Konstantinopoljski patrijarh Vartolomej završio je dvodnevnu zvaničnu posetu Rimu i Vatikanu, koja je trajala 23. i 24. oktobra 2026. godine.
Poseta je započela u petak pre podne svečanim dočekom koji je organizovala Grčka pravoslavna arhiepiskopija Italije. Centralni događaj prvog dana posete održan je na Papskom univerzitetu Svetog Tome Akvinoskog (Angelicum) u organizaciji Instituta za ekumenske studije, gde je patrijarhu Vartolomeju svečano uručen počasni doktorat iz svete teologije (lat.: Sacrae Theologiae Doctor). Tokom svoje dugogodišnje službe, obeležene dijalogom sa Rimokatoličkom crkvom, patrijarh Vartolomej je već dobio dva doktorata na papskim univerzitetima – jedan iz kanonskog prava, a drugi iz filocofije. Treći je zaslužio svojim doprinosom tkz. teologiji dijaloga.
Pored univerzitetskih zvaničnika ceremoniji su prisutvovali državni sekretar Svete stolice kardinal Pjetro Parolin i prefekt Dikasterijuma za Istočne crkve kardinal Klaudio Guđeroti. Govor povodom odlikovanja održao je kardinal Kurt Koh, prefekt Dikasterijuma za unapređenje jedinstva hrišćana.
Kardinal Koh je istakao da je patrijarh Vartolomej tokom 35 godina svoje patrijaraške službe potpisao „više zajedničkih deklaracija sa papama nego bilo koji drugi patrijarh u istoriji“. Naveo je zajedničke deklaracije iz 1995, 2002. i 2004. godine sa Jovanom Pavlom II, deklaraciju iz 2006. godine sa Benediktom XVI, deklaracije iz 2014. i 2016. godine sa papom Franciskom, kao i deklaraciju iz 2025. godine sa Leom XIV. Pored toga, rekao je „bili ste prvi pravoslavni patrijarh koji se 2008. godine obratio sinodu katoličkih biskupa“.
U svojoj besedi, naslovljenoj „Sabornost i zajedništvo u Crkvi“, patrijarh Vartolomej je posebnu pažnju posvetio Kritskom saboru iz 2016. godine, koga je ocenio kao jedan od najznačajnijih događaja u novijoj istoriji Pravoslavne crkve, naglašavajući da njegov značaj prevazilazi neposredno donete odluke i postignute rezultate. Dalje je naglasio da Pravoslavnu crkvu ne treba posmatrati kao federaciju nezavisnih Pomesnih crkava koje postoje izolovano jedna od druge, već kao jedno Telo Hristovo, sjedinjeno verom, svetotajinskim životom i apostolskim predanjem. Osvrćući se na kritike povodom odsustva nekoliko autokefalnih pravoslavnih Crkava sa sabora, istakao je da se njegov istorijski značaj ne može procenjivati isključivo na osnovu broja prisutnih učesnika ili neposredno postignute saglasnosti. Primetio je još da se u zvaničnim dokumentima sabora razmatraju važna savremena pitanja, uključujući mir, pravdu, ljudsko dostojanstvo, versku slobodu, zaštitu životne sredine i odnose sa drugim hrišćanskim crkvama. Takođe je istakao doprinos sabora jačanju episkopske saradnje na teritorijama na kojima postoji više pravoslavnih crkvenih jurisdikcija.
Centralna tema besede je bila važnost dijaloga i saradnje među crkvama. Patrijarh je posebno ukazao na važnost dijaloga između Pravoslavne i Rimokatoličke crkve, ističući da su susret i saradnja neophodni za postizanje hrišćanskog jedinstva. Istakao je da je „jedinstvo zahteva susret“, kao i da „Crkve ne mogu trajno ostati izolovane jedna od druge, a istovremeno tvrditi da projavljuju punoću sabornosti.“Takođe je naglasio da prvenstvo i sabornost moraju biti nerazdvojni, jer prvenstvo bez sabornosti vodi centralizaciji, a sabornost bez prvenstva može dovesti do podela. Zaključio je da „budućnost hrišćanstva upravo zavisi od ponovnog otkrivanja sabornosti. A to, pre svega, zahteva smirenje ispred trijumfalizma, susret ispred izolacije, dijalog ispred podela i zajedništvo ispred nacionalizma“.
Drugog dana posete, u subotu ujutru, papa Leo XIV je primio patrijarha Vartolomeja u zvaničnu audijenciju u Vatikanu, treću po redu od četiri zakazane tog dana. Prema zvaničnom saopštenju Konstantinopoljske patrijaršije, sastanak je protekao u izuzetno toploj i bratskoj atmosferi. Papa Leo je sredinom oktobra operisan zbog karcinoma pluća u bolnici „Đemeli”. Povodom toga patrijarh Vartolomej je papi Leu izrazio najlepše bratske želje za brz i potpun oporavak. Poglavari dveju Crkava su dalje razgovarali o pitanjima od vitalnog značaja za hrišćanski svet i čovečanstvo u celini, potvrđujući svoju opredeljenost ostvarivanju evharistijskog jedinstva.
Ovaj prijem je prvobitno planiran kao uvod u veliki međunarodni i ekumenski skup za mir u Asiziju. Iako papa Lav XIV zbog postoperativnog oporavka neće putovati u Asizi 27. oktobra, susret u Rimu jasno je stavio do znanja da ekumenski dijalog između Vatikana i Fanara ostaje u punom zamahu. Poseta je ocenjena kao još jedan istorijski korak u prevazilaženju vekovnih podela između Istočne i Zapadne crkve.
Vaseljenski patrijarh Vartolomej: Crkva je oslobodilac istorije, a ne njen protivnik
Patrijarh Vartolomej je subotu ispunio i sa sastankom sa unijatskim arhiepiskopom Svjatoslavom Ševčukom, poglavarom Ukrajinske grko-katoličke crkve. Tokom razgovora istaknuta je potreba za zajedničkim hrišćanskim odgovorom na ideologiju „Ruskog sveta“, kao i za jačanjem ekumenskog i međureligijskog dijaloga. Ševčuk je izvestio o pripremama za decembarsku posetu Sveukrajinskog saveta crkava i verskih organizacija Fanaru.
„Danas je glas sveopšteg pravoslavlja, čiji ste Vi, Vaša Svesvetosti, predstavnik, od izuzetnog značaja za sve hrišćane u Ukrajini“, izjavio je Ševčuk, izrazivši zahvalnost za istorijske i duhovne veze Konstantinopoljske patrijaršije sa Ukrajinom.
Patrijarh Vartolomej je, sa svoje strane, uverio poglavara Ukrajinske grko-katoličke crkve u svoju neprekidnu podršku i molitve za pobedu Ukrajine.
Izvor: Život crkve
