Novoadaptirani grad-hotel je specifična ruralna aglomeracija arhitektonski slična svim primorskim selima, ali u ovom slučaju takvog kreativnog i originalnog sklopa da je jedinstvena u svijetu
Sama priroda, kada se stvarao ovaj dio svijeta, imala je jednu posebnu i nepredvidivu igru, pa je izvukla ostrvce kao malo čudo. Na takvo čudo prirode reagovao je i čovjek, graditelj po instiktu. Iako ima više pretpostavki i legendi o nastanku Svetog Stefana, prihvaćena su kazivanja Stefana Mitrova Ljubiše o nastanku sela kao mjesta za zbjeg čeljadi i stoke kada su razni osvajači harali po Paštrovićima.
Bedemi su prva graditeljska forma na ostrvcu, jer je bezbijednost motiv izgradnje ostrvca, ali isto tako i crkva Svetog Šćepana se gradi već u 1464. godini, kao duhovni i životni imperativ. U početku su kuće građene za po jedno bratstvo, da bi docnijom izgradnjom, razvijajući specifične etnološke forme života, narastao u mali gradić koji ima svoju opštinu, žandarmerijsku stanicu, sud dobrih ljudi, Bankadu. Godine 1912. Sveti Stefan broji 28 domaćinstava i 142 duše.
Ono što je krajnje specifično u istoriji ovoga ostrvca, jeste da ga je pedesetih godina XX vijeka vlast oduzela od vlasnika i preuredila u svojevrstan i neobičan grad-hotel, koji je doživio svjetsku slavu.
Novoadaptirani grad-hotel je specifična ruralna aglomeracija arhitektonski slična svim primorskim selima, ali u ovom slučaju takvog kreativnog i originalnog sklopa da je jedinstvena u svijetu. Stari graditelji su instiktivno poštovali prirodu, tj. kuću prilagođenu terenu, vodeći računa da svi elementi kuće (konoba, magazin, okućnica i prilazi), budu kvalitetno zastupljeni. Takvim poštovanjem terena, u ovom slučaju stijene, nastali su neponovljivi sklopovi kuća, docnije apartmanskih jedinica u izobilju autentičnih detalja: terasa, ograda, pjaceta i pižuna, u autohtonoj odmjerenoj hortikulturi. Turistu svetostefanski ambijenti vraćaju u neke praiskonske, arhetipske i zaboravljene stadijume ljudskih početaka. Tradicionalna kuća, autentični ambijent u skladu sa prirodom i okolinom postižu eleganciju i ekskluzivnost, kakve nema na Jadranu.
Slobodan Mitrović
Izvor: Sloboda, 7.6.2018.
