Možda će se Venecijanska komisija ponašati slično komisiji filmskog festivala u Veneciji i glasati u korist nastavka filmskog trilera čije su joj glumačke postave, radnja i režiser odavno poznati. Vidjećemo uskoro.
„Odoh u Veneciju da vas kažem Komisiji“
Ovo bi mogao biti radni naslov trilera o trenutnoj političkoj situaciji u Crnoj Gori. Kada se životna dešavanja opasno poistovjete sa sadržajem filma uobičajeno je da se u špici filma pojavi rečenica
“Svaka sličnost sa stvarnim ličnostima i događajima je slučajna”
Poslije ove rečenice gledaoci naslućuju da slijedi dramatična priča u kojoj su protagonisti filma u ozbiljnoj opasnosti. To što je ličnostima i mjestu događanja trilera režiser promijenio imena ne znači da će se ublažiti napetost i dinamika radnje.
Podsjetimo se serijala “Đekna još nije umrla a kad će ne znamo”. U jednoj sceni lik iz serije prefigani Joksim, inače seoski žbir, uvijek sa tašnom ispod ruke i mašnom oko vrata spreman da nekoga prošpija nadležnima, obraća se komšiji uvijek, u svemu i svačemu začuđenom, inače dobrodušnom Radosavu riječima “E sad idem da te kažem u Šavnik”.
Ako su Joksim i Radosav izmišljena imena junaka serije, treće ime, ime gradića u kome se dešava radnja je stvarno. Gradić Šavnik zaista postoji. Nalazi se na sjeveru Crne Gore. Taj gradić je centar dramatičnih crnogorskih političkih zbivanja u poslednjih nekoliko mjeseci. Sve oči su uprte u taj gradić koji se stvarno zove Šavnik. Na lokalnim izborima u Šavniku do sada se glasalo neuspješno četiri puta, a glasaće se i peti put. Razlog je što se maleni Šavnik pobunio protiv načina na koji se u Crnoj Gori sprovode izbori već tri decenije. U Šavniku se vode žestoke izborne kampanje i još žešće borbe oko regularnosti izbornog dana. Jedni govore u Šavniku će se glasati po pravdi, drugi govore osvojićemo Šavnik po pravilima izbornog zakona koje je donijela naša partija.
Oko Šavnika će se iduće nedjelje voditi i peta izborna bitka. Još je neizvjesno u čijim će rukama završiti Šavnik.
Sledeće nedjelje, dakle po peti pu,t glasanje u Šavniku biće najgledaniji crnogorski filmski triler. Naći će se u žiži ukupne javnosti.
Do te moguće poslednje epizode glasanja zapitajmo se čisto kao gledaoci mnogobrojnih crnogorskih političkih trilera zašto se prekidaju glasanja u Šavniku.
Glasanja se prekidaju zato što u Šavnik dolaze da glasaju ljudi koji nijesu iz Šavnika. Ovi koji su iz Šavnika neće da popuste pod pridošlicama sa lažno stečenim biračkim pravom. Pridošlice kažu da je sve po zakonu jer imaju zvanične potvrde da su stanovnici Šavnika iako žive daleko od Šavnika. Pridošlice ne lažu. Stvarno imaju potvrde izdate po zakonu. Ipak više je nego nelogično da je broj pridošlica u Šavniku dramatično porastao u doba izbora, baš pred zimu u vrijeme kada se i starosjedioci zbog oštrih zima i sniježnih blokada sele iz Šavnika. Upravo taj paradoks daje draž i zaplet našem političkom trileru.
Da li je broj glasača u Šavniku drastično poprastao s pravom ili mimo prava postoje razna tumačenja. Vladajući DPS tvrdi da je broj stanovnika u Šavniku porastao s pravom. Opozicioni DF insistira da rast broja stanovnika u Šavniku nema nikakve veze sa pravom i da je samo dio unaprijed smišljene izborne prevare i usavršenih izbornih krađa DPS-a.
Na sreću Šavnik se koliko god bio mali ipak nalazi u Evropi. A u toj velikoj Evropi postoji jedna ugledna Komisija čiji je službeni naziv
“EVROPSKA KOMISIJA ZA DEMOKRATIJU KROZ PRAVO” Komisija je formirana 1990 godine. Oni koji su je formirali nijesu ni slutili što će se dešavati u Šavniku 32. godine poslije formiranja komisije. Ko bi očekivao da će se problem glasanja u Šavnika pojaviti u najdirektnijem obliku kao posve novi problem “demokratije kroz pravo”.
Ta Komisija koja se bavi demokratijom kroz pravo nadaleko je poznata pod imenom “VENECIJANSKA KOMISIJA”. Venecijanska komisija nema nikakve veze sa Venecijanskim filmskim festivalom. Ovdje je svaka sličnost strogo isključena.
Umjesto da se Šavnik kao direktno oštećeni u procesu demokratije kroz pravo obrati “Venecijanskoj komisiji”, komisiji, “Venecijanskoj komisiji” se obratio Predsjednik države Crne Gore i predsjednik partije čija je specijalnost organizovanje ovakvih vrsta izbora širom Crne Gore punih 30 godina.
Zbog sličnosti sa predmetnim događajima prisjetimo se ponovo razgovora Joksima i Radosava (junaka izmišljenih imena) i Šavnika grada neizmišljenog imena. Da bi triler bio moderan i netendenciozan morala bi se promijeniti ona čuvena rečenica kojom Joksim prijeti Radosavu.
Ta rečenica trebala bi da glasi “E sada idem u Veneciju da te kažem Komisiji”
Njome bi se priča o crnogorskoj demokratiji kroz pravo na primjeru Šavnika i ovlašćenja Predsjednika države Crne Gore da raspisuju izbore po pravilima svoje partije zaokružila na jedini ispravan način.
U čemu je suština prijetnje da će neko nekoga kazati “Venecijanskoj komisiji” gledaoci mogu zaključiti po analogiji sa serijalom “Đekna još nije umrla a kad će ne znamo” režisera Živka Nikolića ali i po tekućim događajima koji se tiču navodnog kršenja Ustava Crne Gore po pitanju ovlašćenja predsjednika države, ali to je već priča o sledećem crnogorskom političkom trileru koji će se tek gledati. Spremite se za njegov nastavak.
Ubijeđen sam da bi i za Venecijansku komisiju koja je formirana da bi se bavila problemima demokratije kroz pravo slučaj glasanja u Šavniku predstavljao posve novo iskustvo u radu. I ne samo višestruka glasanja u Šavniku već i glasanja u Skupštini Crne Gore gdje su usvojena ograničenja predsjedniku države Crne Gore i dominantne partije da više ne mogu organizovati izbore po receptu Šavnika, na sličan način birati sudije Ustavnog suda, davati mandat predsjedniku vlade Crne Gore, imenovati ambasadore Crne Gore i tako dalje ..
Detaljnim uvidom u ove jedinstvene političke mehanizme Venecijanska komisija bi stekla dragocjeno iskustvo kako kod nas funkcioniše demokratija kroz pravo.
Međutim možda će se Venecijanska komisija ponašati slično komisiji filmskog festivala u Veneciji i glasati u korist nastavka filmskog trilera čije su joj glumačke postave, radnja i režiser odavno poznati. Vidjećemo uskoro.
Ranko Rajković
