Piše: Miroslav Zdravković
U 1980. godini u SFRJ rođeno je 382 hiljade, preminulo je 197 hiljada lica uz pozitivan prirodni priraštaj od 185 hiljada lica.
Stopa nataliteta iznosila je 17,0 promila, mortaliteta 8,8 a pozitivan prirodni priraštaj iznosio je 8,2 promila.
Posmatrano po opštinama, njih 372 je imalo pozitivnu stopu prirodnog priraštaja, 97 je imalo negativnu dok su tri imale jednak broj rođenih i umrlih lica.
Sve opštine u Makedoniji, Crnoj Gori u BiH i na Kosovu i Metohiji imale su pozitivan prirodni priraštaj.
Negativni prirodni priraštaj imalo je po 38 opština u Srbiji van pokrajina i Hrvatskoj, 18 u Vojvodini i tri u Sloveniji.
Kada posmatramo prema većinskom narodu ili narodnosti u opštinama svih 49 opština u kojima su većinom živeli Muslimani imalo je pozitivan prirodni priraštaj, svih po 27 u kojima su većinu predstavljali Makedonci i Albanci i svih 15 gde su Crnogorci predstavljali većinu. Kod Slovenaca odnos je bio 53:3, kod Hrvata 80:29 a kod Srba 117:56. Nepovoljniji odnos od Srba imali su samo Mađari 3:5 i ostali 1:3.
Miroslav Zdravković: Poljoprivredna razvijenost u SFRJ po opštinama u 1980. godini
Ukoliko bi pošli od pretpostavke da su svi predstavnici naroda živeli u opštinama u kojima su činili većinu, a što nam je poznato da nije tačno jer su najviše u opštinama gde su bili manjina živeli Srbi (1.404 hiljada), Hrvati (668) i Muslimani (611 hiljada), možemo da izračunamo nacionalne stope prirodnog priraštaja. Na osnovu saznanja o natalitetu u većinskim opštinama možemo tvrditi da je kod Srba i Hrvata precenjen u opštinama gde su Muslimani bili manjina, a da je kod Muslimana bio potcenjen u opštinama gde su Srbi i Hrvati bili manjina.
Ukupan pozitivan prirodni priraštaj iznosio je 184.958 lica i on je bio najveći u opštinama sa albanskom većinom (+51.301), zatim sa srpskom (39.132), muslimanskom (34.151, hrvatskom (23.778), makedonskom (20.716), slovenačkom (11.082) i crnogorskom (4.924) većinom.
Muslimani i Albanci su učestvovali sa 16,5% u ukupnom broju stanovnika a u prirodnom priraštaju učestvovali su sa 46,2%.
Stavljajući u odnos ukupan broj pripadnika jednog naroda sa prirodnim priraštajem gde je on činio većinu dolazimo do stope pozitivnog priraštaja Albanaca od +29,6 promila, kod Muslimana +17,1, kod Makedonaca +15,4, kod Crnogoraca +8,5, Slovenaca +6,3, Hrvata +5,4 i kod Srba +4,8 promila.
U tabeli 50 opština sa najvećom stopom prirodnog priraštaja nema ni jedne sa teritorija Hrvatske, Slovenije i Vojvodine.
Najviše je opština sa Kosova i Metohije, njih 21 i samo Leposavić, sa srpskom nacionalnom većinom, nije u ovoj tabeli gde su sve kosovske rangirane do 23. mesta. Rožaj u Crnoj Gori i Velika Kladuša u BiH jedine su se umešale u ovu albansku superiornost.
Iz Bosne i Hercegovine na listi je 16 opština, iz Makedonije sedam, iz Srbije četiri (Tutin, Preševo, Bujanovac i Novi Pazar) i iz Crne Gore Rožaj i Bijelo Polje.
Najveći prirodni priraštaj imale su opštine sa najvećom albanskom relativnom većinom: Glogovac, Orahovac, Podujeva, Srbica, Suva Reka, Klina, Vitina, Kačanik, Dečani i Lipljan. Sa rastom udela Srba u ukupnom stanovništvu smanjivala se i ukupna stopa prirodnog priraštaja.
Proračuni autora na osnovu SG SFRJ za 1982. godinu
Na listi 50 opština sa najvećim negativni prirodnim priraštajem nalaze se 22 opštine iz Srbije van AP, 19 iz Hrvatske, osam iz Vojvodine i samo Tolmin iz Slovenije.
Na dnu liste nalaze se izmešane opštine u Hrvatskoj i Srbiji van AP: Čazma, Gadžin Han, Rekovac, Grubišno Polje itd.
Isto
Izvor: Makroekonomija
