Autor: Jovan Džodžo
U okviru repertoara za novembar programa „Nikšićka kulturna scena“, u Nikšićkom pozorištu promovisana je monografija „Međunarodni festival glumca 1995–2025“. Izdanje Nikšićkog pozorišta i JU Zahumlje obuhvata tri decenije festivala koji je od skromne monodramske smotre izrastao u manifestaciju prepoznatljivu i van granica Crne Gore.
Monografija hronološki prati razvoj festivala u gradu pod Trebjesom, od prve monodramske smotre u Crnoj Gori, preko tri izdanja Jugoslovenskog festivala jednog glumca, do današnjeg naziva koji nosi od 2000. godine. Knjiga je podijeljena u pet cjelina: program, učesnici i nagrade, odluke žirija sa obrazloženjima, fotozapisi predstava takmičarskog repertoara i pratećeg programa, te pres-kliping tekstova iz medija u Crnoj Gori i okruženju.
„Knjiga je rađena istraživačkom metodom, faktografskog karaktera, gdje su činjenice bile neprikosnovene. Dakle, bez dodatnih i dugih analiza i zaključaka, ređali smo sve događaje i bitne činjenice od početka do kraja, odnosno do 21. izdanja Međunarodnog festivala glumca, budući da je on prošao od 1995. kroz različite svoje forme. Dakle, knjiga je u cjelini posvećena festivalu glumca i glumi kao slobodi da činimo dobro“, kazala je Slavojka Marojević, urednica izdanja i izdavačke djelatnosti Nikšićkog pozorišta.
Autor pogovora, umjetnički direktor Nikšićkog pozorišta Janko Jelić, ističe da knjiga svjedoči o rastu manifestacije koja je počela u oskudnim uslovima, ali uz mnogo entuzijazma.
„Kad listamo stranice i čitamo tekstove iz ove knjige, srešćemo se sa jednim nevjerovatnim svjedočanstvom rasta, kako je postojala ideja da se napravi Festival monodrame, da se održi u nekim dosta oskudnim uslovima, po pitanju sredstava, tehnike i mogućnosti dolaska učesnika. S izraženo velikim entuzijazmom se to radilo i desio se pionirski poduhvat – Festival monodrame, iz koga se razvio današnji Međunarodni festival glumca.
Lično, posljednjih godina sam svjedok na kom visokom nivou se to organizuje, koliko je to značajna manifestacija, sabiralište, sastajalište značajnih i velikih umjetnika i koliko je naš grad dobio Međunarodnim festivalom glumca. Danas se veliki umjetnici, velika pozorišta, velike predstave, značajne, popularne, skupe, ni to nije loše spomenuti, otimaju da se pojave na našoj sceni u okviru tog festivala ili se trude da gostuju u našem pozorištu, mimo njega, ali samo da budu blizu te velike manifestacije“, istakao je, uz ostalo, Jelić.
Festival je nastao iz tradicije koja je u Nikšiću postojala i kada nije bilo profesionalne scene. Zahumlje, osnovano 1898. godine kao pjevačko društvo, ubrzo je razvilo i dramsku sekciju. Poslije ukidanja profesionalnog pozorišta 1965. i do njegove obnove 1999, pozorišni život grada nastavili su Zahumlje i Centar za kulturu, a u toj ustanovi 1995. nastala je i ideja o festivalu.
„Poznata je činjenica da je profesionalno pozorište ukinuto 1965. godine, pod baš čudnim obrazloženjem ‘racionalizacije kulture’. Tako je bilo sve do 1999. godine, kada je obnovljeno Nikšićko pozorište. U tom međuperiodu, Zahumlje i tadašnji Centar za kulturu preuzeli su ulogu nosioca pozorišnog života. Tako da je u Zahumlju začeta ideja o organizovanju pozorišnog festivala, sa jasnom namjerom: ako već grad nema profesionalnu scenu, imaće festival koji slavi najvažniji segment teatra – glumačko umijeće i emociju.
Tako da je 1995. godine održan prvi Festival monodrame Crne Gore, da bi sljedeće godine Festival monodrame prerastao u Jugoslovenski festival ‘Pozorište jednog glumca’. U maju 1997. godine održan je drugi Jugoslovenski festival ‘Pozorište jednog glumca’, a u aprilu 1998. godine treći festival. Zbog NATO napada na Jugoslaviju, 1999. godine festival nije održan, da bi 2000. godine bio organizovan kao Međunarodni festival glumca, nakon čega je nastupila sedmogodišnja pauza, da bi Nikšićko pozorište u februaru 2007. godine obnovilo ovu značajnu pozorišnu smotru. Vrijedno je istaći da su, pored brojnih afirmisanih domaćih kulturnih djelatnika, u radu festivala učestvovali i istaknuti glumci iz regiona, čime je dodatno obogaćen njegov umjetnički program i potvrđen njegov širi kulturni značaj. Tako je 1995. godine predsjednica žirija bila naša poznata glumica Olivera Marković, 1996. godine Milena Dravić, a 1997. i 1998. godine Mira Stupica, dok je 2000. godine jedan od selektora festivala bio Goran Sultanović.
Nikšićko pozorište i Javna ustanova Zahumlje, kroz zajedničke projekte i suizdavaštvo kapitalnih djela, stoje kao dva stuba iste kulturne tvrđave, dokazujući da profesionalizam bez tradicije nema istinsko utemeljenje, a da su zajedništvo i sinergija garant svijetle budućnosti. U tom smislu se i trudimo da dočekamo 2030. godinu, kada će Nikšić biti Evropska prestonica kulture“, kazao je, uz ostalo, Miodrag Čizmović, direktor JU Zahumlje.
Monografija je dio edicije „Jubileji“ Izdavačke djelatnosti Nikšićkog pozorišta. Knjiga o istorijatu jedne od prepoznatljivijih pozorišnih manifestacija u regionu nedavno je predstavljena i na 69. Međunarodnom sajmu knjiga u Beogradu.
Izvor: RTNK
