O „reproduktivnom pravu“ kao manifestaciji biopolitičke suverene moći

Ali, bio bi svojevrsni sokratovski paradoks pokušati primijeniti sokratovski majeutički metod u naše vri­jeme, i to u dijalogu sa zagovornicama „reproduktivnog pra­va“, iz barem dva raz­loga, u kojima ima i sokratovske ironije. Prije svega, zato što se pod repro­duk­tivnim pravom ovdje podrazumijeva, ne pravo na da­rovanje novog, jedins­tvenog i neponovljivog ljudskog života, već pravo na lišavanje takvog ži­vota pri­je nego što je on i došao na svijet, jer abortus nije ništa drugo nego pre­natalno ubis­tvo sa pre­dumišljajem. Dakle, plodni majeutički razgovor sa zastup­nicama repro­duktivnog prava koje odbacuju majeu­tiku kao vještinu donošenja djeteta na svijet, sasiječen je već u ko­rijenu.

I drugo, zastup­nice reproduktivnog prava i njihovi isto­miš­ljenici ne žele da čuju argumente druge strane zbog svog monološkog nastrojenja i isključivosti. Dakle, ta­­mo gdje nema dijaloga i gdje vlada ideološka isključivost nema ni sokratovske maje­utike, ni porađanja istine o majeutici koju može da doživi jedino že­na po svojoj živo­to­davnoj prirodi. Otuda je svaki poziv na istinski majeutički di­jalog sa pro­tivnicima maje­u­ti­ke, kao neonatološke prakse i kao smislene dijaloške komuni­ka­cije, ako ne non­sens, on­da jedan novi, moderni sokratovski paradoks i ironija.

Dakle, kada sve to znamo, jasno je da je nova medijska kampanja pokrenuta da pod izgovorom zaštite repro­duktivnog prava žene stigmatizuje Srpsku pravoslavnu crkvu, dakle ve­ćinu vjerujućih građana kojima je jasno da se jedna etička tema politizuje. Naravno, postoje izuzeci, slučajevi koji nevoljno otvaraju mogućnost prekida trudnoće, ali oni samo potvrđuju pravilo, pravo na život. Ali, iza ove poli­tizacije etike nalazi se perfidna biopolitička moć koja se proglašava za pravo, tačnije biopolitička moć se u ovom slučaju manifestuje kao reproduktivno pravo.

Rečeno je da živimo u „Agam­benovom momentu“, a to znači u vremenu u kome su se po­t­­vrdile teze (pogotovo u vrijeme pandemije i vanrednog stanja koje prijeti da postane redovno) savremenog italijanskog mis­lioca Đorđa Agambena o savremenoj bio­po­li­tičkoj suverenoj moći koja odlučuje o tome koji životi su dostojni da se nazovu ljuds­­­kim i vrijednim, a koji to nisu, sa punim pravom da budu fizički eliminisani, bez mo­gu­ć­nos­ti da budu žrtvovani. Drugim riječima, zalaganje za „reproduktivno pravo“ je ele­me­nat biopolitike koju Đorđo Agamben u svojim djelima precizno opisuje i bespo­šte­dno kritikuje. Ostavljajući po strani njegovo mišljenje o abortusu kao repro­duk­tiv­nom pra­vu, njegovi pojmovi su dobro interpretativno sredstvo za kritički osvrt na ovu temu. S tim u vezi, abortus kao gnusno prenatalno ubistvo tek započetog života u utro­bi žene, može se tretirati, kako sa stanovišta tradicionalne hrišćanske etike koja datira još od apostolskog vremena, sav­re­mene medicinske etike, praktične filosofije i prava, tako i sa Agambenovog stano­vi­šta o biopolitici.

Biopolitička moći države djeluje prema bi­polarnom modelu, tako što vrši segregaciju i selekciju ljudskog života, na život vri­jedan da se nazove ljudskim i ani­malnog „golog života“ koji je isključen iz ljudskog po­retka. Ova prv forma života kao društvenog-politički priznatog, reprezentovanog i uključenog imenuje se grčkim poj­mom βίος (bios), dok je puki prirodni ili „goli život“ opojmljen grčkim ζωή (zoe). Shodno ovoj poj­movnoj suprotnosti, bio­po­li­­tička moć stavlja u pogon „antro­pološku mašinu“ u cilju stalnog rede­fi­nisanja čovjeka i tretiranja ljudskog život na dva različita načina.

Nosioci ove suverene biopolitičke moći sada su aktivistkinje ženske tjelesne autonomije i reproduktivnog prava koje se odnose prema životu nerođenog djeteta kao prema „golom životu“, koji nije vrijedan da dođe na svijet. To znači da svoj život i svoje pravo pretpostavljaju nezaštićenom i ranjivom životu, koji nije priznat u svojoj vri­jednosti i svojoj svetosti, i otuda može da bude, prvo, lišen svih prava koja mu pri­padaju od samog začeća kao ljudskom i ličnosnom, a potom i nekažnjeno oduzet.

U doba do­minacije neoliberalne ideologije, ta opasnost da ljudska forma života bude proglašena „golim živo­tom“, nakon što je na njega svedena, nadvija se nad svima nama, slijedeći Agambena, nad po­jedincima, zajednicama i narodima, ali dodajmo sada i nad nerođenom djecom. To znači da su aktivistkinje reproduktivnih prava mali, ali oštri zupčanici u „antropološkoj mašini“. Kako se ta monstruozna mašina selekcije ljudskog života ne bi zahuktala i biopolitička suverena moć postala princip po kome funkcioniše država, biblijska svijest o svetosti ljudskog života mora doći do svoje majeutičke riječi u društvenom polju i javnoj sferi iz koje se želi trajno ostrakizovati.

Emisiju “Agora” sa dr Dušanom Krcunovićem možete poslušati na sledećem linku, Radio Svetigora: https://svetigora.com/dr-dusan-krcunovic-na-agori-o-reproduktivnom-pravu-kao-manifestaciji-biopoliticke-suverene-moci/