Evropa Nostra – renomirana evropska organizacija koja se bavi zaštitom kulturne baštine – stavila je nedavno Sveti Stefan na neslavnu ali prestižnu listu sedam najugroženijih lokaliteta Evrope za 2023 godinu.
I ovog ljeta Sveti Stefan vjerovatno neće otvoriti vrata turistima, tako da crnogorskih turistički brend ostaje pod katancem. Na tu činjenicu ukazuje i Blažo Kažanegra iz Inicijative za vraćanje grada Svetog Stefana u potpuno vlasništvo države.
“Sveti Stefan je i treću godinu za redom zatvoren. Međutim za nas mještane, gledano iz ugla važnih međunarodnih konvencija i osnovnih ljudskih prava, on je zatvoren još od 2007 godine. Prije svega važno je istaći činjenicu da je Evropa Nostra – renomirana evropska organizacija koja se bavi zaštitom kulturne baštine – stavila Sveti Stefan na neslavnu, ali prestižnu listu 7 najugroženijih lokaliteta Evrope za 2023 godinu. Samim tim Sveti Stefan se smatra kao dio evropske kulturne baštine a ne samo paštrovske ili crnogorske. Uzrok takve odluke Evropa Nostre je prije svega teška devastacija u Miločerskom parku, gradnja ogromnih zgrada sa stanovima za prodaju, sječa drveća, rušenje starih kraljevskih objekata, plan da se sruši ljetnja pozornica, plan da se stare kraljevske vile pretvore u duplekse, nemar Uprave za zaštitu kulturnih dobara, kršenje osnovnih ljudskih prava kao i Faro konvencije koja garantuje pristup kulturnoj baštini svakom pojedincu, i još mnogo toga.”, priča Kažanegra za Sputnjik.
Naš sagovornik dodaje da mještani i Paštrovići hoće da se Sveti Stefan otvori, ali da se otvori kao grad, slobodan grad, sa elementima elitnog turizma, elitniji mnogo nego što je bio zadnjih godina.
“ Hoćemo muzeje na ostrvu, hoćemo restorane domaće kuhinje, da gosti jedu paštrovske makarule i svježu ribu a ne neka nama nesvojstvena jela, zdrav je suši, ali nije naše jelo. Hoćemo prodavnice domaćih proizvoda i radionice gdje će gosti gledati od domaćih majstora kako se pravi domaća pašta i ruštule. Elitni gosti žele to da vide, a ne samo da sjede u sobi ili na plaži zatvoreni u svom nekom imaginarnom hedonističkom svijetu, a na štetu lokalne zajednice.
Takav Sveti Stefan bi bio otvoren tokom čitave godine i bio bi pokretač i katalizator ne samo ljetnjeg već i zimskog turizma. Sadašnji zakupac je također dobrodošao da bude partner u ovom novom Svetom Stefanu, pravičnom i inkluzivnom, ali ujedno i elitnijem nego prethodnih godina.”ističe Kažanegra za Sputnjik.
Arbitraža u Londonu
Sveti Stefan ostaje zatvoren do okončanja arbitraže u Londonu po tužbi zakupca protiv države. Na gubitku je i crnogorski turizam, ali i lokalno stanovništvo
Ekskluzivni hoteli Sveti Stefan i Miločer na budvanskoj rivijeri, najposjećenijem dijelu crnogorske obale, još jedno ljeto, treće zaredom, dočekuju zaključani. Zakupac hotela Adriatic Properties i operater Aman Rizort su zatvorili hotele pred sezonu 2021. jer, kako su naveli, više nijesu mogli da garantuju privatnost svojim gostima na plažama koje su zakupili uz hotele. Ograde na prilazima ovim plažama su srušene u martu 29021kom protesta dijela mještana i čelnika budvanske vlasti iz Demokratskog fronta , Demokrata i pokreta URA koji su tražili bezuslovan pristup zakupljenim hotelskim plažama.
U pitanju su četiri plaže koje su decenijama bile za goste tih skupih hotela i onih koji su mogli da plate više od stotinu eura dnevno koliko je naplaćivano za plažni mobilijar.
Spor će se rješavati pred sudovima
Nakon što su zatvorili hotele, s obrazloženjem da ne mogu da garantuju gostima mir i diskreciju, Adriatic Properties je tužio državu Crnu Goru i vlasnika hotela preduzeće „Sveti Stefan hoteli“ arbitražnom sudu u Londonu.
Tuženo preduzeće u kome većinu akcija ima država, krajem 2021. je uzvratilo pokretanjem arbitražnog postupka protiv Adriatic Properties-a, s namjerom da, kako su naveli, zaštite prava, kapital akcionara i imovinu, čija se vrijednost nekorišćenjem umanjuje. Javnost još nije upoznata dokle se stiglo u procesu arbitraže.
Iz Vlade Crne Gore je više puta poručeno da ukoliko Adriatic Properties ima iskrenu želju da ponovo otvori Sveti Stefan, u crnogorskoj Vladi će za to imati partnera, ali samo u Ustavom i zakonima propisanim okvirima.
Svetac izdat 2007 godine
Hoteli Sveti Stefan, Miločer i nekadašnja Kraljičina plaža izdati su 2007. u dugoročan zakup grčkoj kompaniji Adriatic Properties biznismena Petrosa Statisa, godinu nakon sticanja državne nezavisnosti Crne Gore. Menadžment hotela nakon renoviranja 2013. je dodijeljen svjetski poznatom Aman Rizortu iz Singapura. Kasnije je vlast Mila Đukanovića aneksima ugovora zakup za hotel Sv. Stefan produžila do 2049. godine, uz smanjenje godišnje zakupnine sa 1,6 miliona na 1,1 milion eura. Produžen je i rok zakupa za nekadašnji hotel Kraljičina plaža, koji je porušen da bi se na njegovom mjestu gradio novi sa oko 130 soba, od čega skoro polovinu čine apartmani za prodaju, zbog čega je protestvovao dio mještana i lokalna vlast.
Izvor: Boban Novović/sputnikportal.rs
