Vlada u Atini osuđuje Putinov rat u Ukrajini – ali grčko stanovništvo je i dalje je podeljeno. Levičari su motivisani nostalgijom prema SSSR-u a konzervativci zajedničkom pravoslavnom verom.
Premijer Kirijakos Micotakis sledi kurs EU, koja podržava Kijev u borbi protiv Moskve, Grčka je već isporučila oružje Ukrajini. Međutim, aktuelna istraživanja javnog mnjenja pokazuju da više od polovine građana ne podržava politiku svoje Vlade. Dok se izbeglice iz Ukrajine u Grčkoj dočekuju raširenih ruku, mnogi Grci odbijaju mere EU protiv Rusije.
Prema anketi, više od 60 posto stanovnika Grčke je izričito protiv isporuka oružja – a odgovornost za rat pripisuju i Moskvi i Kijevu.
Jedan od razloga za to je što su grčki konzervativci na Rusiju tradicionalno gledali kao na saveznika. 2019. pet godina nakon aneksije Krima, tadašnji čelnik opozicije Micotakis otputovao je u Moskvu. Tamo je govorio o „odnosu poverenja“ između njegove stranke Nova demokratija i Putinove stranke Jedinstvena Rusija – i uvjeravao da će Rusija u Grčkoj uvijek imati „pouzdanog partnera za dijalog“.
Braća po veri?
Prema navodima politikologa Atanasiosa Gramenosa, simpatije mnogih Grka prema Rusiji prvenstveno se temelje na zajedničkoj pravoslavnoj veri:
„Rusija se vekovima predstavljala kao zaštitna sila pravoslavaca u Osmanlijskom carstvu.“
Moskva jeste aktivno pomagala – a mit o velikom spasitelju sa Istoka čvrsto je ukorenjen u grčkoj kulturi:
„Mnogi desničari, uključujući članove vladajuće stranke, još uvek veruju da će Rusija na kraju osloboditi Konstantinopolj (Instanbul) i vratiti ga Grčkoj i sanjaju o novom Vizantijskom carstvu.“
I u drugim balkanskim zemljama može se videti kako Rusija pokušava da širi uticaj putem pravoslavne vere. To se posebno vidi u Severnoj Makedoniji i Srbiji, gde su stavovi ljudi prema EU podeljeni. „Tamo Rusija širi staru ideju saveza pravoslavnih država.“
To je teže u Grčkoj jer je Grčka pravoslavna crkva priznala autokefalnu crkvu Ukrajine 2019. – i time postupila jasno protiv volje vrha Ruske pravoslavne crkve.
Ali ono što se propoveda na nedeljnim bogosluženjima je druga stvar: „Crkva u Grčkoj je odraz društva. Postoje i mnogi sveštenici koji su pali na teorije zavere. A oni imaju uticaj na mnoge vernike.“
Poverenje u Rusiju opada
Novinar Stavros Cimas u Grčkoj se smatra stručnjakom za Balkan, Rusiju i pravoslavnu crkvu. Svestan je simpatija svojih sunarodnika prema Rusiji.
Kad je reč o Moskvi, grčka levica još uvek koketira sa nostalgijom prema sovjetima – a konzervativci s pravoslavnom verom, ističe on. Takvi romantični osećaji samo delimično objašnjavaju zašto stanovništvo toliko okleva da osudi ruski rat u Ukrajini ili ga uopše ne osuđuje.
„Imam utisak da se većina Grka boji da će podrška sankcijama Rusiji naštetiti našoj zemlji“, rekao je Cimas za DV. I u Grčkoj su naglo porasle cene pojedinih proizvoda, struje i gasa. Ljudi se boje da će mere, preduzete protiv Moskve, osetiti na svojoj koži.
On kaže da su poltički odnosi Grčke i Rusije već duže na silaznoj liniji. Odlučujuću ulogu u tome su imale političke nesuglasice – u vezi s aneksijom Krima 2014. ili oko Prespanskog sporazuma, kojim su Grčka i Severna Makedonija 2018. rešile svoj dugogodišnji spor oko imena. Izbio je i skandal kada je Atina izbacila iz zemlje ruske agente koji su pokušali da lobiraju protiv tog sporazuma.
Florijan Šmic
Izvor: Dojče Vele
