Poslednjih dana u centar pažnje došao je misticizam državnih simbola uprkos tome što u državnim simbolima nema ničeg natprirodnog i nematerijalnog
Misticizam uglavnom vezujemo za religije, rituale, prisustvo nadnaravnog. Doživljavamo ga kao nešto onostrano i tajnovito. U našem savremenom društvu neke sasvim obične stvari počele su da dobijaju mistička obilježja i svojstva. Čak su i naši sudovi, iako za sada nemaju jače izražen inkvizitorski karakter, prinuđeni da se bave posledicama koje proizvodi misticizam.
Poslednjih dana u centar pažnje došao je misticizam državnih simbola uprkos tome što u državnim simbolima nema ničeg natprirodnog i nematerijalnog. Državni simboli su sasvim precizno opisani, grafički iscrtani i određena su pravila i način njihove upotrebe.
Uz to istorija važećih državnih simbola je vrlo kratka da bi mogla razviti neki dublji misticizam. Ipak treba imati u vidu da kod dijela stanovništva državni simboli mogu proizvesti osjećanja bliska mističnim.
Upotreba državnih simbola je regulisana zakonom. Zakon o državnim simbolima i danu državnosti Crne Gore zajedno sa kaznenim i prelaznim odredbama ima ukupno 32. člana. U njima nema nikakvih misterija.
Zašto su onda državni simboli praćeni tolikom mistikom? Zašto se oko njih stvaraju dogme i šizme. Zašto ih prate vjerske euforije i blasfemije. Zašto izazivaju velika sporenja i opasne podjele među pristalicama i protivnicima. U čemu leži misterija državnih simbola? Možda je problem u tome što naši državni simboli nijesu stečeni po slobodnoj volji i u opštenarodnom duhu već po partijskim odlukama, nalozima i preglasavanjima.
12. jula 2004. godine za zakon o državnim simbolima u Skupštini Crne Gore glasalo je 38 poslanika vladajuće koalicije, dva poslanika su bila uzdržana, opozicija nije glasala.
Da nijesu na taj način donijeti (partijskom većinom) državni simboli bi mnogo uspješnije spojili narod i državu u uzvišeni ideal zajedništva kao što se to dešava sa zastavama i himnama drugih naroda.
Od naših državnih simbola i dalje se ultimativno očekuje da potisnu u drugi plan potrebe za slobodom, pravdom, moralom, istinom, dostojanstvom po cijenu apsolutnog uvažavanja onoga ko stoji ispod državnih simbola ma kakav taj bio. Premnogo se sumnjivih osoba u premnogo škakljivih situacija u poslednjih 20 godina zaklanjalo državnim simbolima i prijetilo državnim simbolima.
Agresivni nastupi su postali prateći dio državnih simbola. Možda se to dešava samo zbog toga što su nam državni simboli novi i što predstavljaju jednu mladu državu sa velikim istorijskim aspiracijama a možda je u pitanju i rađanje jednog novog misticizma upravo kroz državne simbole.
Treba znati da sve vjere, patriotizmi, ljubavi, poštovanja koja nijesu proživljena u duši dolaze u opasnost da ih profana stvarnost razobliči, marginalizuje, zaboravi, otuđi, optuži, sankcioniše. Na izvjestan način to prijeti i našim državnim simbolima ukoliko se prema njima ne počnemo odnositi racionalno i zdravorazumski. Činjenica je da jedna polovina Crne Gore državne simbole s oduševljenjem prihvata u svakoj prilici, da ih dio druge polovine gleda s podozrenjem ili čak od njih okreće glavu.
Povod za ovaj tekst je prepiska između opozicije i vlasti u Opštini Pljevlja povodom (ne)isticanja državnih simbola. Događaj su okarakterisala dva pitanja i dva odgovora zavedena u djelovodniku Opštine, potpisana od strane odgovornog lica i pečatirana zvaničnim pečatom Opštine Pljevlja.
Opozicioni odbornici Opštine Pljevalja uputili su predsjedniku Opštine dva pitanja:
– Zašto nijeste nastavili dosadašnju praksu predsjednika Opštine Pljevlja i naložili da se grad ukrasi državnim zastavama povodom 21. maja dana državnosti Crne Gore.
– Priznajete li 21. maj kao dan državnosti Crne Gore.
