Piše: Tufik Softić
Kaludarska rijeka u Beranama sa njenim slivom koji se ogleda u velikom broju većih i manjih izvora pitke vode, sa kanjonom i prirodnim resursima, kao i arheološkim i turističkim lokalitetima, mogla bi biti proglašena za zaštićeno prirodno područje.
Opštini Berane je, naime, takav zahtev zvanično upućen od strane jednog broja nevladinih organizacija i građanskih aktivista koji smatraju da je ovo jedan od najvrednijih prirodnih prostora beranskog kraja.
“Vrijeme je da zaštitimo ono što pripada svima nama, prirodu koju smo naslijedili i koju treba da ostavimo budućim generacijama. Zato smo podnijeli zahtjev Opštini Berane da se donese uredba o trajnoj zaštiti Kaludarske rijeke i njenog sliva. Stojimo na raspolaganju kroz građanski monitoring i projekat Sentinel – Stražar mreža, kako bi se obezbijedili svi potrebni podaci za izradu studije zaštite”, kazao je Portalu RTCG predstavnik NVO “Tumbarica” Radomir Tomović.
On ističe da rejon Kaludarske rijeke ispunjava sve prirodne i druge predispozicije da dobije status zaštićenog područja.
“Ovo područje ima očuvani riječni ekosistem, bogat biodiverzitet, autentične planinske pejzaže, značajne hidrološke vrijednosti i ogroman potencijal za održivi turizam. Njegova zaštita znači očuvanje prirodnih resursa opštine Berane, razvoj ekoturizma, zaštitu biljnog i životinjskog svijeta i jačanje lokalnog identiteta i prirodnog nasljeđa. U skladu sa Zakonom o zaštiti prirode, naša inicijativa je već prepoznata od strane Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, a sada je na Opštini Berane da pokrene dalji postupak, jer za tako nešto ima potpuno opravdanje” – rekao je Tomović.
I mještani Kaludre nedavno su najavili da će predložiti da se rijeka koja protiče kroz njihovo sela stavi pod punu zaštitu države Crne Gore.
Naglasili su da Kaludarska rijeka predstavlja pravi prirodni biser i da kao takva treba da bude sačuvana od bilo kakvih štetnih uticaja. Remećenje korita Kaludarske rijeke, smatraju oni, predstavljalo bi svojevrstan ekološki zločin.
“Kaludarska rijeka sa okolinom predstavlja najljepšu moguću prirodnu oazu. Na njenim obalama, između ostalih vrijednosti, prije dvadesetak godina, uz blagoslov tadašnjeg mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija, obnovljen je drevni manastir Ćelije, koji važi za jedan od najljepših pravoslavnih hramova u Crnoj Gori. Zato nikada nećemo dozvoliti da neko iz bilo kog razloga remeti Kaludarsku rijeku onako kako je to u minulom periodu bilo nagovještavano. Od nadležnih državnih organa zatražićemo da se Kaludarsku rijeku stavi pod trajnu zaštitu, jer se ona, zbog svoje božanstvene ljepote, može nazvati pravim prirodnim biserom” – poručili su mještani Kaludre.
Poznato je da je nedavno bila najavljena izgradnja kamenoloma u blizini Kaludarske rijeke, i to na lokalitetu Gradine. Međutim, nakon reakcije mještana i predstavnika nevladinog sektora koje je otvoreno podržalo Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, Vlada je odlučila da ovaj lokalitet ukloni iz Plana koncesija za 2026. godinu.
Stanovnici Kaludre od ranije su pokazivali građanski aktivizam i spremnost da zaštite prirodne i druge vrijednosti kraja u kom žive.
Oni su svojevremeno uspjeli da spriječe izgradnju mini-hidroelektrane na rijeci koja protiče kroz njihovo selo, odnosno godinama se borili da Vlada raskine ugovor na osnovu kojeg je kompanija “Hidroenergija Montenegro” svojevremeno dobila koncesije da na Kaludarskoj rijeci gradi male elektrane.
“Izašli smo kao pobjednici iz ove priče, jer smo uspjeli da sačuvamo našu rijeku, izuzetni prirodni biser na sjeveru države. Raduje nas što su odgovorni konačno shvatili da ne treba ići protiv prirode i naroda i da interesi pojedinih investitora ne mogu biti preči od interesa lokalnog stanovništva” – ističu mještani sela Kaludra.
Živopisna planinska Kaludarska rijeka je desna pritoka Lima, i predstavlja jedinu od tri veće rijeke koje su ulivaju u Lim na području opštine Berane, a da nije stavljena u cijevi za potrebe malih hidroelektrana.
Priče o Šekularskoj rijeci koja je potpuno nestala i gdje je napravljen ekocid, kao i o rijeci Bistrici sa izvorištima na Bjelasici, koja je u cijevima u dužini od trinaest kilometara dobro su poznate i široj crnogorskoj javnosti, a ne samo stanovnicima ovog sjevernog grada.
U tom svjetlu se inicijativa nevladinih organizacija i građanskih aktivista za da se Kaludraska rijeka sa njenim slivovima proglasi za zaštićeno područje pokazuje kao izuzetno značajna i opravdana.
Izvor: RTCG
