Piše: Jovan Markuš, bivši predsjednik opštine Cetinje
Današnje Cetinje se surovo i krajnje primitivno obračunava sa svojom istorijom i tradicijom. Ne zabrinjava samo vandalizam prema kulturi, duhovnosti, intelektualnom nasleđu već i ćutanje gradskih vlasti na te događaje. Ni poslije 6 dana nijesmo čuli što misli gradonačelnik Cetinja o lomljenju ćiriličnog natpisa na Šah klubu Cetinje.
Naime 03. decembra 2024. godine je Odjeljenju bezbjednosti na Cetinju prijavljeno da je tokom prethodne noći polomljena ćirilična tabla na Šah klubu o čemu je sačinjeni uredno zaveden zapisnik. Čak i da nije čitao novine prvi čovjek grada Cetinja je po prirodi svog posla morao biti obaviješten o tom događaju. Zašto ćuti. Zašto ne reaguje. Može makar da opomene izgrednike ako neće da ih osudi.
Veliki broj turista koji prolaze Njegoševom ulicom na Cetinju zastaju pred šah klubom. Fotografišu Šah tablu ili staju ispod nje kako bi napravili uspomenu. Sami Šah klub i njegova stilizovana oznaka u vidu šahovske table lijepo je obilježje grada koje ljudima zapada za oko i ostaje u sjećanju. Shvata li rukovodstvo Cetinja da se nasrtajem na gradska obilježja najviše škodi Cetinju i njegovoj perspektivi kao gradu kulture, mira, tolerancije i mjesta gdje bi turisti rado dolazili i odsijedali. Zbog agresivnog nacionalizma koji se ogleda u nasrtaju na svaku različitost od dnevnopolitičke Cetinje izlazi na loš glas. Turisti će Cetinje sve više zaobilaziti kao konfliktno i nebezbjedno mjesto.
Podsjećanja radi iznosimo nekoliko činjenica o istoriji šaha na Cetinju.
Šah se igrao na Cetinju i u 19 vijeku, pa da li su zato polomili ćiriličnu tablu na prostorijama ovog slavnog kluba ? Na arhivskoj fotografiji iz osamdesetih godina 19 vijeka(1873 – 1880) koja se nalazi u Šah klubu je kraljev dvorski ljekar Dr Žan Baptiste Feuvrier i bliski kraljev rođak i ađutant Blažo Petrović Njegoš.
Treba znati i da je šah ozakonjen u Knjaževini Crnoj Gori (što je možda jedini slučaj u cijelom svijetu) i da se nalazi u Opštem imovinskom zakoniku dr Valtazara Bogišića iz 1888.g u članu 477. Pošto je ovaj Zakon štampan kao i sve ostalo na ćirilici do austrijske okupacije 1916.g, nažalost mrzitelja Ćirilice i Crne Gore ovaj pravni spomenik ne mogu uništiti, kao što su polomili u toku noći ćiriličnu tablu na Šah klubu u Njegoševoj ulici na Cetinju.
Policija, tužilaštvo i sud dužni su sprovesti neophodne radnje i obavijestiti javnost o izvršiocima ovog nedjela.
Od gradonačelnika Cetinja ne treba insistirati na izjašnjenju jer njegovo ćutanje o nedjelu predstavlja svojevrsni čin izjašnjenja, primjeran partiji iz koje dolazi.
Božidar Kažić
Božidar Kažić je bio potpredsjednik FIDE (Svjetske šahovske federacije od 1974 do 1978). Cetinju kao gradu šaha ukazivala je pažnju Svjetska Šahovska Organizacija a današnje Cetinje mu lomi table, oznake, znamenja samo zato što su napisana na ćirilici. Božidar M. Kažić (1921-1996.) naučio je da igra šah sa 16 godina, a titulu majstorskoga kandidata osvojio je na turniru u Beogradu 1953. godine. Majstor dopisnoga šaha postao 1954. godine.
Organizacijom šahovskih manifestacija počinje se baviti odmah poslije završetka Drugoga svjetskoga rata na Cetinju (član ŠK ,,Lovćen“) kao referent za šah pri vladi Crne Gore. Suđenjem na šahovskima takmičenjima bavi se od 1947. god. da bi titulu internacionalnoga sudije (IA FIDE) dobio na kongresu svjetske organizacije 1958. godine.
Bio je glavni sudija na šahovskima olimpijadama i čitavome nizu šahovskih takmičenja najvećega ranga. Četvrt stoljeća je sekretar ŠSJ i predsjednik u jednome mandatu. Delegat ŠSJ na kongresima FIDE je od 1960. do 1982. godine. Član je centralnoga odbora FIDE u periodu 1960-1986, a izvršnoga odbora FIDE od 1970-1986. Potpredsjednik FIDE je u mandatu od 1974. do 1978. godine. Predsjednik komisije FIDE za šahovska pravila je od 1978. do 1994. godine. Uspješno se bavio šahovskim novinarstvom i publicistikom. Na šahovske teme, kao autor ili koautor, objavio je preko 15 monografskih publikacija. Umro je 1996. godine. Sahranjen je na Cetinju
Izvor: Fejsbuk
