Prvog dana otvaranja Beogradskog sajma knjiga 26. oktobra, Obodsko slovo je organizovalo predstavljanje knjige na koju se čekalo već 70 godina, koliko je prošlo od smrti velikog junaka, vojskovođe i državnika, predsjednika Vlade Crne Gore i ministra vojnog, đenerala Mitra Martinovića.
Velika sajamska sala je bila prepuna svečanih gostiju na predstavljanju knjige „Bitka za Čast“ autora đenerala Mitra Martinovića koje i Obodsko slovo iz Crne Gore u saradnji sa Arhivom Vojvodine.
Na početku promocije princeza Jelisaveta Karađorđević čitala je moralne pouke đenerala Mitra Martinovića, potom se obratila i glumica i kulturni djelatnik Ivana Žigon, koja je priredila ovo izdanje, a o knjizi su govorili Radomir Uljarević, Dr Nebojša Kuzmanović, general Milan Jolović.
Još 1996. godine objavljeni su đeneralovi memoari blagodareći istoriografu dr Dušanu Martinoviću „Ratne godine 1912- 1916“, dok je Akademik Vlado Strugar objavio knjigu „Srpstvo serdara Janka Vukotića i divizijara Mitra Martinovića“.
Upravo danas u trenutku kada se vrši revizija svih oslobodilačkih ratova, pa se južnim slovenima pokušavaju oduzeti sve tekovine pobedonosnih Balkanskih ratova – kao u priči, poput otkrića dugo skrivanog blaga pojavljuje se po prvi put rukopis 44 moralna načela pod naslovom „Bitka za Čast“ Đenerala Mitra Martinovića.
Ovaj moralni kodeks prof. dr Srđa Martinović naziva „svojevrsnim crnogorskim ili đeneralovim bušidom“, pisan je iz pera državnika i vojskovođe Mitra Martinovića – presudne ličnosti za sprečavanje obustavljanja Balkanskog rata od velikih sila – Predsednika kraljevske vlade, ministra vojnog i inostranih djela u vreme početka oslobodilačkog rata. Njegov uslov kralju Nikoli da oformi vladu i jeste bio ulazak u rat, a njegova istorijska uloga u ulasku u Balkanski rat o kojoj govore mnogi istoriografi proslavila je upravo Crnu Goru, jer je kao najmanja i najsiromašnija članica Balkanskog saveza prva otvorila istorijsko bojište, koje je uticalo ne samo na istoriju Crne Gore i Balkana, već i čitave Evrope.
Akademik Vlado Strugar zaveštao nam je o Mitru sledeće reči: „Među stvaraocima i inicijatorima Balkanskog rata Mitar Martinović je jedini kojemu se priznaje da otadžbinom zakorači prije drugih država, da bojevima svoje vojske otvori Balkansko ratište. Da ničega zvanog njegovim udjelom nema osim doprinosa u stvaranju Balkanskog saveza, pa je to neizbežno za vječito pominjanje u srpstvu njegovog imena. Dok moderni istoričar, osnivač Instituta za vojnu istoriju Crne Gore Prof. dr Srđa Martinović piše kao recenzent i biograf:“ Sa vremenske distance može se reći da je divizijar Mitar Martinović bio desna ruka kralja Nikole u presudnim momentima donošenja Ustava i balkanskih ratova, u kojima je Kraljevina Crna Gora izlazila kao pobjednik.
Iako je nezahvalno raspravljati o nečemu što se nije dogodilo, ostaje ipak pitanje kakva bi bila uloga i sudbina Crne Gore u Prvom svjetskom ratu i godinama nakon njega, da je uloga đenerala Mitra bila po njegovim zaslugama i ratnom umijeću.“
O njegovom značaju za ulazak u Balkanski rat na prezentaciji govorili su junak našega doba Pukovnik Milan Jolović Legenda, istoričar Zoran Bajin koji sa praunukom Ivanom Žigon priprema i „Novu vojnu istoriju Crne Gore“ iz pera ne samo državnika, već i mislioca i vojnog pisca Mitra Martinovića. I „Bitka za Čast“, kao i „Nova vojna istorija Crne Gore“ nađene su u sveskama u rukopisu koje je brižljivo sačuvala njegova slavna unuka – glumica Jelena Jovanović Žigon.
Uvereni smo da će se u svim budućim srpskim i crnogorskim vojnim školama zasigurno izučavati duhovna načela Mitra Martinovića iz njegovog dela „Bitka za Čast“.
