Piše: Redakcija
Skoro mjesec dana ne jenjava žestina napada na predsjednika crnogorske Skupštine Andriju Mandića zbog telegrama saučešća upućenog porodici Ratka Mladića. Ovi napadi ne dolaze samo iz Crne Gore, već i iz Hrvatske, ali i iz Slovenije i Bosne i Hercegovine i svi se odreda obrazlažu sintagmom „evropske vrijednosti“ koje su nespojive sa slavljenjem ratnih zločinaca.
Žurnal je u više navrata ukazivao na činjenicu da se u činu upućivanja telegrama saučešća ne može pronaći čak ni nagovještaj elemenata glorifikacije zločinaca kao ni negiranja sudskih presuda i poricanja zločina, ali u čitavom tom moralizatorskom vodvilju postoji jedan još bitniji aspekt o kojem Mandićevi kritičari te pokretači i pobornici inicijative za njegovu smjenu po svoj prilici nisu vodili računa.
Spomenuta sintagma „evropske vrijednosti“ ni izdaleka nije tako maglovita kao što se to čini crnogorskim političarima, žurnalistima i aktivistima koji za njom olako posežu. Ona obuhvata šest temeljnih kategorija (ljudsko dostojanstvo, sloboda, demokratija, jednakost, vladavina prava i ljudska prava), te principe pluralizma, nediskriminacije, tolerancije, pravde i solidarnosti.
Mandićevi kritičari, koji odreda čvrsto stoje na pozicijama odbrane komunističkog legata, zaboravljaju da je Evropski parlament u julu prošle godine usvojio rezoluciju kojom se eksplicitno i nedvosmisleno osuđuju zločini komunističkih vlasti u Sloveniji na završetku Drugog svjetskog rata. Među planerima i neposrednim egzekutorima tih zločina bili su mnogi crnogorski kadrovi koji i danas uživaju slavu. Činjenica da oni nisu pravosnažno presuđeni za svoje zločine nije predstavljala prepreku za njihovu moralnu osudu u Evropskom parlamentu.
Pored te rezolucije, postoje i rezolucija Vijeća Evrope iz 2006. godine, kojom se osuđuju zločini totalitarnih komunističkih režima, te rezolucija Evropskog parlamenta iz 2019. godine kojom se izjednačavaju zločini svih totalitarnih režima, dakle i nacističkih i fašističkih i komunističkih.
Sve te rezolucije ugrađene su u tkivo onoga što se danas percipira kao klupko „evropskih vrijednosti“ iz čega proističe obaveza svih onih koji se pozivaju na te vrijednosti da se beskompromisno i eksplicitno odreknu legata režima koji je za sobom ostavio brojne nerasvijetljene i nepresuđene zločine i koji je po svojoj najdubljoj prirodi u izravnoj suprotnosti sa „evropskim vrijednostima“.
Bez tog čina, sve kritike na račun Andrije Mandića zbog jednog telegrama saučešća u kojem ne postoji apsolutno nikakav glorifikatorski element, postaju ništa više od kenjkanja i prenemaganja s pozicija moralizatorskog supremacizma, ali i bumerang koji se vraća pravo u čelo onome ko ga je bacio. Da su imali malo više političke mudrosti i civilizacijske pameti, Mandićevi kritičari bi na vrijeme shvatili da evropske vrijednosti nisu švedski sto, već skup principijelnih kategorija.
