Piše: Miroslav Zdravković
MMF je objavio podatke o SDI po zemljama za 2023. godinu (link). Na osnovu tih podataka interesovalo nas je da proverimo u koliko zemalja su veći direktni investitori iz SAD a u koliko iz Kine. Osim direktnih investitora postoje i indirektni, preko rajskih ostrva, zatim kreditori i trgovci koji otkupljuju važne proizvode iz pojedinačnih zemalja. Na primer, moguće je da su u nekoj zemlji Amerikanci dominantni investitori, ali da je ona zadužena kod Kine i da najveći deo izvoza ide u Kinu. Na primer, Brazil. Koja je ovde zemlja važnija za zemlju investiranja i trgovine?
Ukupna vrednost direktnih investicija SAD iznosila je 6.676 (skoro pa đavolskih) milijardi dolara a Kine 2.955 milijardi. Preduzeća iz SAD imala su na kraju 2023. za 125% veća ulaganja od preduzeća iz Kine. Pre pet godina odnos je bio mnogo nepovoljniji po Kinu, pre petnaest još više, a pre 25 godina SAD su apsolutno dominirale u ovom pokazatelju. Sada je pitanje hoće li Kina postati veći investitor od SAD za 10 ili za 15 godina.
Uprkos više nego dvostruko većim ulaganjima od Kine, SAD su bile veći investitor u 106 zemalja i teritorija a manji u 101. Znači, po broju zemalja su se gotovo izjednačile, uz tendenciju da će u narednim godinama Kina povećavati broj zemalja u kojima je veći investitor od SAD-a.
Miroslav Zdravković: Investicije u opštinama SFRJ: neki pokazatelji (2) investicije po stanovniku
Prva tabela prikazuje odabrane zemlje rangirane prema neto razlici između investicija iz SAD i Kine. Kod UK je najveća razlika u korist SAD a kod Hong Kong-a, Kina, najveća je u korist Kine, i ovo ne iznenađuje. SAD su dominantan investitor u odnosu na Kinu kod većine članica NATO saveza i kod tradicionalnih primalaca američkih investicija poput Meksika, Brazila i ostrva (kajmanskih, Barbadosa, Bahama…). Kina je postala veći investitor od SAD-a u svojoj sferi interesa: Indoneziji, Laosu, Vijetnamu, Kambodži, Kazahstanu, Pakistanu, Iranu, Kongu demokratskoj republici, Bangladešu, Mijanmaru Rusiji, Maleziji, Etiopiji… U našem okruženju SAD su veći investitor od Kine u Mađarskoj, Rumuniji i Bugarskoj, dok Srbija predvodi listu zemalja gde je Kina veći investitor, pa slede Hrvatska, Slovenija, Crna Gora, BiH i Albanija (sa samo jednim milionom dolara iz Kine, ali sa američkih -50).
Kada posmatramo apsolutne vrednosti ulaganja, a ne razliku, takođe dolazimo do ujednačenosti SAD i Kine jer su prve imale veću vrednost ulaganja od jedne milijarde dolara u 75 zemalja a Kina je imala u 73 zemlje.
Srbija je bila na 70. mestu prema ukupnoj vrednosti kineskih ulaganja gotovo izjednačena sa Mađarskom na 71. i ispred svih susednih zemalja.
Mađarska je bila na 32. mestu prema vrednosti američkih ulaganja, daleko ispred Rumunije na 67. Bugarska (514) i Srbija (472) imaju sličnu vrednost američkih ulaganja i ispred su ostalih državica iz našeg susedstva.
Izvor: Makroekonomija
