Piše: Nebojša Popović
20. juna u Mađarskoj je održan referendum na kom je građanima postavljeno pitanje da li podržavaju da Ukrajina postane članica Evropske unije(EU). Od ukupno 2,27 miliona važećih glasova, 95% Mađara se izjasnilo da je protiv ulaska Ukrajine u EU. Samo 5% građana je glasalo „ZA“.
Kada je stigao na sastanak Evropskog savjeta 26. juna, premijer Viktor Orban je pred ostalim EU liderima samouvjereno izjavio:
„Doputovao sam ovdje sa veoma jakim mandatom. Moj glas je postao jači, jer nosim glas više od 2 miliona Mađara“.
Za Crnu Goru u čijim medijima se danonoćno, a često i preko granica dobrog ukusa, govori o pristupanju CG EU, nedavna epizoda sa Orbanom je veoma važan detalj. I to ne samo zbog okolnosti da trenutno samo jedna EU članica može da blokira cjelokupan pristupni proces.
Prvo, iz prostog razloga što bi bilo pošteno da neko crnogorskim građanima konačno otvoreno saopšti da je za zvanični Brisel daleko veći interes i želja da se EU iz geopolitičkih razloga proširi na sledeće tri zemlje – Ukrajinu, Moldaviju i Gruziju, nego na Crnu Goru. Zemlje Zapadnog Balkana kao prioritet dolaze tek nakon pomenutog trojca.
Zašto se povodom ove očigledne i lako provjerljive istine građani Crne Gore konstantno obmanjuju od strane gotovo svih koji imaju javni uticaj – medija, političara i NVO sektora u Crnoj Gori, ostaje misterija koja se jedino može objasniti činjenicom da su očigledno sve tri pomenute karike društva pod kontrolom istog centra, sa jasnim zadatkom odugovlačenja i zamajavanja crnogorskih građana. Zamajavanja koje traje više od dvije decenije.
Promjena pravila o pristupanju?
Kao drugo, slučaj Orbanove Mađarske koja u kontinuitetu blokira Ukrajinu, važan je za Crnu Goru i sa aspekta da EU zbog čitave situacije sve više razmišlja u pravcu iznalaženja mehanizama kako bi spriječila da samo jedna zemlja, i to iz sopstvenih partikularnih interesa, blokira aspiracije za članstvo nekog od kandidata.
To se već dešavalo kada su Francuska i Holandija blokirali Albaniju 2019, zatim Bugarska Sjevernu Makedoniju 2020, a ubuduće se očekuje da to bude slučaj Hrvatske sa Srbijom (kao što je to slučaj Hrvatske sa Crnom Gorom sada), te Grčke ili Kipra sa Turskom…
Sve navedeno nam govori da se osim što su Ukrajina i Gruzija za Brisel mnogo važniji od Crne Gore – pravila o pristupanju se ipak mogu mijenjati, kao i da to nije bez izgleda da se desi u doglednom periodu. Za vlasti u Podgorici to je signal i ohrabrenje da se ne zaleću previše u pogledu udovoljavanja sve osionijim zahtjevima Zagreba, već da je štaviše, kudikamo mudrije biti strpljiv, i još pride uz to očuvati državno dostojanstvo. Ovo posebno iz razloga što niko ozbiljan i iole dobronamjeran ne može garantovati CG da će 2028. ili koju godinu kasnije postati članica EU.
Evroparlamentarci i provincijalna svijest
I kao treće, ali ne i najmanje važno, bitno je naglasiti da ključne odluke po bilo kom pitanju u EU donose Evropska komisija(EK) i Evropski savjet (ES)– koji predstavljaju dva glavna upravljačka tijela EU. To takođe znači da Evropski parlament čije odluke i rezolucije ionako nisu obavezujuće, nikako nije, niti može biti mjesto odlučivanja.
A ako je poznato da to nije EP, onda to posebno ne mogu biti pojedini evroparlamentarci čija riječ se u Crnoj Gori, što je tragikomično, bolje sluša nego riječ američkog, ruskog ili kineskog predsjednika, iako razni „vajci“i „sokoli“ nemaju ama baš nikakvog uticaja ni u sopstvenim državama, a kamoli na nivou EU. Zaista, krajnje je vrijeme da se političari i mediji u Crnoj Gori u tom pogledu makar elementarno upristoje, barem zbog građana koje predstavljaju. U suprotnom takav profil političara, javnih djelatnika i medijskih kuća nisu, niti mogu biti išta drugo do izraz jedne krajnje provincijalne svijesti koja godinama unazađuje Crnu Goru.
