Izvještaj kritikuje „priliv informacija iz Srbije“ koji „izazivaju etničke podjele i šire dezinformacije“, detektuje prijetnje „Anteni M“ i napad „popova“ na novinarku RTCG-a Tanju Šuković, iako se i RTCG ogradio od incidenta i izvinio javnosti. Za arbitriranje SAD-a, vodeće NATO zemlje, između ostalog, poslužila je i analiza „Digitalnog forenzičkog centra“, čiji je osnivač Atlantski savez – organizacija za „širenje značaja i uloge NATO-a“
U nedavno objavljenom godišnjem Izvještaju Stejt Departmenta o stanju ljudskih prava u Crnoj Gori za 2021. godinu, u odjeljku o slobodi izražavanja se ocjenjuje stanje u medijima i uočavaju „neriješeni napadi na novinare, političko miješanje u izvještavanje javnog servisa, politički pristrasno izvještavanje medija i priliv sadržaja iz srpskih medija (medija iz Srbije) koji izazivaju etničke podjele i dezinformacije.
„Dok su nezavisni mediji bili aktivni i generalno izražavali širok spektar političkih i društvenih stavova, medijski regulatori su se tokom godine suočavali sa sve većim zahtjevima da ograniče emitovanje materijala iz Srbije, izazivanje mržnje i netrpeljivosti“, a u obrazloženju se navodi analiza Digitalnog forenzičkog centra (DFC) koji je 16. septembra prošle godine izvijestio kako su mediji u Srbiji „od oktobra 2020. objavili ukupno 15.825 članaka koji sadrže ključnu riječ Crna Gora, od kojih se 9.698 direktno bavi Crnom Gorom i njenim unutrašnjim političkim poslovima. Njihovo izvještavanje, po ocjeni DFC-a, na krajnje senzacionalistički i podstrekački način, često kršeći novinarsku etiku i ljudski moralni kodeks ponašanja… vodi ka opasnim predrasudama prema Crnoj Gori, njenim građanima i institucijama“.
U odjeljku o nasilju nad novinarima pominje se slučaj kada je „kolumnista privatnog `Antene M` Dragan Bursać, žestoki kritičar Srpske pravoslavne crkve, 25. maja dobio prijetnje smrću putem društvenih mreža. Sa istog naloga, slične prijetnje upućene su i Anteni M i njenom glavnom uredniku Darku Šukoviću“.
U istom odjeljku se navodi i slučaj novinarke RTCG-a Tanje Šuković i snimatelja Dragana Tomaševića koji su „podnijeli 1. septembra krivične prijave protiv više sveštenika Srpske pravoslavne crkve jer su ih spriječili da snime grupu građana na Cetinju koji su održavali performans na ulazu u Cetinjski manastir. Šuković je medijima kazala da su sveštenici bili agresivni i da su je (kao Crnogorku) vrijeđali zbog njene nacionalne pripadnosti“.
Ni mržnje nam ni(je)su iste na kantaru
Izvještaj, čiji smo dio navoda o stanju u medijima i slobodi govora prethodno iznijeli, dio je redovnog godišnjeg Izvještaja o ljudskim pravima američkog Stejt departmenta, koji se objavljuje poslednjih 46 godina. Ovi izvještaji obuhvataju „procjenu stanja međunarodno priznatih pojedinačnih, građanskih, političkih i radničkih prava, utvrđenih u Univerzalnoj deklaraciji o ljudskim pravima i drugim međunarodnim sporazumima“.
Ova formulacija zvuči zaista reprezentativno za ocjenu ljudskih prava, s tim što većini crnogorskih građana „bode oči“ izbor slučajeva koji su američki „ocjenjivači“ smatrali relevantnim za donošenje konačnog suda o stanju slobode govora.
Evidentno se nije vodilo računa, bar na ovim primjerima da li je i kome ovdje uzurpirano pravo, šta je sloboda govora, a šta raspirivanje mržnje i klasična zloupotreba „novinarskih sloboda“, koje sebi daju za pravo uglavnom mediji koji se finansiraju iz američkih fondova i čiji je rad služio (i dalje služi) isključivo za promociju „atlantskih vrijednosti“ i održavanje režima Mila Đukanovića.
Senzitivnost koja je u izvještaju uočena da dolazi iz Srbije u „… opasnim predrasudama prema Crnoj Gori, njenim građanima i institucijama“, na „senzacionalistički i podstrekački način, često kršeći novinarsku etiku i ljudski moralni kodeks ponašanja“, izostala je kada je u pitanju upravo pisanje nostalgičnih prođukanovićevskih medija koji vrijeđaju apsolutnu većinu crnogorskih građana koji su vjernici Srpske pravoslavne crkve.
