Jedna od najvažnijih morskih cvjetnica Sredozemnog mora je posidonija (Posidonia oceanica). O značaju koji se pripisuje ovoj morskoj travi govori i činjenica da je dobila ime po Posejdonu, bogu mora u starogrčkoj mitologiji.
U našem moru posidonija najčešće nastanjuje pješčano dno do dubine od oko 30 m. U plićim vodama, na dubinama od 1 do 10 m, često je prati mnogo majna morska trava, resa (Cymodocea nodosa). Ime roda Cymodocea potiče od imena Nereide Kimodokeje, jedne od pratilja boga Posejdona, čije se ime povezuje sa smirivanjem talasa. Slična vrsta morske cvjetnice u plitkim vodama je i Zostera noltei, koja je znatno rjeđa na crnogorskom primorju.
Morske trave imaju izuzetno važnu ulogu u morskim ekosistemima. One proizvode organsku materiju, obogaćuju donje slojeve vode kiseonikom, stvaraju staništa pogodna za život, ishranu i razmnožavanje brojnih biljnih i životinjskih vrsta, učvršćuju sediment i doprinose zaštiti obale od erozije.
Rizomi posidonije mogu rasti horizontalno i vertikalno. Zajedno sa sedimentom stvaraju čvrstu, slojevitu strukturu poznatu kao matte. Upravo zbog ove sposobnosti dugotrajnog vezivanja organske materije i ugljenika, livade posidonije sve se više istražuju u kontekstu ublažavanja klimatskih promjena. Tokom fotosinteze posidonija vezuje ugljenik iz vode u svoja tkiva i sediment, gdje se on može dugoročno skladištiti.
Ipak, posidonija raste veoma sporo, a njene livade su posebno osjetljive na pritiske kao što su izlivanje otpadnih voda, nasipanje i betoniranje obale, zamućenje mora i sidrenje. Zbog njihove ekološke vrijednosti i osjetljivosti, podvodne livade posidonije prepoznate su kao jedno od prioritetnih staništa za zaštitu prema EU Direktivi o staništima. Monitoring ovog staništa zato pruža važan uvid u stanje morske sredine tokom dužeg perioda.
U jesen posidonija odbacuje najstarije trakaste listove, koje talasi često izbacuju na plaže. Iako se takve nakupine ponekad doživljavaju kao „nečistoća“, one imaju važnu prirodnu ulogu: ublažavaju eroziju obale i predstavljaju posebno stanište za razne organizme. Njihovo uklanjanje radi čišćenja plaža, naročito u turističkoj sezoni, može doprinijeti nestajanju ovog važnog obalnog mikro-staništa.
Djelovanjem talasa, otpali listovi posidonije usitnjavaju se u tanke niti, koje se kotrljanjem po morskom dnu grupišu u okruglaste loptice poznate kao morske lopte ili „Neptunove loptice“. Ako ih pronađete tokom šetnje plažom, to je znak da se u neposrednoj blizini nalazi livada posidonije.
Posidonija rijetko cvjeta. Najnoviji naučni podaci ukazuju na vezu između intenzivnijeg cvjetanja i zagrijavanja mora, kao što je zabilježeno tokom 2022. godine. Plod posidonije nalik je zelenoj maslini, pa se ponekad može vidjeti i njegovo klijanje.
Izvor: UCG
