Prema novoj jesenjoj prognozi Bečkog instituta za međunarodne ekonomske studije, Crna Gora se svrstava među ekonomije sa najbržim rastom na Zapadnom Balkanu, sa prosječnim realnim rastom BDP-a od 3,3% u periodu 2025–2027. godine. Ispred Crne Gore, prema projekcijama Instituta, nalaze se samo Albanija (3,8%), Kosovo (3,9%) i Turska (3,9%), dok je većina zemalja regiona ispod tog nivoa — uključujući Sjevernu Makedoniju (3%), Srbiju (3%), Bugarsku (3%) i Hrvatsku (2,8%). Prema novoj jesenjoj prognozi Bečkog instituta za međunarodne ekonomske studije (wiiw), Kazahstan se očekuje kao zemlja s najvišim prosječnim rastom BDP-a u Evropi i širem regionu — čak 5% u periodu 2025–2027.
Ovim rezultatom Crna Gora nadmašuje prosjek regiona i zemalja eurozone (0,9%), potvrđujući kontinuitet stabilnog ekonomskog oporavka koji se temelji na snažnom turizmu, investicijama i rastu potrošnje.
Uprkos izazovnom međunarodnom okruženju i tekućim geopolitičkim rizicima, ekonomije Centralne, Istočne i Jugoistočne Evrope (CIJIE) pokazuju relativno robustan rast. Međutim, u Rumuniji, Slovačkoj i Mađarskoj visoki budžetski deficiti, industrijska slabost Njemačke i domaći problemi opterećuju ekonomiju. Ekonomske performanse su takođe slabe i u Rusiji i Ukrajini, pokazuju glavni nalazi nove jesenje prognoze Bečkog instituta za međunarodne ekonomske studije (wiiw), koja pokriva 23 zemlje regiona.
Kada je riječ o šest zemalja Zapadnog Balkana, one i dalje bilježe dobre rezultate, sa prosječnim rastom od 2,5% u 2025. i 3,4% u 2026. godini, iako će Srbija doživjeti pad rasta u 2025. – na samo dva procenta, što je najniža stopa rasta među balkanskim državama za ovu godinu.
Ipak, prognoza za naredne dvije godine je nešto optimističnija – srpska privreda bi u 2026. mogla da raste po stopi od 3,5%, a u 2027. i čitava četiri procenta.
Iz opšte perspektive, ekonomski model istočnih zemalja EU prolazi kroz fundamentalnu strukturnu promjenu.
„Dok je privatna potrošnja bila glavni pokretač rasta u državama članicama EU u Centralnoj i Istočnoj Evropi do sada, očekujemo da će investicije privatnih kompanija i javnog sektora dobiti na značaju, s obzirom na hlađenje rasta realnih zarada“, kaže Ričard Grivson, zamjenik direktora Bečkog instituta i vodeći autor jesenje prognoze.
Oštar porast izdataka za odbranu među zemljama NATO-a u regionu takođe podržava ekonomski rast. Prema Bečkom institutu, očekuje se da će ove zemlje u narednim godinama imati dodatni prosečni godišnji efekat rasta BDP-a od 0,2 do 0,3 procentna poena, pri čemu bi nacije poput Poljske i baltičkih država potencijalno mogle još više da profitiraju od povećanja izdataka za odbranu.
„Istočni Evropljani će ekonomski profitirati od ponovnog naoružavanja Evrope, jer tradicionalno posjeduju jaku odbrambenu industriju. To bi im moglo pomoći da modernizuju svoju industrijsku bazu i uspješno se kreću kroz transformaciju ka modelu rasta zasnovanom na inovacijama“, objašnjava Grivson.
Sve u svemu, Bečki institut prognozira prosečan rast od 2,2% za države članice EU u regionu u 2025, što je minimalna revizija naniže od 0,1 procentnog poena u poređenju sa ljetom. U 2026. bi trebalo da se ubrza na 2,6% – ponovo blaga revizija naniže, ovog puta od 0,2 procentna poena. To znači da će ove zemlje verovatno nastaviti svoj proces ekonomskog sustizanja i ove i sljedeće godine, rastući znatno brže od eurozone (2025: 0,9%; 2026: 1,4%).
Zemlje Višegradske grupe – Poljska, Češka, Slovačka i Mađarska, kao i Slovenija, proširiće se u prosjeku za 2,5% u 2025. godini, a njihov rast će se ubrzati na 2,9% u 2026. Poljska ostaje lider među istočnim članicama EU, sa ekonomskim rastom od 3,5% i u 2025. i u 2026. godini.
Hrvatska i Bugarska slede sa oko tri odsto rasta ove i sljedeće godine, dok su se izgledi za Rumuniju značajno pogoršali (2025: 0,8%; 2026: 1,2%).
Turska će relativno snažno rasti i ove i sljedeće godine (2025: 3,4%; 2026: 3,9%).
Međutim, za ratom razorenu Ukrajinu, izgledi postaju sve sumorniji: očekuje se da će rast biti samo 2% u 2025. i 3% u 2026. godini, iako će mnogo zavisiti od toga kako rat bude napredovao. Rusija ide ka stanju blizu stagnacije, zbog restriktivne monetarne politike centralne banke i nižih cijena nafte (2025: rast BDP-a od 1,2%; 2026: 1,4%).
Bečki institut upozorava i na dva ključna rizika: visoke budžetske deficite u pojedinim zemljama regiona (posebno Rumuniji, Mađarskoj, Poljskoj i Slovačkoj), te rusko hibridno ratovanje, koje stvara nesigurnost i odvraća investitore.
„Preleti dronova, sajber napadi i sabotaže u državama članicama EU i NATO-a u Istočnoj Evropi stvaraju neizvjesnost i, naravno, odvraćaju investitore. To je katastrofalno za poslovno raspoloženje. Zapravo, ove zemlje su već uključene u nevidljivi rat sa Rusijom, koji bi – prije ili kasnije – mogao negativno uticati i na njihove ekonomije“, zaključuje Grivson.
Izvor: Bankar.me
