijenosti u EU. Ovim lineranim tempom (4 pp za 10 godina) može da dostigne prosečnu razvijenost u EU za 140 godina (100-44=56/4=14*10). Polovina ovog napredovanja posledica je smanjivanja broja stanovnika u Srbiji za oko 5%, a druga polovina neznatno bržeg rasta od prosečnog u EU.
U ovom periodu su sve susedne zemlje imale brži ekonomski rast od Srbije: Rumunija, Mađarska, Hrvatska, Bugarska i Crna Gora su povećale relativnu razvijenost u odnosu na Srbiju, a S. Makedonija, Bosna i Hercegovina i Albanija smanjile su relativno zaostajanje.
Ovde je Srbija uporediva sa Japanom u pogledu dužničkog ropstva. Od 2012. do 2018. Srbija nije napredovala ka proseku EU (uprkos padu broja stanovnika) jer je prošla kroz čuveni proces „fiskalne konsolidacije“. Tek u 2019. je napredovala ka 41%, da bi u 2020. imala 43% (usled jednog od najmanjih padova BDP-a u Evropi, jer je imala relativno najmanja ograničenja ekonomiji protiv širenja korone), a u 2021. i u 2022. je dospela na 44%. Rast javnog duga u protekle tri godine, sa 24,3 milijarde evra u februaru 2020 (pre korona zaključavanja) na 35,7 milijardi evra, na kraju oktobra 2023, može dovesti do neke nove fiskalne konsolidacije u narednim godinama, a što će, poput Japana, uticati na dalje relativno zaostajanje Srbije u odnosu na njene susede (susetke).
Podaci MMF-a o rastu BDP-a ne slažu se sa ovim podacima Evrostat-a, jer po njima je Srbija ostvarila (zanemarljivo) brži rast od Hrvatske, S. Makedonije i Bugarske. Onda je sporiji razvoj Srbije, mereno BDP-om po stanovniku, tačan samo ukoliko su ove tri zemlje imale veći relativni pad broja stanovnika.
Ovo neslaganje podataka Evrostat-a i MMF-a dodatno me je motivisalo da proverim koliko je ono veliko po zemljama, a ovde sam dodao i podatke za Rusiju, Ukrajinu i Kosovo i Metohiju.
Razlike po zemljama su relativno male, a najdrastičnije odstupanje je kod Norveške, gde je ona kod MMF-a za 42,6% iznad proseka EU, a kod Evrostat-a za 112% pa je razlika za 69,4 procentnih poena (pp).
Dvocifrenih razlika više nema, a najveća relativna odstupanja u korist podataka MMF-a imaju Irska (+7 pp), Japan (+5,8 pp), Turska (+4,9 pp) i Malta (+4,6 pp). Najveća negativna odstupanja, u odnosu na procenu Evrostat-a imaju naše susetke Rumunija i S. Makedonija (obe po -5,2 pp).
Osim Srbije (+0,9 pp) samo Mađarska (+1,0 pp) i Hrvatska (+0,4 pp) imaju pozitivno odstupanje, dok su niže procenjene, u odnosu na Evrostat, Bugarska (-3,8 pp), Crna Gora (-2,7 pp), BiH (-1,1 pp) i Albanija (-0,8 pp).
Ove razlike u proceni MMF-a u odnosu na Evrostat proizvode nešto povoljniju relativnu sliku za Srbiju u odnosu na prvobitno dobijenu.
Na osnovu dodatih podataka doznali smo da je Rusija na nivou razvijenosti Bugarske, i razvijenija je od svih ekonomskih tigrića sa Balkana (osim Rumunije). Ukrajina je do 2021. bila razvijenija od Kosova i Metohije (ali siromašnija od Albanije), ali je sada ispod kosovsko-metohijskog nivoa razvijenosti.
Prema MMF-ovim podacima, centralni deo Srbije bio je za 30,2% razvijeniji od KiM u 2000, povećao je razliku na +74,1% u 2012. i od tada se ona polako smanjuje do +65,4% u 2023.