Prof. Dr Srđa Martinović piše o značaju što će kako on kaže„ Đeneralov bušido“ krenuti u susret novim generacijama. Svjetlost duha, Otmjenost, Dostojanstvo, Strpljenje, Poštovanje, Opreznost, Poštovanje, Mudrost, Veličanstvenost, Odvažnost, poglavlja su impresivne knjige čiji je priređivač Ivana Žigon , a ova duhovna načela su ona oružja koje nam 70 godina posle svoje smrti nudi artiljerijski divizijar Mitar Martinović u svom djelu “Bitka za Čast“.
Na dan novomučenice Bosiljke Pasjanske koja je stradala od Arnauta, te su takva mučenička stradanja naroda i izazvala oslobodilačke ratove, nimalo slučajno ovakvo raritetno štivo izašlo je na svetlost dana. „Svemu ima vreme, pa i svakom poslu pod nebom ima vreme.“ Na dan promocije knjige đenerala Mitra Martinovića, slučajno može neko reći, mada slučajnosti ne postoje, Podgorica i cela Crna Gora preživljavaju teške trenutke, do kojih su dovela višedecenijska „napuštanja Skadra“ pred ucenama velikih. A Skadar su u tom trenutku predali svi – od velikih sila, Srbije, vekovne zaštitnice Rusije, čak i Kralj Nikola, samo vlada Mitra Martinovića nije prihvatila veliku predaju.
Sa 43 godine, u punoj snazi iako kao presudno važan inicijator pobedonosnog Balkanskih ratova može slaviti sve oslobođene teritorije na Balkanu, on principijelno daje ostavku na sve svoje visoke državničke položaje. Ne prihvata nerazborita, nepotrebna, nepravedna napuštanja od strane vođa što smatraju da je pokazivanje poniznosti prema velikima i bezuslovno prihvatanje svih ucjena politička mudrost koja treba da krasi vlast malih naroda.
Kako dolikuje kraljevskom predsedniku vlade odlomke iz knjige čitala je Njeno visočanstvo princeza Jelisaveta Karađorđević, i Mitrovi potomci Ivana i Stefan Žigon.
Junak našega doba pukovnik Milan Jolović poletno je govorio o „Bitki za Čast“ i svome divljenju prema Crnoj Gori i odvažnosti njinih oficira i slavne istorije. U publici se okupio krem intelektualnog srpstva – predstavnici istorijskih i vojnih instituta, istoričari, izaslanici Mitropolita budimljansko – nikšićkog Metodija i Vladike Bačkog Irineja, pesnici i pisci a počasni gost bio je i Bjeloruski ambasador, kako je Mitar 1915 godine više meseci boravio u ruskom glavnom štabu kao vojni ataše Crne Gore u Baranovićima na teritoriji današnje Bjelorusije.
Prof dr Srđa Martinović piše da su Mitrove riječi visoko podsticajne, da se iza svake riječi sakriva dublje značenje, a iza svake rečenice novi smisao. O tome da njegova načela nijesu vezana ni za jednu naciju ili vjeru, već da su namenjena svakome. A najviše onima koji tragaju za svetošću duha, ko traga i uspinju se ka Čovjeku kao vrhovnom načelu. Piše da se ovaj „đeneralov putokaz čovečnosti može porediti samo sa Mislima Marka Aurelija, ali ih po uobličenosti i definiciji Mitar Martinović kao autor nadiliazi.
Potekao kao izdanak loze 14 knezova i 11 vojvoda, direktni potomak glavnih protagonista Gorskog vijenca, đeneral Mitar rekao je sve čak i poslednjim svojim gestom , živeći svoju „Bitku za Čast“ do poslednjeg daha. „ Po Mitrovom zaveštanju njegovi posmrtni ostatci iz Aleje velikana u Beogradu 13, oktobra 19168 godine prenešeni su u njegovo rodno mjesto Bajice i onde sahranjeni pored njegovih znamenitih predaka. Ovim završnim činom rekao je sve o odnosu prema rodnoj kući Martinovića i Crnoj Gori. Prvi saradnik kralja u doba Balkanskih ratova i prva sablja Balkanskog rata, sabesjednik kraljeva i careva, drug slavnih vojskovođa, rod najvišeg evropskog plemstva, najškolovaniji oficir Crne Gore, veliki saveznik slobode, beskompromisni neprijatelj ropstva vizionar i mislilac, našao je spokoj među bajičkim borovima, svečano ispraćen od najviših crkvenih velikodostojnika uz prisustvo više hiljada građana. „
Izvor: IN4S