Složićemo se da postoje mediji u Srbiji koji imaju katastrofalne priloge i izvještaje o Crnoj Gori, koji samo zaoštravaju tenzije na inače polarizovanoj crnogorskoj političkoj sceni. Međutim, moralo se uočiti da to nije „jednosmjerna ulica“, kako se stiče utisak iz Izvještaja. Malo prije pomenuta grupa medija, među kojima je i, u Izvještaju evidentiran medij „Antena M“ , skoro da ni jednog dana ne izostavlja priliku da plasira zlonamjerne tekstove o Srbiji i Srbima u kojima provejava otvorena mržnja.
Možda je tome krivac nedostatak nekog drugog „Digitalnog forenzičkog centra“, koji bi brojao i zlonamjerne priloge usmjerene prema „crkvi Srbije“ i sve pogrdne nazive koji prate „krvavog popa Joanikija“ i druge „zlikovce“ u mantijama, ali i mnogo drugih tekstova koji otvoreno raspiruju mržnju prema srpskom narodu.
Da li analiza DFC-a, može biti nepristrasna
Inače, „Digitalni forenzički centar“, koji se pominje kao izvor podataka u Izvještaju, je dio Atlanskog saveza na čijem je čelu Savo Kentera. Ova organizacija je član Svjetske organizacije atlantske povelje, čija je glavna djelatnost „širenje značaja i uloge NATO u regionu Jugo-istočne Evrope“. DFC blisko sarađuju sa Atlanskim savezom SAD-a, kao i sa Institutom za državništvo (Institute for Statecraft) iz Velike Britanije. Dio je Inicijative za izgradnju integriteta (Integrity Initiative), mreže organizacija „posvećene otkrivanju i suzbijanju propagande i dezinformacije“.
Paradoksalno je stoga pozivanje na analizu DFC-a, jer ni programski, ni sadržajno, on ne može biti nezavisan posmatrač medijske scene, već dio mehanizma za „širenje uloge i značaja NATO pakta“, odnosno SAD-a kao njegove dominantne i opredjeljujuće sile. Narodna izreka bi to prokomentarisala izrekom „Kadija te tuži – kadija te sudi“.
Javni servis RTCG se već izjasnio o „napadu popova“ na Tanju Šuković i njenog snimatelja, saopštenjem da oni nisu bili na novinarskom zadatku, već su upad u manastir i neovlašćeno snimanje sprovodili u privatnoj režiji. Težinu „napada“ jasno određuje to da pomenutog dana g-đa Šuković nije bila novinar RTCG, kako stoji u Izvještaju, već sastavni dio performansa tzv. Bogougodnica, što automatski daje ovom „napadu“ drugačiji smisao.
„Žao nam je što ovako neodgovorno ponašanje pojedinaca dovodi do podizanja tenzija i ako je tome na bilo koji način doprinijela Televizija Crne Gore. Očekujemo da će policija sprovesti objektivnu i nepristrasnu istragu, a RTCG će, svakako, tražiti izjašnjenje zaposlenih uključenih u ovaj slučaj“, navodi se u saopštenju menadžmenta Javnog servisa, koji je ovaj slučaj morao diskreditovati pred sastavljačima Izvještaja.
Treba li vjerovati SAD-u ili svojim očima
O pristrasnom izvještavanju crnogorskih medija, ne treba trošiti riječi i nema potrebe da svakog aprila iščekujemo Izvještaj Stejt departmenta da bi to spoznali. Upitno je međutim, da li država koja je nekada bila simbol demokratije, zavređuje ulogu arbitra o stanju ljudskih sloboda u svim državama na zemaljskoj kugli, pa evo i o Crnoj Gori.
Treba li podsjećati čitaoce da je SAD višedecenijskom podrškom režimu Mila Đukanovića, zbog sopstvenih interesa, žmurila na udžbeničku spregu kriminala i države sa svim mračnim posledicama, vidljivim na svakom koraku, istovremeno taj isti režim proglašavajući vodećom demokratijom u regionu!?
Ako to znamo, (a znamo), zašto iko više uzima za ozbiljno Izvještaj Stejt departmenta, posebno o tako osjetljivom pitanju kakva su ljudska prava i slobode. Kredibilitet SAD-a je odavno istrošen, ali ne samo kod nas, već i širom, svijeta, pa i kod njenih građana.
Kada su u pitanju mediji, mnogo toga je rečeno o slobodi govora i mogućnosti da se u SAD-u čuje narativ drugačiji od onog koji promoviše administracija te zemlje. Posebno se to odnosi na mejnstrim medije koji su se pretvorili u poslušničke servise propagande svega što se naloži iz Stejt departmenta ili neke od tajnih službi.
Galupova anketa rađena krajem prošle godine je ustanovila da je povjerenje Amerikanaca u mejnstrim medije palo na drugi najniži nivo u istoriji. Naime, samo sedam odsto Amerikanaca je odgovorilo da imaju „veliko povjerenje“ u medije.
Zato bi valjalo ignorisati ove ocjene, a od političkih subjekata tražiti da se ovakve analize više ne uzimaju za ozbiljno i da zaštite crnogorsko javno mnenje od ove i sličnih „presuda“.
Goran Ćetković
