Najnoviji demografski podaci za Bosnu i Hercegovinu izgledaju prilično sumorno, kao i procene demografskih stručnjaka iznete na bazi tih pokazatelja. Statistički podaci po kojima je u BiH minule godine rođeno oko 26.000 beba govore da je reč o istorijski najnižem broju rođenih mališana u BiH.
Na primer, 1996. godine – u prvoj posleratnoj godini – u BiH su rođene 46.594 bebe, dok je pre početka rata – 1990. godine na svet došlo 67.000 mališana.
Nagli pad nataliteta u BiH, koji je zahvatio oba entiteta, usledio je posle 2000. godine, kad je broj novorođenih u celoj zemlji pao na 39.563. Od te godine broj beba je sve manji. U Republici Srpskoj minulih godina rađa se manje od 9.000 dece.
Rukovođen tih kretanjima, demograf Stevo Pašalić došao je do podatka da će BiH 2070. godine imati 1,6 ili 1,7 miliona stanovnika. Procenio je da BiH trenutno ima 2.946.301 stanovnika. To je nekoliko stotina hiljada manje u odnosu na popis stanovništva sproveden pre samo desetak godina. Prema zvaničnim podacima, BiH je tada imala 3,5 miliona stanovnika, a nezvanično se baratalo sa 200.000 ljudi manje, jer se verovalo da je broj popisanih preuveličan prijavljivanjem dijaspore kao rezidenata. U međuvremenu, u BiH je znatno više ljudi umiralo nego što se rađalo, a oporoj statistici u prilog idu i ekonomske migracije. S tim u vezi Pašalić iznosi podatke koji ilustruju negativna demografska kretanja u istorijskoj perspektivi.
„Pre 70 godina – 1954. rođene su 115.874 osobe, a 2022. godine broj rođenih iznosio je 25.311, dok je broj umrlih 1954. godine bio 35.158, a 2022. godine 39.665”, naveo je Pašalić.
Naime, neobično zvuči podatak da je BiH pre sedamdeset godina, to jest 1953, i 2022. godine imala približno isti broj stanovnika. „Samo što je od 1948. godine BiH imala stalni porast stanovnika sve do 1991. godine. Nakon toga BiH je sustigla demografska, a potom i ekonomska tranzicija i svođenje visokih stopa rađanja na niske stope”, kaže Pašalić.
On je upozorio da, ako stopa ukupnog fertiliteta duži period iznosi do 1,3, to za oko 45 godina može dovesti do „upolovljenja” ukupne populacije neke zemlje, čak i u uslovima nižeg mortaliteta, što nije slučaj u BiH, već je, kako navodi, veoma visoka i stopa mortaliteta.
„Pošto je BiH istorijski emigraciona zemlja, broj stanovnika se znatno brže smanjuje i trenutno je nešto manji od tri miliona, to jest 2.946.301. Projekcije su još sumornije i ovakav trend demografskih kretanja 2070. godine će svrstati BiH u populaciono male zemlje sa najbržim opadanjem broja stanovnika, na svega 1,5 do 1,6 miliona”, procenio je Pašalić.
Rađanje beba, migracije i natalitet spadaju u sfere u kojima javnost povremeno zabrinu sumorni pokazatelji, ali za koje se ispostavi da slični trendovi postoje u regionu i većini zemalja Evrope, pa za njih verovatno nema pouzdanog sistemskog rešenja. Sve se najčešće svede na obećanja vlasti da će ulagati u demografiju, ali da rezultati tih aktivnosti – nemaju garanciju.
Izvor: Mladen Kremenović/politika.rs
