Kada se društvo nalazi u političkoj krizi i pred izazovima, često se takva situacija opisuje – raskrsnicom. Na tome posebno insistiraju oni koji žele da, opravdano ili ne, unesu dozu dramatičnosti. Ako se danas pred crnogorskim političkim subjektima nalazi nekoliko opcija, a najpoznatije su – formiranje nove vlade, rekonstrukcija postojeće ili izlazak na vanredne parlamentarne izbore, to i dalje ne znači da je u pitanju – raskrsnica. Prosto, sva tri predloga ili ako ih svedemo na dva – rekonstruisana vlada ili izbori, ne razilaze se nužno odnosno mogu voditi ka istom cilju, na primjer – demokratizaciji društva odnosno nastavku demokratskih procesa. U tom slučaju dolazimo do sledećih pitanja: koji je put najsigurniji, a koji najbrži? I kome kakav put odgovara? U takvoj situaciji mi se suočavamo sa utvrđivanjem posebnosti koje se tiču opšteg i partijskog interesa, a ovi interesi nekada se razlikuju a nekada poklapaju. I to zavisi od mnogo faktora.
Ideja o novoj, tzv. trećoj po redu vladi od pada autokratije, dobila je saglasnost parlamentarne većine ali tek u “foto finišu” ili fudbalskim rečnikom – na granici ofsajda. Ulogu pomoćnog sudije preuzeo je predsjednik Đukanović (čiji mandat ističe za nekoliko mjeseci) i podigao zastavicu, što je propraćeno negodovanjem “publike”.
Kako je Ustavni sud u blokadi tako nema ni, da se ponovo poslužimo fudbalskim rečnikom, “var sobe” da odluči. Ono što je izvjesno jeste kršenje procedure u Đukanovićevom slučaju – nije na konsultacije pozvao sve stranke, a u obrazloženju oslonio se na “lični utisak”. Njegovi kritičari bi rekli – nije mu prvi put da sopstvene utiske stavlja iznad činjenica posebno onih koje proizilaze iz Ustava. U međuvremenu, izglasan je zakon o predsjedniku, koji se većina smatra sredstvom “razrade ustava” i njegovom “produženom rukom”, a to je upravo uloga svakog zakona. Na drugoj strani, parlamentarna manjina, koja drži rekord u kršenju Ustava, odlučila je da isti – “odbrani” uličnim protestima. Oni takođe zahtijevaju i vanredne izbore. Rekonstrukcija postojeće vlade je upitna jer se postavlja pitanje – može li se rekonstruisati vlada koja je izgubila povjerenje u Skupštini? Mnogi će kazati – može, sve dok Ustavni sud ne saopšti da ne može. A on u ovom trenutku nije kompletiran. Nova vlada sastavljena od parlamentarne većine mogla bi da donese određenu stabilizaciju priliku i pokaže mogućnost i sposobnost parlamentarne većine da se – dogovara, sarađuje i vodi državu. Njen legitimitet ne bi bio upitan dok god postoji najmanje 41 prema 40 u Skupštini.
I takva vlada bi u susret narednim izborima, vanrednim ili redovnim, bila dobra preporuka za birače, jer se osnovna zamjerka koja se tiče parlamentarne većine odnosi na neslogu u minule dvije godine. Ipak, to se takođe može tumačiti kao dinamika tranzicionih procesa. Nema jednoumlja – ima demokratije.
Prolongiranje ideje o vanrednim izborima, opoziciju predvođenu DPS-om stavlja pred novi izazov: Kako zadržati biračko tijelo koje se uveliko osipa? DPS jeste uspio da ublaži pad ali procjene govore da su se u tome najviše oslanjali na obećanja da će “pobijediti na lokalnim izborima”. A na lokalnim izborima su kao što je poznato izgubili. Analitičari su i ranije uočili da glasači DPS gube motivaciju da ostanu u okruženju ove stranke dok je ista u opoziciji. Produženi boravak DPS u opoziciji, bez važnog događaja na vidiku (izbori), DPS-u donosi mnogo nepoznanica, a poznate činjenice im ne na ruku – nisu vlast na državnom, neće biti vlast ni u većini opština, uključujući i Glavni grad. Jedina “karta” na koju DPS u ovakvoj scenariju može da se osloni jeste da rad eventualne nove vlade – bude neuspješan. DPS nije jedina stranka koja zahtijeva izbore. To sve češće traže i čelnici pokreta Evropa sad. Oni sasvim izvjesno žele da iskoriste uspon koji su zabilježili i da u tom zaletu – na vanrednim parlamentarnim izborima osvoje na državnom nivou procenat koji su osvojili u Podgorici. A možda i više od toga. Nova vlada i neodržavanje vanrednih parlamentarnih izbora nisu skroz nepovoljni za PES.
Razlog leži u činjenici da što im sleduju čelna mjesta u Podgorici i Danilovgradu a imaće mogućnost da participiraju u vlasti u drugim opštinama. Oni na taj način imaju svojevrsnu šansu, da promovišu svoj rad na lokalnom nivou, budu angažovana politička struktura na državnom nivou, kako kritički tako i konstruktivno, i da iskoriste vrijeme do novih izbora da izgrade svoju infrastrukturu.
Kako se u samom naslovu ovog teksta nalazi pitanje, tako se pitanjem može i završiti: Zašto bi se uopšte čekalo na nove izbore, ako DPS bilježi pad, nije li to šansa da, ne samo konačno pobijedi, već i njihov broj svede na manji broj poslanika koji imaju sada? A time bi i njihov “ucjenjivački kapacitet” u narednom sazivu Skupštine značajno bio sužen.
O tome u drugom dijelu ove analize.
Redakcija
