Šef najvećeg hemijskog koncerna na svijetu, njemačkog BASF-a Martin Brudermiler, odgovarajući na pitanje novinara „Frankfurter algemajne cajtunga“ – da li Njemačka uvozom ruske nafte i gasa „finansira Putinov rat“ – uzvratio je resko: isporuke ruskog gasa su do sada bile osnov konkurentnosti naše industrije, zaustavljanje tog uvoza razorilo bi naše blagostanje, takvo snabdijevanje energentima glavni je element ekonomske moći Njemačke.
Brudelmiler, čovjek koji pripada samom kremu njemačkog biznisa i definitivno zna šta i zašto govori, ovu izjavu je dao prije samo nekih mjesec dana kada nije bilo ni u najavi da će njemačko snadbijevanje gasom preko gasovoda „Sjeverni tok 1“ biti u potpunosti ukinuto. Sjeverni tok 2 čiju su izgradnju Rusija i Njemačka završile ove godine zbog geopolitike nikada nije pušten u rad.
Evropa obično uvozi oko 40 posto svog gasa i 30 posto svoje nafte iz Rusije, od čega lavovski dio otpada na najveću EU ekonomiju Njemačku. Poslovni ljudi Njemačke, kao što se već može zaključiti, više su nego svjesni da se konkurentnost njihove izvozno orijentisane privrede decenijama bazirala upravo na jeftinim energentima iz Rusije i izdašnim popustima koje su dobijali od Moskve.
Upravo to je ključna komponenta koja je za Njemačku doslovce značila – razvoj, dok je privredi te zemlje omogućavala ogromne profite i unutrašnju akumulaciju kapitala.
Gas koji je išao Sjevernim gasovodom 1 nikada nije prestajao da teče ni u vrijeme najžešćih kriza i tenzija za vrijeme Hladnog rata. To niko nikada nije pomislio da dovede u pitanje sve do danas što dovoljno govori o razmjerama aktuelne katastrofe. Posledice će biti dugoročne, duboke i dalekosežne kako za Njemačku tako i za cijelu Evropu.
Ne, Njemačka privreda naravno da neće propasti (iako možda ima zluradih i u tom pogledu) i ona će kroz ovu dugotrajnu krizu vjerovatno proći sa veoma značajnim ali podnošljivijim posledicama od većine evropskih država. Međutim, već sada se i iz aviona vidi da najveća evropska ekonomija više neće biti ni približno snažna i konkurentna kao u prošlosti.
To u prvom redu znači mnogo manje para za Njemačku koja sve i da hoće, više neće biti u stanju da finsansira i popunjava rupe u bilansima ostalih prezaduženih EU ekonomija, osobito – „siromašnog juga“, ali takođe i povećan rizik za samu evrozonu.
Sjetimo se da je evro za proteklu deceniju izgubio preko 30 odsto vrijednosti u odnosu na američki dolar. Sjetimo se takođe, da je evro osim što je to slučaj i danas, poslednji put vrijedio manje od dolara 15. jula 2002. godine.
Kakav će ishod da ima aktuelna savršena oluja krize energenata, inflacije, kovida, sankcija i rata u Ukrajini… pogotovo u momentu kada je Rusija potpuno zavrnula gasnu slavinu, i kada iz Kremlja otvoreno poručuju da nakon najava grupe G7 da žele da ograniče gornju cijenu kupovine energenata iz Rusije, za Evropu neće biti isporuka bilo kakve robe osim po tržišnim cijenama, može samo da se nagađa.
U trenutku kada EU prilježno radi u korist svoje štete, za zemlje koje su poput Crne Gore nalaze „na evropskom putu“ manje je važno da li Evropa to radi iz razloga ograničenog suvereniteta, geopolitičke inferiornosti u odnosu na ključnog prekookenskog partnera ili kakvih umišljenih ili objektivnih ideološkoh razloga…
Za Crnu Goru je u ovom trenutku jedino važno da pokuša da očuva i u ovako turbulentnim vremenima spriječi dalje urušavanje i osipanje ionako skromnog standarda ogromne većine njenih građana. U tom kontekstu jedina pozitivna stvar koju su crnogorski građani osjetili decenijama u nazad je program „Evropa sad“ koji u uslovima dvocifrene inflacije posebno dobija na težini.
To ipak nikako ne znači da je reforma Evropa sad sama po sebi dovoljna, a posebno da je ona rešenje za bilo koji od ključnih problema crnogorske privrede, koji se konačno ogledaju u činjenici da Crnoj Gori svake godine fali na stotine miliona evra da preživi.
Dakle, CG pod hitno mora početi da zarađuje, a da bi se to desilo potrebno je temeljno restrukturiranje crnogorske privrede. U tom kontekstu program Evropa sad je samo prvi korak.
Alternativa je dalje dužničko ropstvo i gubitak crnogorskog suvereniteta sa izvjesno nesagledivim posledicama.
Naravno, preduslov za sve je da Crna Gora dobije kompetentnu i stabilnu vladu koja će u uslovima najveće ekonomske krize od velike depresije koja je harala 30ih godina prošlog vijeka moći da odgovori izazovu.
Zato su prije svega potrebni vanredni parlamenrani izbori i raščišćavanje političke scene, jer građani Crne Gore koji su pokazali istrajnost i hrabrost, i većinski glasali za promjene takođe ne zaslužuju da i dalje gledaju aktuelni saziv parlamenta.
U vremenu kada se pred našim očima porađa novi svjetski poredak i uspostavljaju nova pravila igre, da bi se elementarno opstalo biće potrebna i nova politička kultura, ali i drugačiji format lidera i političara, koji, između ostalog razgovaraju sa svima, ali sarađuju samo onim partnerima koji se prema Crnoj Gori odnose sa dužnim poštovanjem.
Izvor: Nebojša Popović/Fejsbuk
