Međunarodne rang-liste univerziteta često se u javnosti tumače kao jednostavna mjera kvaliteta, iako one u stvarnosti odražavaju složenu kombinaciju akademskih rezultata, institucionalne veličine i ekonomskog konteksta države u kojoj univerzitet funkcioniše. Upravo zbog toga, za razumijevanje pozicije jedne institucije nije dovoljno posmatrati samo njeno apsolutno mjesto na listi, već i kategoriju u kojoj se nalazi, kao i univerzitete sa kojima se realno može porediti.
Da bi se napravilo elementarno korektno poređenje među univerzitetima, neophodno je uzeti u obzir najmanje nekoliko faktora: ukupan budžet institucije, broj istraživačko-nastavnog osoblja, broj studenata, kao i širi ekonomski ambijent u okviru kojeg univerzitet funkcioniše. Kada se ti parametri zanemare, a institucije iz potpuno različitih akademskih i ekonomskih okvira upoređuju samo na osnovu rednog broja na nekoj rang-listi, izvlače se pojednostavljeni i najčešće pogrešni zaključci. Za male univerzitete, posebno kada se uzmu u obzir navedene kategorije poređenja, čak i relativno male promjene u metodologiji rangiranja mogu imati nesrazmjerno veliki uticaj na njihovu poziciju na bilo kojoj listi.
Times Higher Education (THE) rangiranje jedno je od mnogih akademskih rangiranja i obuhvata više hiljada univerziteta širom svijeta. Pozicija Univerziteta Crne Gore u grupi 1501+ na THE listi za 2026. godinu svrstava ga u istu grupu sa brojnim evropskim univerzitetima sa mnogo većim budžetima, a koji se nalaze unutar značajno snažnijih ekonomskih i akademskih sistema.
Istovremeno, važno je naglasiti da je Univerzitet Crne Gore uvršten i na posebnu Times Higher Education listu najboljih univerziteta u Evropi, koja obuhvata više stotina institucija sa cijelog kontinenta. Iako se UCG nalazi u donjem dijelu tabele, samo uvrštavanje na ovu listu znači da je prepoznat kao dio korpusa vodećih evropskih univerziteta prema kriterijumima koje THE koristi, uključujući kvalitet nastave, naučnu produkciju, citiranost i međunarodnu saradnju.
Poređenje univerziteta u istoj THE grupi na listi (1501+) pokazuje da je Univerzitet Crne Gore, posmatrano kroz budžet, broj istraživačko-nastavnog osoblja i veličinu institucije, svojevrstan izuzetak u toj kategoriji. Univerzitet Crne Gore funkcioniše sa budžetom od oko 40,5 miliona eura i oko 15.000 studenata, dok mnogi univerziteti koji se nalaze u istoj kategoriji raspolažu višestruko i značajno većim resursima. Univerzitet u Zagrebu, na primjer, ima budžet od preko 300 miliona, dok Univerzitet u Varšavi ima čak 550 miliona eura. Kada bi se tome pridodali i parametri koji opisuju ekonomsku snagu država u kojima ti univerziteti djeluju, slika o tome koliko je Univerzitet Crne Gore u takvom društvu izuzetak bila bi još izraženija.
Posebno je važno imati u vidu i vremensku dinamiku akademskih rezultata. Naučna produkcija, citiranost i međunarodna saradnja razvijaju se u vremenskim ciklusima koji traju više godina, zbog čega rang-liste u velikoj mjeri odražavaju rezultate prethodnih perioda, a ne trenutne institucionalne okolnosti.
Za univerzitete iz malih država, kao što je Univerzitet Crne Gore, ključni izazov je kontinuirano jačanje naučne produkcije, istraživačkih kapaciteta i međunarodne saradnje. Upravo taj proces institucionalnog razvoja, koji se mjeri godinama i kroz mjerljive naučne pokazatelje, predstavlja najpouzdaniji pokazatelj akademskog napretka.
Izvor: UCG
