Piše: Borka Golubović-Trebješanin
Postoje ljudi kojih se uvek rado setimo. Jedna od takvih osoba, svakako, jeste glumica Radmila Savićević, upamćena po svojoj neposrednosti, osobenom humoru, likovima majki, baka, žena iz naroda. Upravo u toj jednostavnosti krije se njena tajna: kako je uspevala da nas nasmeje, razneži. I podseti nas na ljude koje smo voleli. Baš kako je i govorila: „I dve reči i pet rečenica su velika uloga, ako se dovedu do perfekcije. Ne znam drugi put.” Plenila je toplinom, dobrotom, energijom, prirodnošću.
Svojim darom, neprolaznim ulogama, koje je samo ona mogla tako spontano da igra, ostavila je neizbrisivi trag u istoriji srpskog glumišta. Čuvena Majka Vuka, neprevaziđena Žarka, legendarna Riska, neponovljiva Gospođa ministarka…
Pomalo i zaboravljena Radmila Savićević rođena je kao Radmila Milenković 8. februara 1926. godine u Kruševcu i ove godine obeležava se vek od njenog rođenja. Prvi susret sa glumom imala je u osnovnoj školi, kao Baba Sara u istoimenoj recitaciji. Recitovanjem i glumom nastavila je da se bavi u Sokolskom pozorištu i u dramskoj sekciji „Abrašević”. Za vreme Drugog svetskog rata učestvuje u dobrotvornim priredbama za zarobljenike u nemačkim logorima.
Odgajana je u skromnoj porodici, u domu u kojem nije bilo mnogo čega u izobilju. Ipak, prema njenim sećanjima, bilo je topline i poverenja. Njena samohrana majka Cana podizala je sama troje dece i borila se da im obezbedi skroman život. Upravo iz takvog detinjstva Radmila Savićević ponela je razumevanje za čoveka: njegove slabosti, upornost, tihu snagu koja mu ne da poklekne pred izazovima stvarnosti.
Godine su prolazile, pozorišne daske smenjivale su se sa novim gradovima, predstavama i ulogama. Kruševac joj je dao početak, Niš umetničko sazrevanje, a Beograd široku publiku i popularnost. Iza njenog uspeha stajali su rad, disciplina i godine posvećenosti. „Tri grada su mi u životu značila sve: rodni Kruševac, sa svim ljubavima i počecima, gde sam prošla kroz najveću glumačku školu čika Bore Mihailovića, zatim Niš, gde sam umetnički sazrela i provela najlepše godine, i Beograd, u koji sam došla da pokažem šta znam”, govorila je Radmila Savićević.
Znala je da se velika gluma ne stvara samo pred publikom, već i u tišini, daleko od aplauza i svetla reflektora. Glumila je u čuvenom „Đidu”, prvoj održanoj pozorišnoj predstavi u oslobođenom Kruševcu 1945. godine, koju su izveli članovi amaterskog pozorišta i Druge proleterske divizije.
Bila je u ranoj mladosti i učesnik velike radne akcije branja kukuruza u Vojvodini, gde je lično organizovala i predvodila omladinsku grupu koja će iste godine kruševačkoj publici podariti drugu posleratnu predstavu „Misija mister Perkinsa u zemlji boljševika”.
Ranog proleća 1946. godine postala je stalni član Okružnog (gradskog) pozorišta u Kruševcu. Prvog maja debituje u prvoj predstavi novoosnovanog pozorišta: „Roditeljski dom” Valentina Katajeva, tumačeći lik Marije Martinove u adaptiranoj kafani „Kasina”.
Moja generacija, sećala se Rada Savićević, nije birala pozorišnu umetnost kao profesiju. Sve je došlo spontano. Na primer, radila sam iz zadovoljstva. Bio je to moj provod, moja zabava, druženje.
Za osam sezona, od 1946. do 1954. godine odigrala je gotovo 70 uloga u domaćem i stranom dramskom repertoaru. Među njima i u komediji „Porodica Blo” koju je napisala glumica Ljubinka Bobić. Angažman u Narodnom pozorištu u Nišu usledio je posle predstave „Kola mudrosti, dvoja ludosti” Aleksandra Ostrovskog, ali ju je komitet partije vratio u rodni Kruševac uz obrazloženje: „Zašto bi Rada zabavljala Nišlije kad može i naše.”
Godine 1955. postaje član Narodnog pozorišta u Nišu. Do 1970. ostvaruje više od 50 uloga u bogatom dramskom repertoaru niškog Narodnog pozorišta.
