Piše: Branislav Predojević
Izdavačka kuća „Laguna“ posthumno je objavila posljednji roman proslavljenog srpskog pisca Dobrila Nenadića pod nazivom „Bekstvo iz raja“ .
Duhovit, ironičan, leksički prebogat roman stiže iz književne zaostavštine poznatog ariljskog agronoma i plodnog romansijera koji se poput meteora vinuo u književne vrhove novije srpske književnosti svojim prvim romanom „Dorotej“, nakon čega je tokom karijere ostavio iza sebe impresivan opus, posebno u žanru istorijskog romana.
Roman „Bekstvo iz raja“ predstavlja vrstu Nenadićevog testamentarnog omaža rodnom selu, a šire i metaforično, svom narodu, koji su u prošlom vijeku, kao i u ovom romanu, zadesila razna čuda.
Sve ono što tvori socijalnu dramu istorijske i političke realnosti u kojoj se srpski narod našao u XX vijeku sažeto je na stranice ove knjige od rata preko oslobođenja, Informbiroa, poslijeratnog otkupa, socijalizama i otrežnjenja od njega do ljubavi, zavisti, komšijskih čarki i seoskih legendi.
Sažeti, mudri i nepogrešivi sudovi Nenadićevih junaka o svojoj mahom tragičnoj sudbini čine još uvjerljivijim glas pripovjedača, kao da naracija teče iz vjekovnog kolektivnog glasa koji nastavlja da vedro i uspravno nadživljava nedaće koje ga neprestano progone.
Književni kritičar i pjesnik Gojko Božović ističe da je zavodljiva priča ostala i u posljednjem romanu nepromjenljiva osnova romanesknog piščevog svijeta.
– Čitljiva rečenica i zavodljiva priča ostajale su nepromenljivo u osnovi Nenadićevog romanesknog sveta koji se tematski kretao između srpskog srednjeg veka i humorno-satirične slike provincijskih karaktera i mentaliteta – rekao je Božović.
Ugledni književnik i urednik Mihajlo Pantić navodi da pisac zna da uposli jezik tako da on ponekad preuzme inicijativu pa zato priča postaje zavodljiva. Takođe napominje da ogroman značaj kod Nenadića zauzima njegova linija predstavljanja likova na jedan izrazit humoran način koji dolazi iz podneblja kojem pisac pripada.
– Nenadićeva rečenica ima intenzitet usmenog kazivanja, puna je kolokvijalnih idioma, potom retkih reči, arhaizama i lokalizama. Pisac ume da uposli jezik tako da on ponekad preuzme inicijativu pa priča postaje zavodljiva na jedan gotovo organski, fiziološki način, neprestano podstican pitanjem „šta je bilo dalje“. Ne treba zaboraviti ni pripovedačev dar za humorno, katkad i karikaturalno-sprdačko predstavljanje likova, što neposredno proishodi iz duha podneblja, iz onoga tipa kulture kojem Nenadić rođenjem pripada, a izdašno se naslanja i na najbolju tradiciju srpskog realizma – rekao je Pantić. Knjiga ima 184 strane u mekom povezu.
BIOGRAFIJA
Dobrilo Nenadić (1940-2019) stekao je književni ugled i slavu već svojim prvim romanom „Dorotej“ (1977), koji je do sada doživio 14 izdanja i ekranizovan je 1981. godine.
Poslije toga objavio je romane „Kiša“ (1979), „Vreva“ (1981), „Poplava“ (1982), „Statist“ (1983), „Divlje zvezde“ (1985), „Roman o Obiliću“ (1990), „Polarna svetlost“ (1995), „Despot i žrtva“ (1998), „Uragan“ (1999), „Brajan“ (2000), „Sablja grofa Vronskog“ (2002), „Pobednici“ (2004), „Mrzovolja kneza Bizmarka“ (2005), „Hermelin“ (2006), „Gvozdeno doba“ (2009), „U senci crne smrti“ (2011) i „Vreme kokoški“ (2013).
Izvor: Glas Srpske