Predsjednik Opštine im je dao dva odgovora.
-Da me niste napomenuli, iskren da budem ne bih se ni sjetio da je Dan nezavisnosti 21. maj. Takođe kao predsjedik Opštine Pljevlja prekinuću dosadašnju praksu da se grad 21. maja pretvara u cirkusku predstavu a vi i vaši odlazeći ideolozi ste zauvijek otišli u istoriju ukrašavajući grad izraubovanim ulicama i trotoarima. ..
– Na drugo pitanje odgovor možete pronaći u odgovoru na prvo pitanje.
Dužnost opozicionih odbornika je bila da među 32. člana „Zakona o držanim simbolima i danu državnosti Crne Gore“ pronađu elemente odgovornosti predsjednika Opštine Pljevlja i ukoliko ima zakonskih osnova pokrenu sudski postupak protiv njega. To je bilo racionalno rešenje. Umjesto toga opozicioni odbornici u Pljevljima pribjegli su mistifikaciji državnih simbola. Zaigrali su na kartu državnih simbola koristeći ih kao adut kroz trik pitanja. Inače trik pitanja su postala omiljeno političko oružje stare dugoživuće vlasti a sada nove opozicije. Trik pitanja se smišljaju, vježbaju, ispaljuju ..
Čim su ispalili pitanja i dobili odgovore opozicioni odbornici su istrčali u javnost s mistifikatorskim osudama. Zatražili su političku lomaču za predsjednika Opštine Pljevlja. Naprasno su zaboravili na državne simbole. Nije im ni palo na pamet da se izbore čak ni za privremenu mjeru koja bi se ticala isticanja državnih simbola u sledećim prilikama. A prilika će se ukazati već sledećih mjeseci jer uskoro nailaze novi državni praznici. O tim praznicima nije postavljeno pitanje jer su iz magazinske tame državni simboli već obavili posao za opozicione odbornike. Državni simboli su iskorišćeni u predizbornim aktivnostima za ono za što po zakonu nijesu nadležni.
Čini mi se da je odborničko mistifikatorstvo proizvelo jedan zanimljiv sofizam. Naime Predsjednik opštine Pljevlja na drugo postavljeno pitanje opozicionarima je odgovorio sledećom rečenicom: Na drugo pitanje odgovor možete pronaći u odgovoru na prvo pitanje.
Ova mudra verbalna smicalica nas vraća u skoru prošlost. Prepoznajemo je jer smo je do sada stotine puta čuli. Ta smicalica nas suočava ne samo sa ishodištem i funkcijom državnih simbola već i sa problematičnim državnim organima koji su svojim pasivnostima i svjesnim kolaboracijama pomogli da se naše društvo „ukrasi“ raznim devijacijama, abnormalnostima, kontradikcijama.
Decenijama se u crnogorskoj političkoj praksi na sva neugodna pitanja sa najvišeg vrha vlasti davao jedan te isti univerzalni odgovor.
Glasio je: „Neka institucije rade svoj posao“.
Svi smo dobro znali da je posao institucija da zatvore oči i zanemare svoj posao. Institucije su to radile. Svoj odgovor su pronalazile u odgovoru vrha vlasti.
Da u našem društvu postoje stari mudri učitelji i mladi učenici kao što postoje u istočnjačkim misticizmima onda bi sofizam o isticanju državne zastave glasio otprilike ovako:
Učitelj kaže učeniku – Neću zastavu izglasanu partijskom većinom na Skupštinskom zasijedanju. Donesi mi našu autentičnu, najstariju i najslavniju zastavu. Hoću pod njom da proslavim veliki državni praznik.
Učenik odgovara učitelju – Ne mogu jer se naša tradicionalna zastava raspala od brojnih puščanih zrna koja su je isprošikala na bojištu gdke smo vojevali za slobodu.
Učitelj kaže učeniku – Onda mi donesi sva ta puščana zrna da ih ponovo ispalimo kroz zastavu od boljeg materijala i pod njom dostojno kao pravi patriote proslavimo svoj veliki državni praznik.
U racionalnom okruženju i zdravim društvenim odnosima naši državni simboli bi dobili šansu da ispune zadatak i odigraju ulogu koju im je zakon namijenio.
Dok se to ne desi jednako je važno da se državni simboli oslobode i mističara i provokatora i inkvizitora.
Ranko Rajković
