Piše: Milutin Mićović
Sada, poslije obilježavanja 150 godina od velike pobjede Srba nad neuporedivo brojnijom turskom vojskom na Vučjem Dolu, možemo reći da je ovaj jubilej obilježen, manje-više, dostojanstveno, sa dominantnim učešćem Crkve.
Što se tiče nominalnog nosioca organizacije ovog velikog jubileja, situacija je prilično problematična, kada se uzme u obzir istorijski kontekst:
Knez Nikola Petrović (kao i njegovi prethodnici), kao državnik i ideolog nacionalnog oslobođenja braće Srba u Hercegovini, bio je spiritus movens svih oslobodilačkih ustanaka i bojeva na ovom prostoru. Uz državu Crnu Goru, naravno, stajala je i Crnogorska mitropolija, koja je učestvovala u duhovnom bodrenju i blagosiljanju crnogorsko-hercegovačkih junaka.
Tako Eparhija budimljansko-nikšićka, kojoj pripadam, sa nepune tri decenije formalnog postojanja, na čijoj se teritoriji nalazi i Vučji Do, nije mogla da isključi instituciju države Crne Gore, niti Mitropoliju crnogorsko-primorsku (sa osam vjekova postojanja), iz organizacije ovog jubileja.
Time što je to učinila, stvorila je unutrašnji konflikt u Crnoj Gori, neuvažavanjem temeljnih istorijskih činjenica, s jedne strane, a s druge, dajući sebi neosnovano pravo da bude jedini reprezent 150 godina istorije na prostoru Crne Gore. Ta megalomanija i istorijska manipulacija djeluju groteskno.
Ako se pogleda širi kontekst ovog jubileja, vidimo da iza ovog projekta stoji aktuelno jezgro Srpske patrijaršije, što se ne može posmatrati bez izvjesnog ironijskog osmjeha.
Vučedolska bitka je, istorijski i duhovno gledano, kćerka Kosovske bitke. Pa, petnaestak vladika na Vučjem Dolu, a tri ili četiri na Gazimestanu o Vidovdanu! Nije to valjda zato što odlazak na Kosovo može i da košta, a na Vučji Do, sada, ne košta ništa? Nije valjda da se u vrhu naše Crkve Kosovska bitka zaboravlja, a da bi se taj zaborav zaboravio – Vučedolska prenaglašava?
S druge strane, država Srbija, koja, izgleda, živi u simfonijskom (a realno – kvazisimfonijskom) (ne)skladu sa Crkvom, obilježava Vidovdan ne na Kosovu (u Gračanici i na Gazimestanu), nego u užoj Srbiji – u Kruševcu, gradu bijelome i smirnome. Odatle se država Srbija još i „zaklinje da nikada neće izdati niti priznati (albansko) Kosovo“, a istovremeno prepušta ostatak srpskog naroda da ga aktuelna kosovska vlast temeljno razara, progoni i „čisti“ sa svete srpske zemlje. Reklo bi se – važno je „zaklinjanje“, a stvarni život kosovskih Srba, njihovo poniženje i stradanje, nisu važni.
Istorijska ironija sama se rascvjeta kada se manipuliše temeljnim istorijskim činjenicama i pravi dimna zavjesa kako se stvarnost ne bi vidjela. Stoga je osnovano zaključiti da Patrijaršija, u ovom slučaju, oslanjajući se na Eparhiju budimljansko-nikšićku, namjerno ili nenamjerno marginalizuje i državu Crnu Goru i Mitropoliju crnogorsko-primorsku, koje istorijski stoje u žrtvenom temelju Vučedolske bitke.
Da bi ironija bila još veća, a situacija bezizlaznija, u Srbiji naša Crkva sve više klizi u inferioran položaj u odnosu na državu, što proizvodi prigušenu kolektivnu patologiju.
Književno stvaralaštvo Milutina Mićovića – zalihe prošlih ćutanja i „rudarenja“
Crnogorskoj državi takođe se ima štošta teško prigovoriti, a najteži prigovor jeste priznanje albanske republike na Kosmetu. To boli svakog Srbina u Crnoj Gori. Ali, ako je to nekakva utjeha, a i pravde radi, treba reći da sadašnji predstavnici crnogorske vlasti nijesu priznali tu, natovskom silom montiranu, republiku.
Sve u svemu, da zaključim – proslava jubileja 150 godina Vučedolske bitke, iako je u cjelini bila solidna, ipak je dovela do loma istorijskog sjećanja i prenaglašavanja uloge nominalnog organizatora, na štetu istorijskih nosilaca ove slavne bitke.
Ovo namjerno zamagljivanje ima mnoge implikacije – od prikrivanja aktuelne nesreće srpskog naroda na Kosmetu do nepoštenog marginalizovanja Crne Gore, koja se upravo oslanja na slavu Vučjeg Dola.
Na kraju, molim čitaoce ovog teksta da u ovaj moj stav ne upliću mog brata, mitropolita crnogorsko-primorskog Joanikija. Stariji sam brat (šest godina) i znatno duže od njega prisutan u javnom životu, sa dovoljno poznatim stavovima već četiri decenije. I da ne dužim…
