Sve vrijeme do 20. vijeka (uključujući i njega), Evropa je izgledala kao centralni stožer svjetske istorije. Zatim je uslijedio veliki građanski rat na Zapadu, tridesetogodišnji rat našeg doba (1914-1945), gdje su se sve velike evropske sile – Britanija, Francuska, Njemačka, Italija, Rusija – zajedno sa skoro svima ostalima, borile u nekim od najvećih bitaka u istoriji.
Rezultat je bio takav da su sve najveće evropske države bile okrvavljene. Sva evropska carstva su pala. Svi kolonijalni narodi bili su u velikoj mjeri oslobođeni i započeli su velike migracije ka matičnim zemljama. A Evropa je bila podijeljena na Zapad, predvođen Sjedinjenim Državama, i sovjetski blok, kojim je dominirala Moskva.
Ipak, čak i tokom tog četvorodecenijskog Hladnog rata, Evropa se smatrala glavnom nagradom u toj bici.
Budućnost pripada Aziji
U trenutku kada se Hladni rat završio trijumfom „slobodnog svijeta“, Evropska unija, stvorena po uzoru na Sjedinjene Države, bila je u usponu, a gotovo sve novooslobođene evropske države počele su da se pridružuju NATO savezu. Ipak, danas se osjeća da uloga Evrope u svjetskoj istoriji blijedi, da je američki zaokret ka Kini i Indo-Pacifiku istorijski i trajan, i da prošlost pripada Evropi, a budućnost Aziji.
Na kraju krajeva, Azija je dom najmnogoljudnijih država na svijetu, Kine i Indije; šest od devet svjetskih nuklearnih sila; gotovo svim velikim muslimanskim državama: Indoneziji, Indiji, Pakistanu, Bangladešu, Turskoj i Iranu, kao i najvećim svjetskim ekonomijama izvan SAD: Kini i Japanu.
A Evropa?
Velika Britanija je 2016. godine glasala za izlazak iz EU. Ovog ljeta, Britanci su se pridružili Australijancima i SAD u AUKUS paktu koji je poništio za Francusku dragocjeni sporazum o izgradnji desetak podmornica na dizel pogon – i zamijenio ih britanskim i američkim nuklearnim podmornicama.
Pariz je ovo shvatio kao „izdaju“, kao „nož u leđa“ od strane saveznika koje je general Šarl de Gol omalovažavao nazivajući ih „Anglosaksonci“. Ipak, formiranje AUKUS-a nesumnjivo je predstavljalo jasnu poruku gde Australijanci vide svoju budućnost – ne pored Francuske, već pored SAD.
Ipak, ovo je bio najgori američki napad na našeg francuskog saveznika još otkako je predsjednik Dvajt Ajzenhauer naredio Britancima i Francuzima da napuste Suec. Ali Ajk je 1956. imao izgovor da nije bio upozoren na britansko-francusku invaziju na Egipat i da su naši partneri u NATO-u postupili bez njegovog znanja ili pristanka.
U znak protesta zbog tretmana Francuske u sporazumu o podmornicama, predsjednik Emanuel Makron opozvao je svog ambasadora u SAD, što nikada nije učinjeno otkako je Francuska priznala američke kolonije i priskočila im u pomoć tokom našeg rata za nezavisnost.
Štaviše, sporazum o podmornicama doveo je do otkazivanja velike zabave u francuskoj ambasadi u Vašingtonu povodom proslave 240. godišnjice Bitke u zalivu Česapik. To je bila presudna britansko-francuska pomorska bitka u zalivu Česapik 1781. godine, u kojoj je pobijedila francuska flota, što je omogućilo da se vojsci generala Džordža Vašingtona obezbijedi pokriće dok je okruživala, granatirala i na kraju primorala na predaju vojsku generala lorda Kornvalisa u Jorktaunu.
Rastakanje Evrope
Dok se Britanci nalaze izvan EU, a Francuzi otuđeni od svojih saveznika u NATO, Njemačka je u nedjelju održala izbore na kojima je, po prvi put u svojoj istoriji, Hrišćansko-demokratska unija Konrada Adenauera, Helmuta Kola i Angele Merkel svedena na četvrtinu glasova nacionalnog biračkog tijela.
Novi lider Njemačke, nakon višemjesečnih pregovora koji slijede, mogao bi biti lider socijaldemokrata, u koaliciji sa Zelenima. Ali, čak ni takva vlada možda neće biti sastavljena do Božića. Nijedan od potencijalnih kancelara iz redova Hrišćansko-demokratske unije ili Socijaldemokratske partije nema ugled Merkelove, koja je u proteklih deceniju i po bila lider Njemačke, ali i de fakto lider Evrope.
A pogledajte sadašnje stanje u NATO-u, koji se nekada slavio kao najuspješniji savez u istoriji jer je tokom čitavog trajanja Hladnog rata uspio da odvrati sve sovjetske planove o invaziji na dio Evrope koji je pripadao Alijansi. Godine 2001. pozivajući se na član pet koji kaže da je napad na jednu članicu napad na sve, NATO se pridružio Amerikancima u napadu na Avganistan čiji je cilj bio obračun sa počiniocima napada od 11. septembra.
Ovog avgusta, 20 godina kasnije, svi naši saveznici u NATO povukli su se kada se avganistanska vojska raspala i nestala, a avganistanski režim doživio kolaps. Naši saveznici iz NATO su tako učestvovali u sramoti američkog povlačenja i poraza. Ne samo da se centar političke gravitacije pomjera iz Evrope ka Aziji, već i evropsko jedinstvo izgleda kao stvar prošlosti.
Otkako je Britanija napustila EU, Škotska razmatra odvajanje od Engleske. Katalonija i dalje razmišlja o otcjepljenju od Španije. Sardinija razmatra otcjepljenje od Italije. Poljska i Mađarska se sukobljavaju sa EU u pogledu unutrašnjih političkih reformi koje su navodno u suprotnosti sa zahtjevima birokrata u Briselu.
Što se tiče zemalja članica NATO-a na jugu EU, Španije, Italije i Grčke, njihova glavna briga nije invazija Rusije nego tekuća invazija sa prostora čitavog Mediterana, iz Afrike i sa Bliskog istoka.
Preveo sa buchanan.org: Radomir Jovanović
Izvor: Novi Standard