Te sezone postaje član Beogradskog dramskog pozorišta-scena na Crvenom krstu, gde je dočekala zasluženu penziju, u koju odlazi 1. aprila 1986. sa punim radnim stažom. Poslednja pozorišna uloga u bogatoj pozorišnoj karijeri, pred odlazak u penziju, bila je Vidosava Pajković u predstavi „Poltron” po tekstu Siniše Pavića, u režiji Aleksandra Đorđevića. Njena karijera nije se završila odlaskom u penziju. Doživela je i zlatni jubilej: pola veka na sceni.
U matičnom Beogradskom dramskom pozorištu ostvarila je ceo spektar uloga. Isto tako, rado je bila gost i u Jugoslovenskom dramskom pozorištu gde je igrala Anđu u „Sumnjivom licu” u režiji Nikole Simića. U Ateljeu 212 tumačila je Ikoniju, vlasnicu privatne kafane „Šargan” kao alternacija Miri Banjac u predstavi „Čudo u Šarganu” u režiji Mire Trailović.
Njena životna pozorišna uloga, smatraju poklonici teatra, bila je Tetka Doka u „Zoni Zamfirovoj”. Doku je u Kruševcu premijerno igrala čak četiri puta, u režiji Miroslava Petrovića, Mije Nauparca i Borisava Mihailovića, 1946, 1948, 1949. i 1952. godine. U Nišu je isto tako za ovu ulogu 1963. godine dobila Oktobarsku nagradu grada Niša. U Savremenom pozorištu, sadašnjem Beogradskom dramskom pozorištu u ovoj ulozi nastupa 1970. godine uz Milivoja Živanovića, koji je igrao Hadži Zamfira, dok su Maneta i Zonu tumačili Dragan Laković i Ljiljana Lašić.
Posebno je volela Radmila Savićević i svoju junakinju Živku Popović u predstavi „Gospođa ministarka”. U rodnom Kruševcu premijerno je igrala dva puta: 1946. i 1948. u režiji Bore Mihailovića. U Nišu takođe u dva navrata, u režiji Aleksandra Ace Đorđevića i Dušana Rodića, posle čega se pisalo: „Pronađena je Gospođa ministarka.” Zbog te uloge se, beleže hroničari, 1969. godine našla na listi kandidata za narodnog poslanika. Premijerno je igra i u Šabačkom narodnom pozorištu u režiji Aleksandra Saše Glovackog i u Beogradskom dramskom u režiji Aleksandra Ognjanovića. Maštala je u jednom trenutku da karijeru nastavi u Sarajevu, ali kada joj je Meša Selimović, direktor Sarajevskog narodnog pozorišta, ponudio angažman, ona je odbila. Bila je poznata i kao glumica u Molijerovim komadima, kao Ana u „Vasi Železnovoj” Maksima Gorkog i kao Sarka u Nušićevoj „Ožalošćenoj porodici”.
Dolaskom u Beograd, pored pozorišta osvaja i televiziju, film, radio i estradu. Prvu glavnu ulogu na televiziji dobija 1969. godine kao Živka Štrba u seriji „Samci” Gordana Mihića. Vrlo brzo stiče ogromnu popularnost. Donela joj je niz antologijskih uloga: Majka Vuka y „Pozorišty u kući”, Violeta Kruška y „Kamiondžijama”, Šurdina baba Savka y „Vrućem vetru”, Baba Tomanija u seriji „Babino unuče”, Živadinka Žarka Šijaković y „Boljem životy”, Ristana Riska Golubović y „Srećnim ljudima”.
Za svoj, više od pola veka dug, umetnički rad dobila je brojne nagrade i priznanja: Orden rada sa zlatnim vencem, dve Oktobarske nagrade grada Niša (za ulogu Brigitke u „Premijeri na pragu” 1959. i za ulogu Doke u „Zoni Zamfirovoj” 1963), Oktobarsku plaketu Beograda, Povelju grada Kruševca, nagradu za životno delo „Zlatna kaciga” u Kruševcu 1997. godine, Nušićevu nagradu za životno delo glumcu komičaru na festivalu „Nušićevi dani” u Smederevu 1995. godine, nagradu „Ćuran” u Jagodini 1989. za ulogu Vidosave Pajković u predstavi „Poltron”, više nagrada na Susretima profesionalnih pozorišta Srbije – „Joakim Vujić”, kao i pomenute Oskare popularnosti. Njen lik se nalazi i na poštanskoj marki u okviru serije „Velikani srpskog glumišta”.
O njenom životu i radu svedoči i knjiga „Radmila Savićević – Prva i poslednja”.
Bila je udata za glumca Božidara Božu Savićevića. Upokojila se 8. novembra 2001. godine. Počiva na Novom groblju u Beogradu, u Aleji zaslužnih građana.
Izvor: Magazin Politika
