Piše: Pavle Savović
U Narodnoj biblioteci “Radosav Ljumović”, kroz književni dijalog, predstavljena je monografija “Metamorfoze Milorada Pavića”.
Ne može se osporiti da je Milorad Pavić klasik svjetske književnosti, istakla je prof. dr Jelena Marićević Barać na promociji monografije “Metamorfoze Milorada Pavića” koju potpisuje, a koja je predstavljena u utorak veče u Podgorici. Monografiju je, tako, doživjela i kao svojevrsnu formu odbrane Pavića, navela je pjesnikinja i književna kritičarka, docentkinja na Odsjeku za srpsku književnost Filozofskog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu.
“On je zaista klasik svjetske književnosti, neosporno. Tako je i ova monografija na neki način odbrana Milorada Pavića – odbrana njime samim, kao i jedan pokušaj čitanja njegovog cjelokupnog rada, literarnog i naučnog, i u jednoj dobroj mjeri pokušaj čitanja Milorada Pavića cjelokupnom tradicijom srpske književnosti. Dakle, sa književno-istorijske perspektive i sa civilizacijski-kulturološke perspektive i sa potrebom da se zapravo kroz Milorada Pavića shvati i srpska kultura”, rekla je ona.
Značaj velike književnosti velikih autora pokazuje da diskurs o njima i njihovim djelima traje i nakon njihove smrti, a upravo to potvrđuje i sami Pavić, ali i brojna čitalačka publika koja je prisustvovala književnom dijalogu u Narodnog biblioteci “Radosav Ljumović”. Događaj nazvan naslovom monografije “Metamorfoze Milorada Pavića”, posvećen titanu književnosti, pokazao je veliko interesovanje za njegov lik i djelo. Publika je mogla više čuti o Paviću, njegovom djelu i samoj monografiji od Marićević Balać koja je autorka više studija o velikom piscu, a razgovor je vodio Stefan Sinanović.
Recenzent monografije, prof. dr Slobodan Vladušić ističe da rukopis Jelene Marićević Balać donosi iznenađujuće svježe i originalne uvide u Pavićev opus, te da ovom knjigom recepcija Milorada Pavića ulazi u jednu novu sferu.
“Knjiga ‘Metamorfoze Milorada Pavića’ dokazuje da je Pavićev opus znatno homogeniji i ujednačeniji nego što se do sada mislilo, te da postoje i drugi, manje vidljivi, ali prisutni aspekti tog opusa koji ga čine velikim, vrednim, značajnim i jedinstvenim u srpskoj i svetskoj književnosti”, navodi.
Ovaj rukopis, smatra Vladušić, ubjedljivo potvrđuje da Pavić nije samo reprezentativni pisac jednog književnog pravca, već uistinu klasik srpske i svjetske književnosti.
Govoreći o povezanosti naslova monografije i čuvenog Ovidijevog epa “Metamorfoze”, Marićević Balać ističe da se tematska povezanost nalazi na samom kraju.
“’Metamorfoze Milorada Pavića’ djeluju kao prva asocijacija na Ovidija, ali sa Ovidijem se ne započinje ova knjiga i ne započinje ni ova priča, već se zapravo knjiga završava jednim osvrtom na Ovidijeve ‘Metamorfoze’. Zapravo, na onaj moment u svakom društvu, u rimskom društvu o kojom je pisao Ovidije, koje je ekvivalentno bilo zapravo društvu onom vremenu Jugoslavije, kada Pavić piše i objavljuje ‘Hazarski rečnik’ 1984. godine”, ističe ona.
Autorka studije dodaje i da taj koncept metamorfoze predstavlja momente preobražaja različitih identiteta i zajednica, što je bilo prisutno u Ovidijevom Rimu ili Pavićevoj Jugoslaviji.
“Dakle, to je onaj momenat ili proces preobražaja različitih identiteta, različitih zajednica, ili pak poništavanja određenih nacionalnosti ili nacionalnih kultura unutar nekakve zajednice ili unutar nekakve nazovimo imperije, koja je u slučaju Ovidija bila Rimska imperija, a u slučaju, našeg konteksta, to je bila državna tvorevina Jugoslavija”, dodaje ona.
Objašnjavajući dalje dublje značenje samog koncepta metamorfoze kod Pavića, Marićević Balać je kazala kako je to zapravo metamorfoza tematski ciklične književnosti.
“Milorad Pavić kao pisac, a i čitav njegov opus, jeste jedna vrsta kruga ili kruga svih krugova. Zato, ‘Metamorfoze Milorada Pavića’ zapravo znače metamorfoze kruga. Sa druge strane, tu je simboličan i odabir rješenja za korice na kojima se nalazi reprodukcija Tomasa de Žorža s početka 19. vijeka, ‘Arhimedova smrt’. Arhimed je umro sa riječima ‘ne dirajte mi krugove’, pa ukratko i naslov ove knjige zapravo implicira jedan imperativ ‘ne dirajte mi Milorada Pavića’, a to zapravo nije tek jedan banalan iskaz, jer Milorad Pavić jeste onaj pisac, pisac koji je bio prokazan u okvirima recepcije na zapadu, pisac na koga nije gledano blagonaklono u različitim periodima njegovog i literarnog i naučnog stvaranja, on jeste bio pisac koji je tokom svog života zapravo doživljavao različite udare i na njegovo djelo i na njegov naučni rad”, konstatovala je Marićević Balać.
Izvor: Vijesti
